Thiết Bị Phòng Thí Nghiệm

Thiết Bị Phòng Thí Nghiệm Chia Theo Vai Trò Trong Quy Trình Làm Việc

Một phòng thí nghiệm hoạt động được cần bốn nhóm hạ tầng, và chúng thường được mua rời rạc nên hay thiếu nhóm nào đó. Nhóm cấp và thoát gồm vòi rửa, chậu, hệ thống nước và khí. Nhóm bảo vệ người gồm thiết bị rửa mắt khẩn cấp, tủ hút, phương tiện bảo hộ cá nhân. Nhóm lưu trữ gồm tủ hóa chất và kệ mẫu. Nhóm dụng cụ thao tác gồm thủy tinh, giá đỡ, dụng cụ đo.

Khác biệt lớn nhất so với thiết bị nhà xưởng thông thường là yêu cầu chống ăn mòn ở mọi chi tiết. Trong phòng lab, hơi axit và dung môi có mặt trong không khí ở nồng độ thấp nhưng liên tục, và chúng ăn mòn các chi tiết kim loại thường sau thời gian ngắn hơn nhiều so với môi trường xưởng cơ khí.

Vì vậy khi so báo giá, phần cần hỏi kỹ không phải kích thước mà là vật liệu của từng chi tiết tiếp xúc: thân vòi, đầu vòi, van, mặt bàn, khung đỡ. Một chiếc vòi rửa có thân chống ăn mòn nhưng van bằng đồng thường sẽ hỏng ở van trước tiên.

Nhóm Bảo Vệ Người — Phần Được Kiểm Tra Đầu Tiên Khi Đánh Giá

Trong mọi đợt đánh giá an toàn phòng thí nghiệm, hạng mục được hỏi trước tiên gần như luôn là thiết bị rửa mắt khẩn cấp. Lý do đơn giản: hóa chất bắn vào mắt là loại tai nạn có cửa sổ xử lý tính bằng giây, và không có cách nào thay thế nước rửa ngay tại chỗ.

Ba điều quyết định thiết bị này có tác dụng hay không: khoảng cách từ vị trí làm việc tới thiết bị phải trong tầm với mà người bị nạn tự tìm được khi không mở được mắt; đường nước phải luôn thông, kiểm bằng cách xả thử định kỳ chứ không nhìn; và lối tới không bị vật cản. Chi tiết ở thiết bị rửa mắt khẩn cấp cho phòng lab và bồn rửa mắt khẩn cấp gắn tường.

Nhóm bảo hộ cá nhân trong lab cũng khác nhà xưởng: kính bảo hộ phải kín chống văng hóa chất chứ không chỉ chống bụi, và găng tay phải chọn theo đúng loại dung môi đang dùng. Tham khảo găng tay chống hóa chất theo dung môi và kính bảo hộ chống văng bắn.

Lưu Trữ Hóa Chất Và Xử Lý Khi Có Sự Cố Tràn

Hóa chất trong phòng thí nghiệm thường ở lượng nhỏ nhưng chủng loại nhiều, và chính sự đa dạng đó tạo rủi ro. Nguyên tắc bắt buộc là không xếp chung nhóm tương kỵ trên cùng một kệ — axit tách khỏi kiềm, chất oxy hóa tách khỏi chất dễ cháy.

Kệ để hóa chất cần có gờ chặn ở mép để chai không trượt ra khi có rung động, và không nên để hóa chất ở độ cao trên tầm mắt. Chai lấy xuống từ trên cao là tình huống dễ tuột tay nhất, và khi tuột thì chất lỏng bắn lên chính mặt người đang với.

Khu vực lab cần sẵn vật liệu thấm hút cho tình huống tràn. Xem bộ ứng cứu tràn hóa chất để trang bị, và tủ an toàn lưu hóa chất cho phần lưu trữ có kiểm soát.

Trang Bị Cho Phòng Lab Mới Nên Theo Thứ Tự Nào

Thứ tự hợp lý là đi từ hạ tầng cố định tới thiết bị di động. Hệ cấp thoát nước, khí và điện phải xong trước vì chúng gắn với kết cấu; thay đổi sau khi hoàn thiện tốn kém gấp nhiều lần. Kế đến là nhóm bảo vệ người, vì lab không được vận hành nếu thiếu nhóm này. Cuối cùng mới tới dụng cụ thao tác, thứ bổ sung dần theo nhu cầu thực tế.

Sai lầm hay gặp ở các lab mới là đầu tư mạnh vào thiết bị đo đắt tiền nhưng cắt giảm phần bảo vệ người và phần thông gió. Kết quả là lab có thiết bị tốt nhưng không được phép vận hành đầy đủ khi bị đánh giá, và phải bổ sung trong điều kiện gấp gáp với chi phí cao hơn.

Một lưu ý về mặt bằng: nên chừa lối đi đủ rộng giữa các bàn để hai người tránh nhau khi một người đang bưng mẫu. Lối đi hẹp là nguyên nhân của phần lớn va chạm làm đổ mẫu và đổ hóa chất trong lab.

Một điểm hay bị xem nhẹ khi lập dự trù cho lab: vật tư tiêu hao chiếm tỷ trọng lớn hơn thiết bị sau vài năm vận hành. Găng tay, khăn lau không xơ, giấy thấm, hóa chất chuẩn — tất cả đều mua lại đều đặn. Nên lập định mức cho nhóm này ngay từ năm đầu thay vì mua theo phát sinh, vì mua lẻ nhiều lần luôn đắt hơn và hay rơi vào tình trạng hết giữa lúc đang chạy mẫu.

Với các lab có yêu cầu kiểm soát bụi và tĩnh điện như lab điện tử hoặc lab dược, cần thêm nhóm vật tư phòng sạch riêng — tham khảo thiết bị và vật tư phòng sạch. Nhóm này khác hẳn vật tư lab hóa thông thường và không dùng thay nhau được.

Bảo Trì Định Kỳ Và Dấu Hiệu Thiết Bị Cần Thay

Ba hạng mục cần lịch kiểm cố định. Vòi và van: mở xả vài giây mỗi tuần để phát hiện sớm hiện tượng kẹt và rò. Thiết bị rửa mắt: xả thử theo lịch, vừa kiểm đường nước vừa đẩy phần nước tù trong ống ra ngoài. Bề mặt bàn: kiểm vết ăn mòn và vết nứt, vì khe nứt giữ hóa chất và rất khó làm sạch.

Dấu hiệu cần thay ở nhóm vòi và van: nước rỉ ở gốc vòi kể cả khi đã khoá chặt, tay vặn quay trơn không ăn, hoặc thấy vệt ăn mòn xanh lan ra từ chỗ nối. Với thiết bị rửa mắt, nước ra có màu hoặc có cặn là dấu hiệu đường ống đã bẩn, cần súc rửa trước khi tiếp tục dùng.

Với dụng cụ thủy tinh, mọi món có vết nứt hoặc mẻ mép đều nên loại bỏ ngay chứ không dùng cố. Vết nứt nhỏ lan rất nhanh khi gặp chênh lệch nhiệt độ, và thủy tinh vỡ trong tay khi đang chứa hóa chất là tai nạn kết hợp cả cắt lẫn bỏng hóa chất.