Thang Dây Thoát Hiểm Và Những Điều Chúng Ta Cần Biết

Vì Sao Cầu Thang Bộ Không Phải Lối Thoát Duy Nhất

Trong những tình huống khẩn cấp, thang dây thoát hiểm đóng vai trò quan trọng, cung cấp phương tiện an toàn để rời khỏi tòa nhà nhanh chóng. Cầu thang bộ vẫn là lối thoát chính, nhưng nó nằm ở lõi nhà và thường là chỗ khói tụ lại sớm nhất, vì buồng thang hút khói lên theo hiệu ứng ống khói. Khi buồng thang đã đầy khói hoặc cửa ra tầng bị khoá, căn hộ chỉ còn hướng thoát qua ban công hay cửa sổ, và đó là chỗ thang dây có việc để làm. Bài này đi qua cấu tạo, các loại thang dây phổ biến và những điều phải nắm trước khi treo thang xuống.

Bài viết trình bày phần nền của thang dây thoát hiểm. Với nhà cao tầng và phương án thoát nạn khẩn cấp cụ thể, xem bài thang dây thoát hiểm cho nhà cao tầng.

Nhiều người từng nghe nói đến thang dây nhưng chưa nhìn thấy tận mắt bao giờ. Đặc biệt đối với những căn hộ chung cư, khi xảy ra hỏa hoạn thì thang dây có thể chính là vật dụng có ích nhất. Nhưng đồng thời nếu sử dụng thang dây mà chưa có kỹ năng thì bạn cũng đang đánh cược mạng sống của mình. Chính vì vậy nắm được một vài kĩ năng sử dụng thang sẽ là một điều hữu ích trong cuộc sống. Vậy nên hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về thang dây thoát hiểm nhé.

Nguyên Tắc Hoạt Động Của Thang Dây Thoát Hiểm

Thang dây thoát hiểm xuất hiện từ nhu cầu người dân và doanh nghiệp muốn tăng cường khả năng tự cứu thoát trong tình huống khẩn cấp, đặc biệt là khi có hỏa hoạn hoặc sự cố xảy ra ở tầng cao. Nguyên tắc hoạt động của thang dây thoát hiểm dựa trên việc sử dụng lực trọng từ chính cơ thể người sử dụng để tạo nên một cách thoát hiểm an toàn. Thang dây được thiết kế để có thể chịu tải trọng cao và giữ chặt người sử dụng trong quá trình giảm độ cao.

Qua các giai đoạn phát triển, thang dây thoát hiểm đã trải qua nhiều cải tiến về cả thiết kế và chất liệu, tăng cường khả năng sử dụng trong nhiều điều kiện môi trường khác nhau. Ban đầu, thang dây được làm từ các vật liệu như dây cáp và vải bố, sau đó chuyển sang sợi tổng hợp chịu nhiệt và cáp thép. Cần phân biệt hai chữ hay bị dùng lẫn: chịu nhiệt nghĩa là giữ được sức chịu lực thêm một khoảng thời gian khi bị nung, còn chống cháy nghĩa là không tự bắt lửa. Không có chiếc thang dây nào đứng vững vô hạn trong lửa, nên thang chỉ là đường rút khỏi vùng chưa cháy, không phải đường xuyên qua đám cháy.

Con số cần đọc trên nhãn chỉ có hai: tải trọng làm việc và chiều dài. Tải trọng làm việc là mức nhà sản xuất cho phép dùng lặp lại, thấp hơn nhiều so với lực làm đứt dây, nên đừng lấy con số lớn nhất in trên bao bì làm căn cứ. Chiều dài phải đo từ điểm neo thực tế xuống tới mặt đất, không phải đo từ mặt sàn phòng. Dù vậy, tiêu chuẩn chỉ nói lên chất lượng của sản phẩm lúc xuất xưởng. Nó không thay được việc soát thang trước khi treo và việc chọn đúng điểm neo, vì hai khâu đó nằm hoàn toàn ở phía người sử dụng.

Các Loại Thang Dây Thoát Hiểm

Thang bán ra chia theo hai nhóm người mua, khác nhau chủ yếu ở chiều dài và cách cất giữ chứ không ở nguyên lý làm việc.

Thang Dây Thoát Hiểm Dùng Cho Gia Đình

• Cấu trúc và chất liệu:

Thang dây dành cho gia đình thường được thiết kế đơn giản với cấu trúc nhẹ nhàng, dễ sử dụng. Chất liệu chủ yếu là những loại vải chịu lực cao, có khả năng chống chịu tác động từ môi trường ngoại vi.

• Cách sử dụng và lưu trữ:

Thang dây dành cho gia đình thường được thiết kế sao cho người sử dụng có thể triển khai nhanh chóng và dễ dàng. Hướng dẫn chi tiết về cách sử dụng và lưu trữ thang dây nằm trong hướng dẫn sử dụng kèm theo.

Thang Dây Thoát Hiểm Dành Cho Doanh Nghiệp

• Yêu cầu an toàn và chất lượng:

Doanh nghiệp thường yêu cầu thang dây thoát hiểm phải đạt các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. Hồ sơ đi kèm lô hàng nên có kết quả thử tải và ngày sản xuất của chính lô đó, vì dây sợi tổng hợp tính tuổi thọ từ ngày dệt chứ không từ ngày mở hộp.

• Bảo dưỡng và kiểm tra định kỳ:

Nội dung một lần kiểm gồm bốn việc: trải hết chiều dài thang ra sàn, rà tay dọc hai dây bên để tìm chỗ xơ sợi hoặc cứng bất thường, xoay thử từng bậc xem mối nối có lỏng không, và đóng mở móc vài lần xem chốt an toàn còn bật lại đúng vị trí. Ghi ngày kiểm lên thẻ treo kèm thang.

Hiểu rõ về các loại thang dây – thang sẽ giúp người mua chốt được chiều dài và tải trọng trước khi so giá. Phần còn lại nằm ở chỗ cất thang và ở việc cả nhà đã trèo thử hay chưa.

Thang Dây Gồm Những Thành Phần Nào?

• Trục thang và dây thang

Chính là hai dây dọc chạy suốt hai bên chiếc thang. Chúng giữ các nấc thang cố định, độ dài của chúng cũng chính là độ dài của chiếc thang thoát hiểm. Thường thì chúng được làm bằng sợi tổng hợp chịu lực hoặc cáp thép chống gỉ. Thứ cần đọc trên nhãn là tải trọng làm việc và chiều dài, chứ không phải tên vật liệu, vì mỗi nhà sản xuất dệt một kiểu khác nhau. Cáp thép bền hơn với thời tiết nhưng nặng và dẫn nhiệt, còn sợi tổng hợp nhẹ và cuộn gọn hơn.

• Khóa đầu trục

Đây chính là thứ để móc vào để khi sử dụng thang. Khóa đầu trục thông thường sẽ làm bằng thép không gỉ, khả năng chịu lực tốt. Đặc biệt là tải trọng lớn, chúng ta sẽ cần kiểm tra hai đầu móc này thật kỹ. Lí do là tránh tình trạng khi xảy ra điều không mong muốn thì lại bị trục trặc. Điểm neo cũng quan trọng ngang cái móc: móc phải bám vào bệ cửa hoặc khung cửa bằng bê tông hay thép, không móc vào khung nhôm kính, lan can nhựa hay thanh phơi đồ

• Bậc thang

Đây là thứ mà chân chúng ta tiếp xúc với thang. Các bậc thang thường làm bằng nhôm, đường kính lớn hơn dây dọc để bàn chân đặt được vững. Nhiều loại sẽ được làm theo kiểu chống trơn trượt để bàn chân bám chắc hơn khi bậc còn ướt. Nhôm chịu lực tốt và không han gỉ khi cất trong nhà, nhưng nó mềm đi rất nhanh khi bị nung nóng. Vì thế thang chỉ được treo ở ô cửa chưa có lửa hay khói phụt ra, không treo ngay phía trên đám cháy đang bốc lên.

Thang bán ra chênh nhau nhiều về chất liệu, giá và cách thao tác. Vì thế, ít có doanh nghiệp nào hướng dẫn cách sử dụng đúng. Thêm vào đó là thiếu sự tập huấn kĩ năng, khi không may xảy ra hỏa hoạn, người dân sẽ khó mà bình tĩnh được vì thế sẽ rơi vào hoảng loạn. Chính vì thế, khi sử dụng thang tay chân sẽ càng run rẩy khó có thể an toàn mà thoát hiểm.

Cách Sử Dụng Thang Dây

Lựa chọn vị trí đặt thang: khi bất ngờ xảy ra sự cố, nhanh chóng lựa chọn chỗ thuận tiện gần bạn nhất. Đặc biệt là nên bình tĩnh trước để xem thang có an toàn không. Nơi nên đặt thang thường là cửa sổ hoặc ban công sau nhà. Hãy nhớ kiểm tra độ chắc chắn của cửa sổ hay ban công bạn nhé.

1. Mắc móc khóa chặt vào nơi thoát hiểm: tạo điểm cố định chắc chắn để thả thang xuống.
2. Thả dây xuống: sau khi đã hoàn thành bước trên thì ta sẽ thả thang từ từ xuống.
3. Từng người leo xuống, mỗi lượt một người: con số tải trọng ghi trên bao bì là sức chịu tĩnh của dây và móc, không phải giấy phép cho nhiều người xuống cùng lúc.

Đọc con số tải trọng theo hướng cho nhiều người xuống cùng lúc là đọc sai. Điều 1926.1053 về thang trong quy chuẩn xây dựng của OSHA buộc mỗi lượt lên xuống phải quay mặt vào thang, luôn giữ ít nhất một tay bám vào thang, không mang vác vật có thể làm mất thăng bằng, và cấm dịch chuyển hay kéo dài thang khi trên đó còn người. Cùng điều khoản đặt khoảng cách giữa các bậc trong dải 25 đến 36 cm để bàn chân đặt được vào đúng nhịp bước. Với thang mềm, thêm một người là thêm một nguồn dao động lệch pha, nên nguyên tắc thực hành vẫn là một người một lượt dù con số chịu tải ghi bao nhiêu.

• Các lưu ý cần biết khi sử dụng thang dây:

Người chưa từng trèo thử sẽ mất nhiều thời gian nhất ở đúng bước đầu tiên là trèo qua bậu cửa. Dưới đây là những điều cần lưu ý trong quá trình huấn luyện:

1. Hướng dẫn sử dụng cơ bản: Học cách mở và thả xong thang trong dưới một phút, bấm đồng hồ mà đo. Việc nắm vững kỹ thuật mở thang, cách buộc và sử dụng nó đúng cách giúp tăng khả năng thoát hiểm nhanh chóng trong tình huống khẩn cấp.
2. Thực hành thường xuyên: Huấn luyện không chỉ là việc nghe và xem, mà còn là việc thực hành thường xuyên để làm quen với thang dây. Điều này giúp cải thiện sự nhạy bén và nhanh nhẹn trong việc sử dụng thang dây khi cần thiết.
3. Mô phỏng tình huống khẩn cấp: Huấn luyện nên bao gồm các kịch bản tình huống thực tế để người sử dụng thang dây có thể tự tin đối mặt với nhiều trường hợp khẩn cấp khác nhau.

Trẻ em thường cần sự hướng dẫn đặc biệt khi liên quan đến vấn đề an toàn. Đối với trẻ em, việc sử dụng thang dây thoát hiểm có thể trở thành một nhiệm vụ khó khăn. Dưới đây là một số điều cần lưu ý khi hướng dẫn trẻ em về thang dây:

1. Giảng dạy cách sử dụng thang dây một cách dễ hiểu: Nói theo ngôn ngữ đúng lứa tuổi, và dạy gọn đúng ba việc: bám hai tay, quay mặt vào tường, bước từng bậc một.
2. Thực hành cùng trẻ: Hãy thực hành việc sử dụng thang dây cùng trẻ em để họ có thể nắm bắt cách sử dụng một cách tự tin và chính xác.
3. Tạo ra kịch bản tập luyện: Hướng dẫn trẻ em qua các kịch bản tập luyện giúp họ hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc sử dụng thang dây trong tình huống khẩn cấp.

Trong quá trình sử dụng thang dây thoát hiểm, có thể xảy ra những tình huống đặc biệt đòi hỏi sự nhanh nhẹn và linh hoạt. Dưới đây là một số tình huống đặc biệt và cách xử lý:

1. Thang dây bị hỏng hoặc không hoạt động đúng cách: Trong trường hợp này, người sử dụng cần biết cách kiểm tra nhanh và xử lý tình huống bằng cách chuyển sang các phương tiện thoát hiểm khác nếu có.
2. Người sử dụng không đủ sức mạnh để thả thang: Hãy nhờ người khác thả thang hộ, hoặc chuyển sang phương án đóng kín cửa phòng, chèn khe cửa và báo hiệu ra ngoài chờ cứu hộ.
3. Tình huống môi trường đặc biệt: Trong môi trường đặc biệt như đám cháy, người sử dụng cần phải giữ bình tĩnh, xác định hướng thoát trước khi treo thang, và không treo thang xuống ô cửa đang có lửa hay khói phụt ra ở tầng dưới.

Những điều cần lưu ý khi sử dụng thang dây thoát hiểm không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn tăng khả năng giúp đỡ người khác trong trường hợp cần thiết. Điều này là quan trọng để duy trì an toàn và sẵn sàng đối mặt với mọi tình huống khẩn cấp.

• Ưu điểm của thang dây thoát hiểm

Trước hết ai cũng thấy được sự linh động, dễ dàng sử dụng khi đối mặt với sự cố. Đối với thang dây dạng bậc như thế này thì không cần phải lắp đặt trước để sử dụng như dây thoát hiểm. Khi xảy ra hỏa hoạn chỉ cần thả dây là có thể sử dụng được.

Nhiều mẫu có thanh chống tường ở hai đầu bậc, giữ bậc cách mặt tường một khoảng để mũi bàn chân đặt lọt vào. Thang áp sát tường, không có khe đặt chân, là loại khó trèo nhất. Đó là chi tiết nên xem trước lúc mua chứ không phải lúc đã có cháy.

Thang gọn và triển khai nhanh, nhưng đó không phải lý do để cả nhà cùng bám lên một lúc. Thang mềm đung đưa theo từng người, nên vẫn phải xuống lần lượt, người trước chạm đất xong mới tới lượt người sau. Nếu trong nhà có trẻ nhỏ, hãy tính trước một lối thoát khác cho các cháu hoặc chờ lực lượng cứu hộ, vì vừa địu trẻ vừa giữ thăng bằng trên thang mềm là tình huống rất dễ tuột tay.

• Nhược điểm của thang dây thoát hiểm

Nhược điểm lớn nhất là người già và trẻ nhỏ phần lớn không tự trèo nổi. Đặc biệt với những gia đình có người thân không may bị khuyết tật. Những người tâm lí không ổn định hay sợ độ cao sẽ khó bảo đảm sự an toàn. Chiều dài của thang là một điểm trừ. Việc cất giữ cũng sẽ tốn diện tích và khi di chuyển xuống để thoát hiểm thì khá mất thời gian.

Buổi Tập Trèo Thử Quyết Định Kết Quả Của Đêm Có Cháy

Thang mua về rồi cất trong tủ thì đêm có cháy nó vẫn chỉ là một cuộn dây lạ trong tay người đang hoảng. Hãy chọn một buổi sáng rảnh, treo thang xuống đúng ô cửa đã định, cho từng người trong nhà trèo thử vài bậc rồi thu lại. Buổi tập đó trả lời ba câu mà tờ hướng dẫn không trả lời được: móc có ăn vào bệ cửa nhà mình không, thang có đủ dài chạm tới mặt đất không, và ai trong nhà không tự trèo nổi để còn tính lối khác cho họ ngay từ bây giờ.

Tóm lại, ba việc quyết định chiếc thang có dùng được hay không đều nằm ngoài tờ thông số: điểm neo có chịu lực thật hay không, thang có đủ dài chạm đất hay không, và cả nhà đã trèo thử hay chưa. Ba việc này làm gọn trong một buổi sáng.

Đối với cả gia đình và doanh nghiệp, việc chủ động nắm bắt thông tin về an toàn trên cao với thang dây nên được rà lại mỗi năm một lần, làm chung dịp với việc kiểm bình chữa cháy trong nhà. Gộp hai việc vào một buổi thì không ai quên.

Khi mua, hãy yêu cầu bên bán cho xem tem nhãn ghi tải trọng làm việc, chiều dài và ngày sản xuất in ngay trên sản phẩm, không chỉ trên hộp giấy. Thang thiếu ba thông tin đó thì không có căn cứ nào để tính xem nó treo được ở tầng mấy.

Một chi tiết nhỏ hay bị bỏ sót: chỗ cất thang phải nằm trong chính căn phòng sẽ dùng để thoát, không phải trong kho hay gầm cầu thang. Thang cất ở phòng khác thì lúc cần lại phải băng qua đúng khu vực đang cháy để lấy nó.

Sau cùng, hãy viết ra một tờ giấy dán trong tủ: ô cửa nào dùng để thoát, ai xuống trước, ai không tự trèo được và phương án riêng cho người đó. Tờ giấy này có giá trị hơn mọi thông số kỹ thuật, vì nó là thứ duy nhất còn nhớ được vào lúc ba giờ sáng.

Khi cần chọn theo chiều cao tầng và tải trọng cụ thể, bạn có thể xem trực tiếp các mẫu trong nhóm thang dây thoát hiểm để đối chiếu thông số trước khi trang bị cho tòa nhà.