Mùa mưa ở Hà Nội thường kéo theo vài tuần đường trũng đọng nước, và nhóm chịu ảnh hưởng rõ nhất lại là trẻ nhỏ đi học buổi sáng. Bài viết đi thẳng vào bốn câu hỏi mà phụ huynh và các trường ở khu vực Long Biên hay đặt ra: nước tràn vào ủng từ chỗ nào, cổ ủng cao bao nhiêu là vừa, mặc kèm thứ gì cho khỏi ướt ống quần, và làm khô ra sao khi cả lớp cùng dùng một giá để ủng.
Ủng Chống Thấm Trẻ Em Chặn Nước Ở Những Điểm Nào
Ủng chống thấm cho bé có thành phần cấu tạo chủ yếu là cao su hoặc nhựa dẻo, độ cao tới ngang bắp chân hoặc qua đầu gối. Thành phần bên trong thường có một lớp vải mềm để lót hoặc có miếng dính để giữ chặt chân dễ dàng hơn. Về phần màu sắc thì những đôi ủng này có màu đa dạng và họa tiết bắt mắt, rất phù hợp với trẻ em. Nhóm hàng dành cho người lớn nằm ở danh mục giày ủng bảo hộ với thân dày và đế cứng hơn hẳn.
Thân ủng gần như không bao giờ là chỗ nước lọt vào. Ba điểm hở thật sự nằm ở nơi khác. Thứ nhất là miệng ủng: nước từ ống quần chảy dọc xuống rồi rơi thẳng vào lòng ủng, nhất là khi bé ngồi sau xe máy và ống quần vắt ra ngoài. Thứ hai là đường ráp giữa thân và đế, chỗ hai mảnh vật liệu được dán hoặc ép lại với nhau. Thứ ba là các đường may trang trí ở cổ ủng trên những mẫu có phối vải.
Cách kiểm nhanh khi cầm đôi ủng trên tay: lật ngược lại, soi vòng quanh mép nối thân với đế xem đường dán có liền một dải đều hay bị đứt quãng, gợn sóng. Bóp nhẹ vào chỗ nối, nếu nghe tiếng lạo xạo hoặc thấy mép hở ra thì lớp keo chưa ăn hết. Với mẫu có phối vải ở cổ, lộn mặt trong ra xem phía sau đường may có một dải băng phủ lên hay để chỉ trần trơ ra.
Chọn Chiều Cao Cổ Ủng Theo Mức Nước Bé Phải Lội
Chiều cao cổ ủng quyết định đôi ủng có dùng được hay không nhiều hơn là màu sắc hay hình in. Nguyên tắc đơn giản: cổ ủng phải cao hơn mức nước sâu nhất mà bé thường phải bước qua trên quãng đường đi học, cộng thêm một khoảng dự phòng cho lúc nước bắn lên khi có xe chạy ngang.
Hai con số đó đo được bằng thước chứ không phải ước lượng. Chiều cao cổ ủng lấy theo mép ngoài thân ủng, tính từ chỗ chạm đất lên tới vành miệng, đo ở phía trước ống chân. Mức nước thì đo ngay tại vũng sâu nhất trên quãng đường bé đi, đo vào lúc nước rút chậm nhất trong ngày. Lấy hiệu hai con số, và chừa dự phòng khoảng 5 cm cho phần nước bắn khi xe máy chạy qua: dưới mức đó thì mỗi lần có xe chạy ngang là nước lọt vào miệng ủng, dù bé không hề bước xuống chỗ sâu.
- Cổ thấp, tới trên mắt cá: đủ cho sân trường ướt, hành lang đọng nước, khu rửa tay. Nhẹ, bé tự xỏ được, phù hợp lớp mầm non.
- Cổ lửng, tới giữa bắp chân: dùng cho đường có vũng đọng và lối đi lầy sau mưa. Đây là chiều cao hợp lý nhất cho phần lớn bé tiểu học.
- Cổ cao, gần đầu gối: dành cho đoạn ngập sâu hoặc buổi trải nghiệm ruộng vườn. Đổi lại bé khó tự xỏ và dễ cấn khoeo chân khi ngồi.
Miệng ủng cũng nên xem kỹ. Miệng quá rộng thì hứng nước từ ống quần chảy xuống, miệng quá bó lại hằn đỏ vào bắp chân bé sau vài giờ. Mẫu tốt thường có một đoạn chun mềm hoặc quai chỉnh ở phía sau để bóp bớt độ rộng, và có hai quai kéo đủ to cho ngón tay trẻ luồn vào. Với bé còn phải nhờ người lớn kéo ủng thì đôi ủng đó thường bị bỏ lại ở nhà.
Đi Học Mùa Mưa Và Đường Ngập Ở Khu Vực Long Biên
Ủng chống thấm cho trẻ em không chỉ dùng vào ngày mưa mà còn phục vụ nhiều hoạt động khác trong đời sống hàng ngày của bé.
- Đi học mùa mưa: Giúp bé giữ chân khô ráo khi di chuyển qua vùng ngập nước, sân trường lầy lội, hạn chế cảm lạnh và các bệnh về da chân.
- Vui chơi ngoài trời, khu vui chơi có nước sạch: Bé nghịch nước, lội bùn ở khu chơi được bố trí sẵn mà không lo ướt tất, ướt giày. Riêng nước đọng ngoài đường thì áp quy tắc nêu ở phần dưới bài.
- Trải nghiệm nông trại, vườn thú, khu sinh thái: Bảo vệ chân bé khỏi bùn đất, côn trùng và các vật sắc nhọn nhỏ khi tham quan ngoài trời.
- Hoạt động ngoại khóa của trường mầm non, tiểu học: Nhiều trường trang bị ủng đồng bộ cho học sinh khi tổ chức các buổi trồng cây, làm vườn, dã ngoại.
Riêng với các phường ven sông Hồng và sông Đuống thuộc địa bàn Long Biên, sau những trận mưa lớn kéo dài, một số tuyến ngõ và đoạn đường gom vẫn còn đọng nước tới quá mắt cá trong nhiều giờ. Đây là lúc đôi ủng cổ lửng phát huy tác dụng rõ nhất, thay cho việc bé xắn quần lội chân trần rồi rửa lại ở cổng trường. Người lớn đưa đón bé cũng cần một đôi tương tự, xếp trong danh mục ủng đi mưa.
Có một ranh giới người lớn nên giữ giúp bé. Nước đọng lâu ngày trên đường mang theo rác, dầu xe và nước thải, nên đôi ủng chỉ nên dùng để đi qua, không phải để bé đứng chơi trong đó. Cơ quan y tế Hoa Kỳ khuyến cáo tránh để trẻ tiếp xúc với nước ngập và rửa sạch ngay nếu lỡ dính, chi tiết nằm trong hướng dẫn an toàn khi có ngập lụt của CDC. Khi về tới nơi, cởi ủng và rửa chân bằng nước sạch là bước không nên bỏ.
Cùng cơ quan y tế đó nêu rõ nước ngập lâu ngày có thể mang chất thải người và gia súc, hoá chất gia dụng, tro than cùng các vật sắc trôi lẫn bên trong, và liệt kê hậu quả cụ thể của việc phơi nhiễm: nhiễm trùng vết thương, phát ban da, bệnh đường tiêu hoá. Vì thế nguyên tắc cho gia đình rất gọn: đôi ủng là phương tiện để đi qua đoạn ngập, không phải giấy phép để bé đứng nghịch trong đó, và về tới nơi thì cởi ủng, rửa chân, thay tất khô ngay.
Riêng lớp lót vải bên trong ủng và đôi tất mặc kèm thì có một chứng nhận đáng hỏi khi trường đặt hàng số lượng: nhãn kiểm chất có hại cho hàng dệt xếp sản phẩm theo mức tiếp xúc với da, và nhóm ngặt nhất trong hệ đó chính là hàng dệt dành cho trẻ dưới ba tuổi, ngặt hơn cả nhóm đồ người lớn mặc sát da. Phép kiểm chạy trên từng cấu phần chứ không chỉ trên tấm vải chính, nên đường chỉ và miếng dán tên cũng nằm trong phạm vi. Với hàng cấp đồng loạt cho lớp mầm non, yêu cầu nhà cung cấp nêu rõ lớp lót thuộc nhóm nào là câu hỏi cụ thể hơn hẳn câu hỏi vải có an toàn không.
Mặc Kèm Gì Với Ủng Để Chân Không Ướt Và Không Lạnh
Nhiều trường hợp bé về nhà với bàn chân ẩm dù đôi ủng hoàn toàn kín. Thủ phạm thường là ba thứ mặc kèm chứ không phải đôi ủng.
- Tất: nên dùng tất cotton pha, thấm mồ hôi và dày vừa đủ. Tất quá mỏng khiến lòng ủng ẩm dính vào da, tất quá dày lại làm chật và bí. Nên cho bé mang sẵn một đôi tất khô để thay ở lớp.
- Ống quần: lồng ống quần vào bên trong cổ ủng thay vì trùm ra ngoài. Ống quần phủ ngoài sẽ dẫn nước mưa chảy thẳng xuống lòng ủng.
- Áo mưa: chọn bộ có ống quần riêng, chiều dài chấm qua miệng ủng. Các kiểu dáng phổ biến được xếp trong danh mục áo mưa để đối chiếu trước khi mua theo cỡ của bé.
Vào những ngày rét kèm mưa, nên thử ủng cùng đôi tất dày mà bé sẽ mang thật, không thử chân trần rồi mua. Thời gian đi ủng cũng cần giới hạn: không nên cho bé đi ủng suốt cả buổi học. Trường nên nhắc bé đổi sang dép hoặc giày khô khi đã vào lớp, vừa thoáng chân vừa kéo dài tuổi thọ của đôi ủng.
Rửa, Làm Khô Và Cất Ủng Khi Cả Lớp Dùng Chung
Ở nhà, một đôi ủng có cả ngày để khô. Ở trường thì khác: nhiều đôi xếp cạnh nhau trên cùng một giá, sáng nào cũng ướt và chiều nào cũng phải dùng tiếp. Cách xử lý vì thế phải khác với cách chăm một đôi ủng riêng.
- Rửa bùn đất bám ngoài ngay tại khu rửa chân, tránh mang cả bùn khô vào lớp rồi mới xử lý. Lau khô cả mặt trong lẫn mặt ngoài bằng khăn mềm trước khi xếp lên giá.
- Dựng ngược ủng cho miệng hướng xuống, hoặc dùng giá có cọc đỡ để lòng ủng hở ra đón gió. Xếp đứng sát nhau là kiểu cất giữ sinh mùi nhanh nhất.
- Không phơi trực tiếp dưới nắng gắt và không để gần nguồn nhiệt, vì cao su và nhựa dẻo sẽ lão hóa, giòn và nứt sớm.
- Dán nhãn tên từng bé lên cổ ủng và đánh số ô trên giá. Việc này giảm hẳn chuyện đi nhầm đôi, vốn là nguyên nhân khiến một số bé phải đi đôi chật suốt cả buổi.
- Không xếp chồng vật nặng lên trên và không gập cổ ủng lâu ngày, vì chỗ gập sẽ thành vết rạn làm giảm khả năng chặn nước.
- Cuối mỗi mùa mưa, kiểm tra lại mép dán thân với đế và các đường may của toàn bộ số ủng, tách riêng những đôi đã hở để thay thế.
Khi lòng ủng đã có mùi, cách xử lý là rửa bằng nước xà phòng loãng, xả thật sạch rồi dựng ngược cho ráo hẳn trong bóng râm. Nhét giấy báo vò rối vào lòng và thay giấy sau vài giờ sẽ rút ẩm nhanh hơn hẳn để khô tự nhiên. Với lớp có sĩ số đông, trang bị dư vài đôi ở các cỡ phổ biến để luân phiên sẽ giữ lòng ủng khô hơn nhiều so với việc dùng liên tục một đôi. Nhóm hàng cho người lớn cùng chất liệu nằm ở danh mục ủng cao su.
Trang Bị Ủng Đồng Loạt Cho Trường Mầm Non Và Khu Vui Chơi
Ngoài khách hàng cá nhân, nhiều trường mầm non, tiểu học, khu vui chơi thiếu nhi, khu sinh thái có nhu cầu đặt mua ủng chống thấm trẻ em với số lượng lớn để trang bị đồng loạt cho học sinh hoặc cho thuê tại điểm tham quan. Khi đặt hàng số lượng lớn, đơn vị mua nên lưu ý một số điểm sau:
- Cung cấp bảng thống kê số lượng theo từng cỡ (theo độ tuổi hoặc chiều dài bàn chân) để nhà cung cấp chuẩn bị đủ cỡ, tránh tình trạng thiếu cỡ nhỏ hoặc cỡ lớn.
- Trao đổi trước về màu sắc, họa tiết nếu cần đồng bộ theo bộ nhận diện của trường hoặc đơn vị.
- Yêu cầu báo giá theo số lượng để được hưởng chính sách chiết khấu, hỗ trợ vận chuyển tận nơi.
- Kiểm tra kỹ lô hàng mẫu trước khi đặt số lượng lớn, đối chiếu độ bền của mép dán và độ sâu rãnh đế giữa các đôi.
- Dự trù thêm khoảng một phần mười ở hai cỡ phổ biến nhất, vì đây là nhóm cỡ bị hao và bị đổi nhiều nhất trong năm học.
Với khu vui chơi và khu sinh thái cho thuê ủng tại chỗ, nên tách riêng quy trình vệ sinh sau mỗi lượt khách và ghi rõ lịch kiểm tra định kỳ. Số ủng dùng chung có tần suất sử dụng cao gấp nhiều lần một đôi dùng riêng, nên mốc thay thế cũng đến sớm hơn. Ghi ngày đưa vào sử dụng lên mặt trong cổ ủng là cách theo dõi đơn giản mà không tốn thêm chi phí.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Ủng Chống Thấm Cho Trẻ Em
Bé mấy tuổi thì có thể bắt đầu đi ủng chống thấm? Hầu hết các bé từ một tới hai tuổi trở lên, khi đã đi vững, đều có thể mang ủng chống thấm cỡ nhỏ để tập làm quen, miễn là chọn đúng cỡ và kiểu dáng nhẹ, mềm.
Ủng chống thấm có gây hầm bí chân bé không? Nếu chọn loại có lớp lót vải thoáng khí và không cho bé mang liên tục quá lâu, ủng sẽ không gây hầm bí. Phụ huynh nên hạn chế cho bé đi ủng cả ngày mà chỉ dùng khi cần thiết.
Đi ủng qua đoạn ngập tới đầu gối có được không? Không nên. Ngay cả ủng cổ cao gần đầu gối cũng chỉ chặn được mức nước thấp hơn miệng ủng, và ở mức ngập đó dòng chảy đủ mạnh để làm trẻ mất thăng bằng. Đoạn ngập sâu là lúc người lớn bế bé qua, không phải lúc tin vào đôi ủng.
Làm sao biết ủng đã hết hạn sử dụng? Khi thấy chất liệu bị nứt, cứng giòn, đế mòn trơn hoặc có dấu hiệu thấm nước qua các đường may, phụ huynh nên thay ủng mới cho bé.
Trường nên dự trù bao nhiêu cỡ cho một khối lớp? Thông thường ba tới bốn cỡ liền nhau phủ được phần lớn một khối, nhưng nên đo lại đầu mỗi năm học thay vì dùng bảng cỡ của năm trước, vì chênh lệch chiều cao giữa các lứa học sinh thay đổi khá nhanh.
Đo cỡ chân của cả lớp thế nào cho nhanh mà không sai? Đừng quy từ tuổi sang cỡ. Cho bé đứng thẳng, gót sát tường, chân không mang tất dày, rồi đo từ tường tới đầu ngón dài nhất và ghi bằng milimet. Cộng thêm khoảng 10 tới 15 mm chừa cho ngón, vì bàn chân trượt về phía trước mỗi bước đi và ủng không có dây buộc để giữ lại. Đo cả hai chân rồi lấy số lớn hơn — hai bàn chân của cùng một bé thường lệch nhau vài milimet. Bảng đo này nên làm lại vào đầu mỗi năm học và lưu chung với danh sách lớp.
