Bình Thở

Bình Thở Dùng Khi Không Khí Xung Quanh Không Thở Được Nữa

Đây là ranh giới quan trọng nhất trong toàn bộ nhóm bảo vệ hô hấp. Khẩu trang và mặt nạ phin lọc lọc không khí sẵn có — chúng chỉ làm việc khi không khí xung quanh vẫn còn đủ oxy và chỉ bị nhiễm chất mà phin xử lý được. Bình thở thì mang theo nguồn khí riêng, nên dùng được cả khi không khí xung quanh hoàn toàn không thở được.

Ba tình huống bắt buộc dùng bình thở chứ không được dùng mặt nạ lọc: thiếu oxy trong không gian hạn chế như bể chứa, hầm, silo, cống; nồng độ chất độc quá cao vượt khả năng của phin; và không xác định được trong không khí có gì — tình huống điển hình khi vào hiện trường sự cố.

Nhầm lẫn giữa hai nhóm này là nguyên nhân của phần lớn các vụ ngạt trong bể kín tại Việt Nam. Người vào bể đeo mặt nạ phin lọc, tin rằng mình được bảo vệ, trong khi vấn đề của bể không phải chất độc mà là oxy đã bị đẩy đi. Chi tiết nhóm lọc nằm ở mặt nạ phòng độc lắp phin lọc.

Ba Nhóm Thiết Bị Cấp Khí Và Dùng Nhóm Nào Khi Nào

Bộ thở tự chứa mang bình khí trên lưng, người dùng di chuyển tự do trong phạm vi thời gian bình cho phép. Đây là thiết bị của đội chữa cháy và đội cứu hộ, dùng khi phải vào sâu và không biết trước sẽ mất bao lâu.

Thiết bị thở thoát hiểm là bình nhỏ gọn, thời gian cấp khí ngắn, mục đích duy nhất là đủ để người bên trong thoát ra ngoài chứ không phải để làm việc. Loại này thường được đặt sẵn tại các vị trí có nguy cơ trong nhà máy, để người đang làm việc chụp vào và chạy ra khi có sự cố.

Hệ cấp khí qua đường ống lấy khí sạch từ ngoài dẫn vào cho người làm việc bên trong. Không giới hạn thời gian như bình đeo, phù hợp công việc kéo dài trong bể hoặc hầm, nhưng người dùng bị ràng buộc bởi chiều dài ống và phụ thuộc vào nguồn cấp bên ngoài.

Quy Tắc Vào Không Gian Hạn Chế — Thiết Bị Chỉ Là Một Phần

Bình thở không biến một không gian nguy hiểm thành an toàn. Trước khi có người vào, phải đo không khí bên trong để biết nồng độ oxy và các khí nguy hiểm — xem máy đo nồng độ khí trong không gian hạn chế. Đo trước khi vào và đo lại định kỳ trong lúc làm việc, vì thành phần không khí thay đổi khi khuấy động lớp cặn dưới đáy.

Nguyên tắc thứ hai là không bao giờ vào một mình. Phải có người canh bên ngoài, giữ liên lạc liên tục, và người canh không được rời vị trí để tự đi cứu — vì người thứ hai lao vào cứu rồi cùng ngạt là kịch bản lặp lại thường xuyên nhất trong các vụ tai nạn bể kín.

Nguyên tắc thứ ba là chuẩn bị sẵn phương án kéo người ra mà không cần ai vào theo. Thường là dây và đai toàn thân gắn sẵn trên người vào, kết hợp tời — tham khảo thiết bị dây đai và chống rơi cho phần này.

Kiểm Tra Trước Mỗi Lần Dùng Và Bảo Dưỡng Định Kỳ

Bình thở thuộc nhóm thiết bị hiếm khi dùng nhưng khi dùng thì tính mạng phụ thuộc vào nó — giống thiết bị cứu sinh, nó có thể hỏng âm thầm mà không ai biết. Vì vậy phải có lịch kiểm chủ động chứ không chờ phát hiện lúc cần.

Bốn điểm kiểm trước mỗi lần dùng: áp suất bình còn trong vùng làm việc; van và đồng hồ không rò khi mở; mặt nạ và dây đeo còn nguyên, viền silicon còn mềm; và còi báo áp thấp kêu được khi thử. Còi báo hỏng là lỗi nguy hiểm vì người bên trong sẽ không biết khí sắp hết.

Bình khí nén cần nạp lại ở đơn vị có đủ điều kiện, và cần kiểm định định kỳ theo quy định về thiết bị chịu áp lực. Đây không phải việc tự làm được trong xưởng, nên phải đưa vào kế hoạch bảo dưỡng hằng năm cùng với các thiết bị áp lực khác.

Về đào tạo, đây là nhóm thiết bị mà mua xong chưa đủ. Người dùng cần được hướng dẫn đeo và thử trong điều kiện bình thường trước, vì thao tác đeo bộ thở dưới áp lực thời gian và trong bóng tối rất khác so với đọc hướng dẫn. Nhiều đơn vị mua thiết bị đủ nhưng khi diễn tập mới phát hiện không ai đeo được trong dưới một phút.

Nên tổ chức diễn tập định kỳ với chính thiết bị đang có, không phải thiết bị mượn. Diễn tập cũng là dịp phát hiện các vấn đề âm thầm: bình tụt áp, còi không kêu, viền mặt nạ đã cứng — những thứ mà kiểm bằng mắt trên giá dễ bỏ qua.

Bảo Quản Và Dấu Hiệu Thiết Bị Không Còn Dùng Được

Nơi cất giữ phải khô ráo, tránh nắng và nhiệt, và quan trọng nhất là ở vị trí lấy được nhanh. Bình thở khoá trong kho vật tư là bình không tồn tại trong tình huống thật. Với thiết bị thở thoát hiểm, vị trí đặt phải nằm trên đường thoát chứ không nằm sâu bên trong khu vực nguy hiểm.

Với mặt nạ đi kèm, viền silicon là chi tiết lão hoá nhanh nhất. Silicon chai cứng, mất độ đàn hồi, hoặc có vết nứt nhỏ ở nếp gấp đều làm mất độ khít — và mặt nạ hở thì bình khí có đầy cũng vô nghĩa vì khí độc lọt vào theo mép.

Dấu hiệu phải đưa thiết bị ra khỏi sử dụng: áp suất tụt dần dù không dùng, cho thấy có rò rỉ; ren nối bình bị hỏng hoặc chờn; vỏ bình có vết móp, xước sâu hoặc dấu hiệu ăn mòn. Với bình composite, mọi vết va đập mạnh đều là lý do đưa đi kiểm tra chuyên môn chứ không tự đánh giá bằng mắt.