Quần Áo Bảo Hộ Chống Cháy – Trang Phục Cứu Người

Trong nhóm trang bị bảo hộ, quần áo bảo hộ chống cháy là mục có khoảng cách lớn nhất giữa thứ người mua hình dung và thứ họ nhận được. Cùng bốn chữ chống cháy trên báo giá, có bộ chỉ dành cho công nhân đứng gần nguồn nhiệt, có bộ dành cho người đi vào đám cháy để đưa người ra. Bài viết này nói về ranh giới đó.

Với môi trường tiếp xúc axit và dung môi, xem danh mục quần áo chống hóa chất.

Hai Nhóm Trang Phục Cùng Mang Tên Quần Áo Chống Cháy

Nhóm thứ nhất là quần áo bảo vệ trước nhiệt và lửa trong công nghiệp. Người mặc làm việc cạnh nguồn nhiệt: đứng lò, rót kim loại, hàn cắt, vận hành thiết bị có tia lửa. Bộ đồ giải quyết nguy cơ vải bắt lửa và nguy cơ bỏng do giọt bắn, chứ không được thiết kế để đi vào giữa đám cháy.

Nhóm thứ hai là bộ đồ chữa cháy dành cho người tiếp cận đám cháy để dập lửa và đưa người ra. Bộ này gồm nhiều lớp ghép, nặng hơn hẳn, và bắt buộc đi cùng các món khác mới có tác dụng. Giá của hai nhóm cách nhau rất xa, và đó chính là lý do nhiều đơn vị vô tình mua nhóm một để giao cho người làm việc của nhóm hai.

Cách phân biệt nhanh nhất không phải nhìn vẻ ngoài mà nhìn vào câu trả lời cho một câu hỏi: bộ đồ này được thử theo họ tiêu chuẩn nào. Quần áo chịu nhiệt và lửa trong công nghiệp, quần áo cho thợ hàn và quần áo chữa cháy nằm ở ba họ tiêu chuẩn khác nhau, và ba họ đó không thay thế cho nhau được.

Họ tiêu chuẩn của nhóm thứ nhất là ISO 11612, và chính phần phạm vi áp dụng của nó vạch ra ranh giới. Bộ tiêu chuẩn này đặt yêu cầu tối thiểu cho quần áo bảo vệ thân người trước nhiệt và lửa, có phủ mũ trùm, bao chân và bao giày, nhưng loại hẳn bàn tay ra khỏi phạm vi và không đặt yêu cầu nào cho ô kính quan sát lẫn thiết bị thở. Đọc đúng dòng đó là thấy ngay vì sao một bộ đồ đạt chuẩn vẫn chưa đủ cho người đi vào đám cháy: hai món quyết định sinh mạng trong khói lại nằm ngoài phạm vi mà số hiệu trên nhãn bao phủ.

Nguyên Lý Giữ Cho Vải Không Bắt Lửa

Có hai con đường để một tấm vải không bắt lửa. Con đường thứ nhất là dùng sợi vốn khó cháy ngay từ bản chất hoá học, tiêu biểu là họ sợi aramid. Loại sợi này không nóng chảy mà than hoá khi gặp nhiệt, tạo thành một lớp vỏ tối màu chặn bớt nhiệt truyền tiếp vào trong. Đặc tính này nằm trong chính sợi nên không mất đi sau khi giặt.

Con đường thứ hai là lấy vải bông rồi xử lý bằng hoá chất chống cháy. Giá dễ chịu hơn và cảm giác mặc dễ chịu hơn, nhưng phần xử lý đó có thể giảm dần nếu giặt sai cách. Đây là lý do bộ đồ loại này luôn đi kèm hướng dẫn giặt rất cụ thể về chất tẩy và nhiệt độ, và là lý do không nên cho công nhân mang bộ đồ về nhà giặt.

Ngược lại với hai nhóm trên là sợi tổng hợp thông thường như polyester và nylon. Gặp nhiệt cao, chúng nóng chảy và dính vào da, khiến vết bỏng nặng hơn so với trường hợp mặc áo bông cháy sém rồi rụng ra. Vì vậy loại vải này không được dùng cho bộ đồ chống cháy, và cũng không nên dùng làm lớp áo mặc bên trong.

Trang Phục Cứu Người Là Một Hệ Chứ Không Phải Một Bộ Đồ

Đây là điểm quyết định và cũng là chỗ nhiều đơn vị làm dở dang. Chiếc áo và chiếc quần chỉ là phần thân. Người đi vào khu vực có lửa còn cần mũ có tấm che mặt, khăn trùm cổ, găng chịu nhiệt, ủng chịu nhiệt và thiết bị thở. Thiếu một món là cả hệ mất tác dụng ở đúng chỗ thiếu đó.

Cái "hệ" đó được viết ra thành từng món trong văn bản pháp quy. Quy định 29 CFR 1910.156 dành cho đội chữa cháy của OSHA liệt kê trang bị bắt buộc theo từng bộ phận cơ thể thay vì nói chung về một bộ quần áo, và mục bảo vệ bàn chân cho thấy mức chi tiết của nó: ủng phải chống thấm, cao tối thiểu 5 inch tức 12,7 cm tính từ đáy gót, đế ngoài chống trượt, đế giữa phải chặn được đinh 8D khi ép tĩnh 300 lb tương đương 1.330 N. Khi lập dự trù, liệt kê con số đi kèm từng món là phép soi nhanh xem món nào trong hệ đang bị bỏ trống.

Trong sáu món trên, thiết bị thở là món hay bị bỏ ra khỏi dự trù nhất vì giá cao và vì cần huấn luyện để dùng. Nhưng trong một đám cháy, khói và khí độc là thứ làm người ta gục trước khi nhiệt kịp gây bỏng. Một bộ đồ chịu nhiệt đắt tiền mà không có đường thở đi kèm chỉ làm người mặc đi sâu hơn vào chỗ họ không nên vào.

Chuyện thứ hai là tương thích giữa các món. Mũ phải lắp được tấm che mặt và vẫn đội được khi đang mang mặt nạ thở; cổ tay áo và cổ găng phải trùm lên nhau; ống quần phải trùm ra ngoài cổ ủng. Những chi tiết này chỉ lộ ra khi mặc thử đủ bộ, nên buổi mặc thử cả hệ trước khi chốt đơn là việc không được bỏ.

Yêu cầu về tính tương thích đó không phải sáng kiến riêng của bên mua. ISO 13688 là tiêu chuẩn nền cho mọi loại quần áo bảo vệ, đặt các yêu cầu chung về ecgônômi, tính vô hại, ghi cỡ số, lão hoá, tính tương thích giữa các món và danh mục thông tin mà nhà sản xuất buộc phải cung cấp. Đặc điểm cần nhớ là nó không đứng một mình: một sản phẩm chỉ dẫn ISO 13688 mà không kèm số hiệu về mức bảo vệ cụ thể thì chưa nói được nó chống lại thứ gì. Trong sáu dòng nêu ở phần sau, dòng về danh mục món tương thích chính là dòng lấy từ tiêu chuẩn nền này. Các món còn lại trong hệ thuộc nhóm thiết bị phòng cháy chữa cháy và nên được liệt kê trong cùng một bản dự trù.

Người Kiệt Nhiệt Trước Khi Bộ Đồ Hỏng

Đây là giới hạn thật sự của mọi bộ đồ chống cháy, và hầu như không bản chào hàng nào nhắc tới. Bộ đồ càng kín và càng nhiều lớp thì càng chặn nhiệt từ bên ngoài tốt, nhưng cũng càng giữ lại nhiệt và mồ hôi của chính người mặc. Thân nhiệt tăng dần, nhịp tim tăng, người mặc mất nước và phản xạ chậm lại trước khi có bất kỳ dấu hiệu hư hỏng nào trên vải.

Hệ quả về tổ chức rất rõ. Thứ nhất, phải đặt giới hạn thời gian cho mỗi lượt vào và luân phiên người, thay vì để một người làm đến khi hết việc. Thứ hai, phải có chỗ nghỉ mát và nước uống ở ngay vòng ngoài. Thứ ba, phải có một người đứng ngoài theo dõi, vì người đang kiệt nhiệt thường không tự nhận ra tình trạng của mình.

Vì lý do này, lớp áo mặc bên trong cũng thuộc phạm vi quản lý chứ không phải chuyện riêng của từng người. Áo lót bằng sợi tổng hợp vừa có nguy cơ nóng chảy vừa giữ mồ hôi sát da, làm tình trạng tích nhiệt nặng thêm. Đưa một dòng về áo lót vào quy định nội bộ là việc không tốn chi phí và có thể làm ngay trong đợt rà quy định gần nhất.

Những Dòng Phải Yêu Cầu Nhà Cung Cấp Ghi Rõ

Phần lớn bản chào hàng cho nhóm sản phẩm này đều viết bằng tính từ, kiểu chịu nhiệt cao hoặc đạt tiêu chuẩn. Những câu đó không dùng được vào việc gì khi có sự cố. Dưới đây là những dòng cụ thể nên buộc đưa vào hợp đồng.

• Số hiệu tiêu chuẩn đầy đủ kèm năm ban hành, chứ không phải cụm đạt tiêu chuẩn viết trống.
• Kết quả thử nghiệm đứng tên đúng mã sản phẩm đang giao, hồ sơ của một mã tương tự không thay thế được.
• Thành phần vải theo phần trăm, và ghi rõ đây là sợi vốn khó cháy hay vải bông đã xử lý hoá chất.
• Hướng dẫn giặt kèm nhiệt độ tối đa, loại chất tẩy được phép, và số chu kỳ giặt đã được thử.
• Hạn sử dụng hoặc căn cứ xác định thời điểm phải loại bỏ, và nguồn cung cấp phụ kiện thay thế.
• Danh sách các món đi kèm được hãng xác nhận là tương thích với bộ đồ.

Nếu nhà cung cấp không đưa được dòng nào trong sáu dòng trên, đó không phải chuyện giấy tờ chậm trễ mà là dấu hiệu sản phẩm không có hồ sơ. Với nhóm quần áo chịu nhiệt công nghiệp, có thể xem trước dải sản phẩm trong danh mục quần áo chịu nhiệt để khoanh nhanh những mẫu đúng nhóm trước khi mời chào hàng.

Soi Bộ Đồ Trước Lúc Mặc Vào

Trước khi mặc, trải bộ đồ ra mặt phẳng và nhìn theo thứ tự từ ngoài vào trong. Lớp ngoài có vết cháy sém, vết thủng, vùng bóng cứng bất thường hay vùng đổi màu không, đường chỉ có bung không, khoá kéo và khoá dán có còn ăn không, dải phản quang có bị bóc hoặc rạn không. Với bộ nhiều lớp, lật cả lớp lót xem có vết ẩm mốc hoặc vòn cứng không.

Vết dầu mỡ trên bề mặt là vấn đề riêng, tách khỏi nhóm hư hỏng cơ học ở trên. Dầu bám trên vải là nhiên liệu, nên một bộ đồ còn nguyên nhưng dinh dầu vẫn có thể bén lửa ngay trên người. Bộ đã dính dầu phải đưa đi giặt theo đúng hướng dẫn trước khi cho vào vòng sử dụng tiếp, không lau qua loá rồi dùng tiếp.

Cất giữ cũng ảnh hưởng đến tuổi thọ nhiều hơn người ta tưởng. Treo bộ đồ trên móc ở nơi khô thoáng, tránh nắng chiếu trực tiếp và tránh để cạnh dung môi. Ánh nắng và hơi hoá chất đều làm giảm độ bền của sợi mà không để lại dấu hiệu dễ thấy. Gấp nén lâu ngày trong túi kín cũng làm lớp cách nhiệt bên trong bị bẹp và mỏng đi ở đúng các nếp gấp.

Cuối cùng, mỗi bộ nên có một mã và một dòng theo dõi ghi ngày cấp, số lần giặt và những lần đã tiếp xúc nhiệt thực tế. Khi có tranh luận về việc bộ đồ xuống cấp sớm hay đúng hạn, dòng ghi chép đó là căn cứ duy nhất. Không có nó thì mọi kết luận đều dựa vào trí nhớ của người đang mặc.