Trên một bảng báo giá găng tay cách điện gửi cho phòng vật tư, ba cái tên hay xuất hiện cạnh nhau là VICADI, Total và Regeltex. Câu hỏi đặt ra thường là hãng nào tốt hơn, nhưng đó không phải câu hỏi trả lời được bằng dòng mô tả sản phẩm. Găng cách điện là nhóm hàng mà từng đôi được thử riêng và có hạn thử riêng, nên thứ phân định là hồ sơ đi kèm lô hàng chứ không phải tên hãng.

Bài này cố ý không đăng thông số cụ thể của từng mã. Lý do đơn giản: cấp bảo vệ của một đôi găng chỉ có giá trị khi đọc từ phiếu thử của đúng lô đang giao, và con số chép lại từ bài viết sẽ bị dùng thay cho phiếu đó. Thay vào đó là phần việc thực: đòi đúng bốn tài liệu, đọc đúng chỗ trên tấm tem, và giữ được sổ số hiệu sau khi hàng về kho.

Ba Cái Tên Hay Gặp Trên Cùng Một Bảng Báo Giá

VICADI là nhãn găng cao su sản xuất trong nước, thường được chào cho các vị trí hạ áp và công việc trong tủ điện nhà xưởng. Total là nhãn dụng cụ và bảo hộ phân phối rộng, mặt hàng đa dạng nên cũng là chỗ dễ nhầm nhất giữa hai nhóm găng khác hẳn nhau. Regeltex là nhãn châu Âu chuyên nhóm dụng cụ công tác có điện, thường được chào cho công việc trên lưới trung áp.

Ba dòng mô tả trên là vị trí thị trường, không phải căn cứ kỹ thuật. Hai đôi găng cùng cấp, một đôi nội địa và một đôi nhập khẩu, nếu cùng có phiếu thử hợp lệ thì cùng dùng được cho công việc đó. Khác biệt thực tế nằm ở ba chỗ khác: nhà cung cấp có nhận thử lại định kỳ hay không, có đủ dải cỡ cho cả tổ hay không, và khi cần mua bù vài đôi giữa năm thì có hàng ngay hay phải chờ lô sau.

Chỗ đáng để tâm nhất là tên hãng không ngăn được việc chào nhầm nhóm hàng. Một nhãn lớn vẫn bán song song cả găng cao su cách điện lẫn găng dệt chống cắt, và hai thứ đó có thể nằm cạnh nhau trên cùng một trang báo giá với kiểu ảnh giống nhau. Phần cuối bài nói kỹ vì đây là lỗi gây hậu quả nặng nhất trong cả nhóm hàng này.

Hồ Sơ Phải Có Trước Khi Duyệt Một Lô Găng

Duyệt găng cách điện khác duyệt găng bảo hộ thông thường ở chỗ phải có giấy tờ đi kèm. Bốn thứ dưới đây nên đưa thành điều kiện giao hàng, không phải đề nghị.

Phiếu kết quả thử điện môi của đúng lô giao, có ghi ngày thử. Phiếu mẫu của dòng sản phẩm không thay được phiếu của lô, và hai tờ này rất hay được đưa lẫn cho nhau.
Cấp bảo vệ ghi trên từng đôi, không phải ghi trên thùng. Tem trên thùng chỉ nói lô hàng, còn đôi găng đi vào tay người thợ mới là thứ cần truy được.
Số hiệu riêng của từng đôi. Không có số hiệu thì không lập được sổ theo dõi, và không có sổ thì cả lô sẽ dùng đến khi rách chứ không đến khi hết hạn.
Cam kết nhận thử lại theo chu kỳ. Đây là điều khoản hay bị bỏ trống nhất, và cũng là điều khoản quyết định chi phí thật của lô hàng sau năm thứ nhất.

Về số hiệu tiêu chuẩn, TCVN 5586 là số hiệu cũ về găng tay cách điện và vẫn còn được in trên nhiều bản chào hàng. Bản đang dùng hiện nay là TCVN 8084, xây dựng trên nền tiêu chuẩn quốc tế IEC 60903, cũng chính là số hiệu ghi dưới dạng EN 60903 trên hàng châu Âu. Thấy một báo giá chỉ dẫn số hiệu cũ thì chưa phải lỗi, nhưng đó là lý do đủ để hỏi phiếu thử được lập theo bản nào.

Một cách so ba báo giá cho ra kết quả dùng được là quy tất cả về chi phí trên mỗi đôi trong một năm, gồm giá mua chia cho số đôi, cộng phí thử định kỳ, cộng số đôi dự kiến phải loại giữa chừng. Đôi rẻ nhất lúc mua thường có phí thử cao nhất vì phải gửi đi nơi khác, và khoản đó chỉ lộ ra ở tháng thứ bảy. Đưa cả ba khoản vào một bảng trước khi ký là cách duy nhất thấy được con số thật.

Khoản thứ tư ít ai tính là thời gian chết. Trong lúc một đôi găng đi thử, vị trí đó phải có đôi thay chỗ, nếu không thì công việc dừng hoặc người thợ mượn tạm đôi khác. Nhà cung cấp nhận thử theo lô cuốn chiếu, trả về từng phần thay vì giữ cả lô, sẽ tiết kiệm cho xưởng nhiều hơn mức chênh lệch giá trên từng đôi.

Vì Sao Không So Hai Đôi Găng Bằng Con Số In Trên Bao

Con số điện áp in trên bao bì có thể là điện áp làm việc tối đa, có thể là điện áp thử trong phòng đo, tùy cách ghi của từng nơi. Hai con số này cách nhau khá xa vì phép thử luôn đặt ở mức cao hơn hẳn mức sử dụng để tạo biên an toàn. Đặt hai bao bì cạnh nhau rồi so hai con số là cách so lệch, vì rất có thể đang so một điện áp làm việc với một điện áp thử.

Còn một chi tiết về ấn bản mà bản chào hàng hiếm khi ghi rõ. IEC 60903 về găng cách điện dùng khi làm việc có điện hiện chạy ở ấn bản 3 năm 2014, thay cho ấn bản 2 năm 2002 mà nhiều bản chào hàng vẫn chép lại. Ấn bản mới bổ sung nhóm găng composite tích hợp sẵn lớp bảo vệ cơ học và có riêng một phụ lục phân loại khuyết tật bề mặt. Phụ lục đó chính là thứ nên yêu cầu khi nhà cung cấp trả găng sau kỳ thử lại, vì nó cho biết đôi găng bị loại vì lý do gì chứ không chỉ báo đạt hay không đạt.

Cách đọc đúng là tìm cấp trên tấm tem dập ở măng-séc găng rồi đối chiếu với cấp ghi trong phiếu thử. Hai chỗ này phải trùng nhau. Lệch nhau là dấu hiệu lô hàng bị trộn, và lô trộn thì không có cách nào tách lại bằng mắt. Cấp bảo vệ cụ thể của từng nhóm công việc được trình bày trong danh mục găng phân cấp theo kV để người mua tra trước khi hỏi hàng.

Một phép kiểm tại chỗ không cần thiết bị là cuộn mép găng lại để nhốt khí bên trong rồi ép nhẹ, lắng nghe và áp găng lên má. Lỗ kim không nhìn thấy bằng mắt sẽ lộ ra thành luồng khí nhỏ. Phép này làm trước mỗi lần đeo, kể cả với đôi găng vừa lấy ra từ túi còn niêm, vì hư hại có thể sinh ra trong lúc vận chuyển chứ không chỉ trong lúc dùng.

Phép bơm hơi chỉ tìm được lỗ thủng, không đo được sự suy giảm của lớp cao su theo thời gian. Đó là việc của phiếu thử định kỳ, và vì vậy hai thứ không thay nhau được. Đôi găng qua được phép bơm hơi nhưng quá hạn thử vẫn phải để lại, dù trông còn mới.

Sổ Số Hiệu Từng Đôi Và Vòng Luân Chuyển Trong Kho

Găng cách điện là nhóm hàng hết hạn theo ngày chứ không theo mức độ hỏng, nên quản lý nó giống quản lý thuốc hơn là quản lý bảo hộ. Mỗi đôi cần một dòng trong sổ với bốn cột: số hiệu, ngày thử gần nhất, người đang giữ, và ngày đến hạn thử tiếp theo.

Sai sót hay gặp không phải quên ghi sổ mà là để cả lô cùng hạn. Khi hai mươi đôi cùng đến hạn trong một tuần, kết quả thường là cả xưởng phải hoãn thử để còn hàng mà dùng. Cách tránh là chia lô nhập thành hai ba đợt lệch nhau vài tháng ngay từ đơn đầu tiên, chấp nhận giá nhập cao hơn để đổi lấy một vòng luân chuyển không bị dồn cục.

Đôi găng gửi đi thử cần có đôi thay chỗ trong những ngày vắng mặt, nếu không người thợ sẽ mượn tạm đôi của vị trí khác và sổ sẽ sai từ đó trở đi. Một đôi dự phòng cho mỗi năm đôi đang lưu hành là mức đủ dùng ở phần lớn xưởng.

Về cất giữ, găng phải nằm trong túi hoặc hộp riêng, không gấp nếp, không để dưới vật nặng, tránh dầu mỡ và tránh nắng chiếu trực tiếp. Cách bảo quản theo từng điều kiện kho được viết riêng trong bài hướng dẫn bảo quản găng tay cách điện.

Găng Cao Su Thường Và Găng Dệt Chống Cắt Không Thay Được

Đây là phần quan trọng nhất của cả bài. Trên thị trường có ba nhóm găng rất dễ bị xếp chung, trong khi chỉ một nhóm dùng được cho công việc có điện.

Găng cao su cách điện: từng đôi được thử điện môi, có cấp bảo vệ ghi trên sản phẩm và có hạn thử lại. Đây là nhóm duy nhất được dùng khi thao tác trên thiết bị mang điện.
Găng cao su hoặc nitrile thông thường: dùng chống hoá chất, chống dầu mỡ, không thử điện, không có cấp và không có hạn kiểm định. Chúng giống găng cách điện về hình dáng và khác hẳn về công dụng.
Găng dệt sợi chống cắt: dệt từ sợi cường lực cao pha spandex, chống cắt và chống mài mòn rất tốt. Nhóm này có lỗ dệt xuyên suốt, nên không chặn được dòng điện ở bất kỳ mức nào.

Một đôi găng dệt chống cắt được chào kèm dòng chữ đạt tiêu chuẩn găng cách điện là một lỗi phải trả hàng, không phải một lỗi mô tả. Cách nhận ra nhanh nhất là nhìn vào chất liệu: găng cách điện là tấm cao su liền khối không có đường dệt, còn găng chống cắt nhìn rõ từng sợi. Thấy sợi thì dừng đơn lại.

Cần nói thêm một giới hạn nữa: găng cách điện bảo vệ trước tiếp xúc điện, không bảo vệ trước năng lượng hồ quang. Công việc có nguy cơ hồ quang cần thêm nhóm quần áo chống hồ quang điện với mức năng lượng ghi trên nhãn. Ở chiều ngược lại, che chân là việc của ủng cách điện chuyên dụng, và ủng cũng có cấp riêng phải chọn theo cấp điện áp đang thao tác.

Cuối cùng, đừng lấy găng chống tĩnh điện dùng trong phòng sạch điện tử để thay găng cách điện. Hai nhóm này ngược nhau về nhiệm vụ: nhóm chống tĩnh điện cố ý cho điện tích thoát đi theo một đường đã tính trước, còn nhóm cách điện phải chặn đường đi đó.

Câu Hỏi Thường Gặp Khi So Ba Thương Hiệu

Hàng Nội Địa Có Kém Hàng Nhập Không?

Không trả lời được bằng xuất xứ. Hai đôi cùng cấp và cùng có phiếu thử hợp lệ thì cùng dùng được. Khác biệt thực tế nằm ở dịch vụ sau bán: ai nhận thử lại, ai có sẵn cỡ lẻ để mua bù, và ai giao kịp trước đợt kiểm tra của đoàn an toàn.

Có Cần Đeo Găng Lót Bên Trong Không?

Nên, và vì lý do kỹ thuật chứ không chỉ vì thoải mái. Mồ hôi đọng trong lòng găng làm lớp cao su nhanh xuống cấp và làm người thợ hay tháo găng giữa chừng. Găng lót là đồ cá nhân của từng người, không dùng chung, và không được chọn loại dày tới mức làm găng ngoài căng căng.

Găng Chưa Dùng Lần Nào Có Cần Thử Định Kỳ Không?

Có. Hạn thử tính theo ngày kể từ lần thử gần nhất, không tính theo số lần đeo. Cao su già theo thời gian ngay cả khi nằm trong túi niêm kín, nên những đôi nằm lâu nhất trong kho lại thường là những đôi quá hạn đầu tiên.

Một Đôi Găng Dùng Chung Cho Cả Tổ Được Không?

Về nguyên tắc được nếu cỡ vừa và có găng lót riêng cho từng người, nhưng vấn đề không nằm ở vệ sinh mà ở trách nhiệm báo hỏng. Đôi găng của chung thường không ai báo lỗi, nên sổ vẫn phải ghi tên người chịu trách nhiệm trong từng ca.

Găng Dính Dầu Mỡ Rửa Lại Được Không?

Rửa được bằng nước sạch và xà phòng trung tính, lau khô rồi để khô hẳn nơi thoáng trước khi cất. Thứ không được dùng là xăng, dầu hoả và dung môi tẩy công nghiệp, vì chúng làm cao su trương lên rồi giòn lại sau khi bay hơi, mà bề mặt lúc đó vẫn nhìn như bình thường. Đôi từng ngâm trong dung môi nên loại bỏ dù rửa lại sạch.

Đơn Vị Nào Được Phép Thử Định Kỳ?

Việc thử phải do phòng thí nghiệm có năng lực thử điện môi thực hiện, và kết quả trả về phải ghi số hiệu từng đôi chứ không ghi gộp theo lô gửi đi. Đây là chỗ nên hỏi kỹ ngay từ lúc chào hàng: một số nơi nhận thử nhưng chỉ trả một tờ kết quả chung, và tờ đó không dùng để truy ngược về đôi găng cụ thể khi có sự cố.

Thấy Vết Xước Nhỏ Trên Mặt Găng Thì Xử Lý Sao?

Loại bỏ, không vá và không dán. Vết xước trên cao su cách điện là điểm tập trung điện trường, nghĩa là chỗ yếu nhất lại đúng là chỗ chịu ứng suất lớn nhất. Đôi bị loại cần được cắt bỏ hoặc đánh dấu không thể nhầm, vì để nguyên trong tủ là sớm muộn có người lấy ra dùng lại.