Găng tay sợi công nghiệp là loại găng tay dệt kim phổ biến nhất trong các nhà máy, kho bãi và công trường nhờ giá thành phải chăng, thoáng khí và linh hoạt khi thao tác. Tuy nhiên, không phải loại sợi nào cũng phù hợp với mọi công việc, và hai chiếc găng cùng chất liệu vẫn khác nhau hẳn về độ dày nếu số kim dệt khác nhau. Bài viết giải thích cấu tạo, phân loại theo chất liệu, cách đọc số kim dệt, và quan trọng nhất là những việc mà găng sợi thông thường không làm được.

Găng Tay Sợi Công Nghiệp Là Gì Và Dệt Ra Sao

Đây là loại găng được dệt từ sợi trên máy dệt kim, tạo kết cấu co giãn ôm sát tay, khác với găng cao su hoặc da được cắt may từ tấm vật liệu phẳng. Nhờ kết cấu dệt, găng tay sợi thường nhẹ, thoáng khí hơn và giá thành thấp hơn đáng kể so với các loại găng chuyên dụng khác, phù hợp cho khối lượng công việc lớn cần thay găng thường xuyên.

Một chiếc găng dệt kim được tạo ra từ một sợi chạy liên tục, máy móc vòng sợi này vào vòng kia thành một tấm ống liền thân rồi tách dần ra năm ngón. Vì không có đường may ghép, găng dệt ít cấn tay và cũng ít bục chỉ hơn. Đổi lại, đã đứt một sợi thì vết thủng lan rộng theo mạch dệt chứ không dừng lại một điểm.

Nhiều mẫu còn phủ thêm một lớp hạt nhựa ở lòng bàn tay để tăng độ bám khi cầm nắm vật trơn. Đây là hai bộ phận độc lập nhau: phần thân dệt lo độ thoáng và độ bền cơ học, phần phủ lo độ bám. Chọn găng nghĩa là chọn cả hai, không phải chọn một.

Phân Loại Theo Chất Liệu Sợi

Sợi Bông

Thấm mồ hôi tốt, giá rẻ nhất trong các loại sợi, nhưng độ bền cơ học thấp hơn, phù hợp công việc nhẹ, ít ma sát như đóng gói, phân loại hàng hóa nhẹ. Đây cũng là loại sợi mát tay nhất khi phải đeo liên tục nhiều giờ trong xưởng nóng.

Sợi Polyester

Bền hơn sợi bông, khô nhanh hơn, thường được dùng làm lớp nền cho găng phủ hạt nhựa vì giữ form tốt và ít bai dão sau nhiều lần giặt hoặc sử dụng liên tục. Bù lại sợi này hút ẩm kém nên tay dễ bí nếu môi trường nóng ẩm.

Sợi Len

Giữ ấm tốt hơn các loại sợi thông thường, thường dùng trong kho lạnh hoặc công việc ngoài trời vào mùa lạnh ở miền Bắc, tuy nhiên độ thoáng khí kém hơn khi làm việc trong môi trường nóng. Nhóm găng tay len bảo hộ có cả loại trơn lẫn loại phủ nhựa để chọn theo độ ẩm của nơi làm việc.

Sợi Tổng Hợp Pha

Phần lớn hàng đang bán không thuần một loại sợi mà pha theo tỷ lệ, phổ biến nhất là bông pha polyester. Cách pha này giữ được độ thấm hút của sợi bông mà vẫn tăng độ bền. Khi so giá hai lô, hỏi rõ tỷ lệ pha thay vì chỉ hỏi chất liệu, vì cùng ghi “cotton pha” nhưng tỷ lệ khác nhau cho tuổi thọ khác hẳn.

Số Kim Dệt Quyết Định Độ Dày Và Độ Khéo Tay

Đây là thông số quyết định người lao động có chịu đeo găng hay không. Số kim dệt, tiếng nghề hay gọi là gauge, cho biết số mũi dệt trên một inch chiều ngang của thân găng. Quan hệ giữa con số này và độ dày đi ngược chiều nhau, nên rất dễ hiểu nhầm.

Con số ấy đếm mũi dệt trên mỗi inch chiều ngang, tức trên mỗi 25,4 mm. Găng 7 kim có bảy mũi trong quãng đó, găng 13 kim có mười ba mũi trong đúng quãng ấy, nên cùng một lượng sợi phải chia nhỏ hơn và thân găng mỏng đi. Biết mốc quy đổi này thì kiểm được ngay tại bàn nghiệm thu: đặt thước lên mu bàn tay của một chiếc lấy ngẫu nhiên, đếm số mũi trong một inch rồi so với con số in trên thùng.

7 kim: ít mũi trên mỗi inch nên sợi to và thân găng dày nhất. Bền, chịu mài tốt, giữ ấm tốt, nhưng ngón tay cứng và khó cầm chi tiết nhỏ. Hợp với bốc xếp vật liệu thô, khuân vác, làm ngoài trời mùa lạnh.
10 kim: mức cân bằng, đủ dày để bền mà vẫn co theo bàn tay. Đây là cỡ được cấp phát nhiều nhất trong nhà máy vì phủ được phần lớn công đoạn thông thường.
13 kim trở lên: nhiều mũi trên mỗi inch nên sợi mảnh và thân găng mỏng, ôm tay gần như lớp da thứ hai. Cho cảm giác đầu ngón tốt nhất, hợp lắp ráp linh kiện và thao tác tinh. Đổi lại mòn nhanh hơn và ít giữ ấm.

Cách nhớ gọn: số kim càng nhỏ thì găng càng dày và càng bền; số kim càng lớn thì găng càng mỏng và càng khéo. Phần giải thích đầy đủ về ảnh hưởng của số kim tới độ bền và độ khéo được Superior Glove trình bày kèm ví dụ từng cỡ, và uvex mô tả cách đọc thông số này trên phiếu kỹ thuật.

Hệ quả khi mua: đừng đặt một cỡ duy nhất cho cả nhà máy. Chia theo công đoạn rồi cấp hai hoặc ba cỡ khác nhau sẽ tiết kiệm hơn, vì người được cấp găng quá dày so với việc sẽ tự tháo ra, còn người được cấp găng quá mỏng sẽ làm rách găng trong vài ca.

Găng Sợi Trơn Và Găng Phủ Hạt Nhựa Lòng Bàn Tay

Hai nhóm này giải quyết hai bài toán khác nhau, và chọn nhầm là nguyên nhân phổ biến khiến găng bị bỏ xó trong kho.

Găng sợi trơn không có lớp phủ, thoáng nhất và rẻ nhất. Dùng cho việc cần giữ sạch tay, chống trầy xước nhẹ, hoặc làm lớp lót bên trong một đôi găng khác. Chỉ cần bề mặt tiếp xúc trơn hoặc dính dầu là loại này mất tác dụng, vì sợi dệt gặp màng dầu trở nên trơn hơn cả tay không.

Găng phủ hạt nhựa có các chấm nhựa nhỏ rải trên lòng bàn tay và mặt trong ngón. Đây là cấu hình bán chạy nhất vì giữ nguyên độ thoáng của thân dệt mà vẫn tăng độ bám. Mật độ và kích thước hạt quyết định nhiều hơn là loại nhựa: hạt thưa cỡ lớn bám tốt với vật to bản, hạt dày cỡ nhỏ bám tốt với chi tiết nhỏ.

Khi kiểm hàng, gập lòng bàn tay lại rồi mở ra, xem các hạt nhựa có bị bật khỏi nền vải hay không. Hạt bám kém sẽ rụng dần ngay từ lần giặt đầu tiên, và khi đó chiếc găng trở về đúng loại trơn nhưng đã trả giá của loại phủ.

Găng Sợi Làm Lớp Lót Bên Trong

Găng sợi trơn còn được dùng làm lớp lót đeo bên trong một đôi găng khác. Cách dùng này giải quyết đúng ba vấn đề mà găng ngoài không tự làm được.

Thấm mồ hôi: găng cao su hoặc găng phủ toàn bộ kín nước rất bí trong khí hậu nóng ẩm. Một lớp lót sợi bông hút bớt mồ hôi giúp người đeo chịu được hết ca thay vì tháo ra liên tục.
Giảm cọ xát: găng ngoài cứng trượt trực tiếp trên da gây phồng rộp sau vài giờ. Lớp lót làm đệm trượt giữa da và găng ngoài.
Giữ ấm thêm: trong kho lạnh, lớp lót len mỏng bên trong găng chống lạnh hiệu quả hơn so với một đôi găng dày duy nhất, vì lớp không khí giữa hai lớp mới là thứ giữ nhiệt.

Lưu ý khi chọn lớp lót: phải mỏng hơn và nhỏ hơn găng ngoài một cỡ. Lót dày quá làm găng ngoài căng, mất độ khéo và gây mỏi tay nhanh hơn cả khi không đeo lót. Đây cũng là lúc cỡ 13 kim phát huy tác dụng rõ nhất.

Chọn Găng Theo Công Việc Và Giặt Lại Bao Nhiêu Lần

Việc bốc xếp hàng hóa thông thường phù hợp găng sợi phủ hạt nhựa cỡ dày, đủ dùng cho khối lượng công việc lớn mà không tốn nhiều chi phí thay găng. Lắp ráp linh kiện nhỏ nên chọn găng mỏng để giữ độ khéo léo của ngón tay, tránh loại quá dày làm giảm cảm giác cầm nắm chi tiết nhỏ. Việc ngoài trời mùa lạnh thì ưu tiên sợi len cỡ 7 kim hoặc dùng thêm găng tay chống lạnh cho kho âm độ.

Về số lần giặt, không có con số chung cho mọi loại, nhưng có quy luật rõ: găng trơn giặt được nhiều lần hơn găng phủ hạt nhựa, vì thứ hỏng trước luôn là lớp phủ. Căn cứ đáng tin là theo dõi một chuyền mẫu trong một tháng rồi đếm số đôi bị loại, thay vì đặt định mức theo cảm tính.

Nên giặt găng bằng nước ấm vừa phải, tránh ngâm lâu trong nước có chất tẩy mạnh làm giòn lớp hạt nhựa phủ ngoài lòng bàn tay. Phơi găng ở nơi thoáng gió, tránh ánh nắng gắt trực tiếp kéo dài khiến lớp phủ bị cứng và giảm độ bám. Với môi trường có dầu mỡ, nên phân loại và giặt riêng để tránh làm bẩn chéo sang các đôi dùng cho công việc sạch hơn.

Bốn dấu hiệu bắt buộc bỏ, không chờ hết định mức: thân găng thủng hoặc lộ mạch dệt đứt; lớp hạt nhựa bong mảng hoặc mòn nhẵn ở đầu ngón; cổ găng giãn rộng khiến găng tụt khi thao tác; và găng ngấm dầu không giặt sạch được.

Giới Hạn Của Găng Tay Sợi Dệt Thông Thường

Đây là phần cần đọc kỹ nhất, vì phần lớn tai nạn liên quan đến găng sợi đến từ việc giao cho nó một nhiệm vụ không thuộc phạm vi của nó.

Không chống cắt: sợi bông, polyester hay len dệt thông thường đứt gọn dưới lưỡi sắc. Việc có cạnh sắc phải chuyển sang dòng dệt từ sợi kỹ thuật có cấp bảo vệ ghi trên phiếu, là một nhóm sản phẩm riêng với cách chọn riêng.
Không chống hóa chất: thân dệt có khe hở giữa các sợi nên chất lỏng thấm qua gần như tức thì, thậm chí giữ lại hóa chất áp sát da lâu hơn so với tay không. Lớp hạt nhựa rời không bịt được khe ấy.
Không cách điện: găng dệt không có cấp điện áp và không qua kiểm định; ẩm mồ hôi còn làm tay dẫn điện tốt hơn. Công việc gần phần mang điện phải dùng găng cách điện đã kiểm định đúng cấp.
Không chịu nhiệt cao: sợi tổng hợp chảy dính vào da khi gặp tia lửa hàn hoặc bề mặt nóng, gây bỏng nặng hơn so với không đeo găng.

Cấp bảo vệ của những nhóm ấy được ghi bằng ký hiệu chứ không bằng lời. Cơ quan an toàn lao động Anh ghép từng nhóm mối nguy với một bộ tiêu chuẩn thử: EN 388 cho cơ học, EN 407 cho nhiệt, EN 374-3 cho hoá chất và EN 374-2 cho chống thấm nước. Riêng phần chống cắt, phép thử lưỡi sắc mà EN 388 viện dẫn được chia thành sáu bậc chữ cái từ A tới F, còn thang Mỹ ANSI/ISEA 105 chia phép tương đương thành chín bậc từ A1 tới A9. Hai thang không quy đổi cho nhau, nên chiếc găng ghi A2 theo thang Mỹ không phải là bậc B của thang châu Âu.

Có một tình huống mà chiếc găng trở thành mối nguy chứ không phải lớp bảo vệ: đứng thao tác cạnh chi tiết đang xoay. Sợi dệt bám vào bề mặt quay rồi kéo theo ngón, bàn tay và cả cánh tay chỉ trong một khoảnh khắc. Ở những vị trí như vậy, nội quy đúng là tháo găng ra chứ không phải đổi sang loại dày hơn.

So với găng da, găng dệt sợi nhẹ hơn, thoáng hơn và rẻ hơn nhiều, nhưng chống đâm xuyên và chịu nhiệt kém hẳn. So với găng tay vải cắt may từ tấm, găng dệt ôm tay và khéo hơn nhưng chịu mài kém hơn ở lòng bàn tay. Vì vậy nhiều nhà máy trang bị song song vài loại và cấp theo từng công đoạn, thay vì dùng một mã cho toàn bộ quy trình.

Số Kim, Trọng Lượng Gam Và Thứ Phiếu Kỹ Thuật Phải Ghi

Găng Tay Sợi Có Chống Được Vật Sắc Nhọn Không

Găng sợi dệt thông thường không chống cắt. Chỉ những dòng dệt từ sợi kỹ thuật chuyên dụng mới đạt cấp bảo vệ nhất định, và cấp đó phải được ghi trên phiếu kỹ thuật chứ không đoán theo độ dày hay màu sắc.

Nên Chọn Số Kim Nào Cho Xưởng Lắp Ráp

Cỡ 13 kim trở lên cho cảm giác đầu ngón tốt nhất nên hợp với chi tiết nhỏ. Nếu công đoạn có cả việc bưng bê, cấp thêm cỡ 10 kim cho vị trí đó thay vì bắt tất cả dùng chung một cỡ.

Găng Phủ Hạt Nhựa Có Giặt Máy Được Không

Nên hạn chế vì ma sát mạnh làm bong lớp hạt nhanh hơn. Giặt tay nhẹ nhàng bằng nước ấm và phơi nơi thoáng gió giữ được độ bám lâu hơn đáng kể.

Mua Găng Theo Trọng Lượng Gam Có Đáng Tin Không

Trọng lượng một đôi nói lên lượng sợi bên trong nên là căn cứ so giá hữu ích, nhưng phải đi cùng số kim và chất liệu. Hai đôi cùng nặng như nhau mà khác số kim sẽ cho cảm giác đeo khác hẳn.

Bộ ba con số đủ để so hai báo giá là số kim, tỉ lệ pha ghi bằng phần trăm, và khối lượng một đôi tính bằng gam đo ở cùng một cỡ. Thiếu bất kỳ số nào trong ba thì phép so mất nghĩa, vì cùng một mức gam có thể đến từ sợi thô dệt thưa hoặc từ sợi mảnh dệt khít. Gửi sẵn bảng ba cột đó cho các bên rồi mới nhận giá là việc mất chừng mười phút và bỏ được cả một vòng thương lượng.

Cấp Bao Nhiêu Đôi Mỗi Người Một Tháng

Theo dõi một chuyền mẫu trong một tháng, đếm số đôi bị loại theo bốn dấu hiệu đã nêu, rồi nhân cho toàn nhà máy. Định mức đặt theo cảm tính thường thấp hơn nhu cầu thực.

Bảo Hộ Xanh cung cấp đa dạng găng tay sợi bảo hộ đủ cỡ kim dệt và kiểu phủ lòng bàn tay, kèm thông số theo từng mã để đối chiếu trước khi chốt lô cho nhiều bộ phận.