Phần lớn găng tay cách điện bị loại bỏ không phải vì rách trong lúc thao tác, mà vì đã hỏng âm thầm suốt thời gian nằm chờ. Cao su cách điện phản ứng với không khí, ánh sáng và dầu mỡ ngay cả khi không ai chạm vào nó.

Bài này đi vào phần ít được viết kỹ nhất: đôi găng nằm ở đâu, nằm theo tư thế nào và trải qua những gì giữa hai lần dùng. Nếu đang ở bước chọn hãng, xem danh mục găng tay cách điện.

Vì Sao Cao Su Cách Điện Xuống Cấp Khi Nằm Trong Kho

Cao su cách điện không hỏng theo số lần sử dụng. Nó hỏng theo điều kiện môi trường mà nó tiếp xúc, kể cả khi nằm yên trong ngăn tủ. Có bốn tác nhân phá vật liệu này nhanh hơn cả việc đeo hằng ngày.

Khí ozone trong không khí xưởng
Tia cực tím từ nắng và từ đèn diệt khuẩn
Nhiệt độ cao kéo dài
Dầu mỡ, xăng và dung môi

Ozone là tác nhân bị bỏ qua nhiều nhất. Nó cắt các liên kết trong mạch cao su và để lại những vết rạn rất mảnh, thường nằm vuông góc với hướng căng của vật liệu. Vết rạn kiểu này nhỏ đến mức mắt thường bỏ sót, nhưng đủ để dòng rò đi qua khi găng chịu điện áp.

Nguồn ozone lại nằm ngay trong nhà xưởng: từ động cơ điện có chổi than, từ máy hàn hồ quang, từ đèn cực tím dùng để khử khuẩn. Một tủ đựng dụng cụ kê sát trạm hàn hoặc kê cạnh tủ điện đang chạy là chỗ cất găng tồi, dù trông sạch sẽ và khô ráo.

Nắng chiếu qua cửa kính cũng đủ làm bạc và giòn bề mặt cao su sau vài tháng. Nhiệt thì tác động chậm hơn nhưng cùng hướng: găng để trong xe tải đóng kín giữa trưa hoặc cất trên nóc tủ ngay dưới mái tôn sẽ mất độ đàn hồi sớm hơn hẳn so với găng cất trong phòng có bóng râm.

Nhóm cuối cùng là dầu mỡ và dung môi. Chúng làm cao su trương nở, mềm nhũn rồi rỗ mặt. Một vệt dầu máy dính vào cổ găng và bị bỏ mặc qua đêm gây hại nhiều hơn cả tuần đeo liên tục trong điều kiện sạch.

Cất Găng Đúng Tư Thế Và Đúng Hộp Đựng

Tư thế cất quyết định chỗ nào trên đôi găng sẽ nứt trước. Cao su bị gấp lâu ngày sẽ mỏi ngay tại nếp gấp, và nếp gấp thường nằm ở lòng bàn tay hoặc gốc ngón cái, đúng vùng chịu lực nhiều nhất khi thao tác.

Không gấp đôi, không cuộn tròn, không lộn trái găng khi cất
Không treo găng bằng kẹp bấm vào đầu ngón
Đặt găng nằm thẳng, hoặc treo trong túi chuyên dụng với đầu ngón hướng xuống
Không đè vật nặng lên trên, không nhét chung với kìm, tua vít hay vật có cạnh sắc

Hộp hoặc ống đựng đi kèm theo găng không phải là bao bì bán hàng. Nó giữ cho găng đúng dáng, chắn bụi và chắn ánh sáng. Khi hộp gốc rách, hãy thay bằng hộp cứng khác thay vì bỏ găng vào túi nylon mềm, vì túi mềm không chống được va đập và thường giữ hơi ẩm bên trong.

Vị trí kho cũng cần tính. Chỗ cất nên khô, thoáng, tối và có nhiệt độ ổn định, tách khỏi khu vực để hóa chất và dầu nhớt. Nhiều đơn vị gom chung toàn bộ dụng cụ an toàn điện vào một tủ: găng, sào cách điện và bộ tiếp địa. Cách làm này thuận tiện khi cấp phát, với điều kiện các món cứng không tì lên găng.

Làm Sạch Và Làm Khô Sau Mỗi Ca Làm Việc

Găng bẩn cất vào hộp là cách hỏng nhanh nhất, vì thứ bám trên bề mặt tiếp tục ăn vào cao su suốt thời gian nằm chờ. Việc làm sạch nên thành thói quen cuối ca chứ không đợi đến kỳ kiểm tra.

Rửa bằng nước sạch với xà phòng trung tính là đủ cho hầu hết trường hợp. Tuyệt đối không dùng xăng, dầu hỏa, cồn công nghiệp hay dung môi tẩy rửa mạnh để lau găng, kể cả khi vết bẩn cứng đầu. Dung môi lấy đi vết bẩn nhưng lấy luôn cả chất phụ gia giữ độ dẻo của cao su.

Sau khi rửa, lau bằng vải mềm rồi hong khô tự nhiên ở nơi râm mát và thoáng gió. Không phơi nắng, không hơ lửa, không dùng máy sấy nóng và không đặt cạnh lò sưởi. Găng phải khô hoàn toàn cả mặt trong trước khi cho vào hộp, vì hơi ẩm còn lại sẽ đọng thành nước trong hộp kín.

Nếu găng có găng lót cotton đi kèm, giặt lót riêng và giặt thường xuyên hơn. Lót ẩm mồ hôi là nguyên nhân gây mùi và gây kích ứng da, đồng thời giữ ẩm cho mặt trong của lớp cao su. Chỉ dùng bột chống dính khi nhà sản xuất ghi rõ trong hướng dẫn, không tự ý rắc phấn rôm hay bột tùy tiện.

Đưa Găng Ra Hiện Trường Mà Không Làm Hỏng

Quãng đường từ kho ra điểm thao tác là nơi phần lớn hư hại cơ học xảy ra. Găng bị ném chung vào thùng đồ nghề với cờ lê và mũi khoan gần như chắc chắn sẽ có vết xước, mà vết xước trên cao su cách điện thì không tự lành.

Cách xử lý đơn giản là cho găng vào túi hoặc hộp riêng và cố định túi đó trong xe. Không đặt găng lên táp lô, nơi kính chắn gió biến thành lò nướng vào buổi trưa. Khi đến nơi, lấy găng ra khỏi cốp trước khi bắt đầu công việc thay vì để chúng hầm trong xe suốt buổi.

Tại hiện trường, lớp bọc ngoài bằng da là biện pháp chống mài hiệu quả. Lớp da bọc ngoài hay bị gán nhầm công dụng: nó chỉ có tác dụng cơ học. Bản thân nó không cách điện, không có cấp điện áp và không thay thế được lớp cao su bên trong. Vai trò của nó là giữ cho lớp cao su không bị cào rách khi tiếp xúc với cạnh tủ, dây thép hay bề mặt bê tông.

Găng chỉ là một phần của bộ trang bị. Chỗ đứng thao tác thường cần thêm thảm cao su cách điện trải trước tủ, và với công việc ngoài trời hoặc nền ẩm thì cần ủng bảo vệ chân khỏi điện giật. Các món này cũng cần chỗ cất riêng, không chồng lên nhau trong cùng một thùng.

Phép Thử Thổi Khí Thợ Điện Tự Làm Được

Trước mỗi lần đeo, đôi găng cần qua hai phép kiểm nhanh mà người dùng tự làm được ngay tại chỗ, không cần thiết bị.

Phép thứ nhất là nhìn và sờ. Lộn nhẹ bề mặt để soi tìm vết cắt, lỗ kim, chỗ rỗ, chỗ phồng rộp, vết cháy sém, vệt dầu và vùng đổi màu bất thường. Chú ý kỹ kẽ ngón và vùng gốc ngón cái vì đó là nơi cao su chịu kéo giãn nhiều nhất.

Phép thứ hai là thử thổi khí. Cuộn phần cổ găng lại để nhốt không khí bên trong cho găng căng lên, rồi quan sát xem có chỗ nào phồng bất thường không. Đưa mặt găng đã căng áp sát vào má hoặc vành tai để cảm nhận luồng khí thoát ra. Lỗ thủng quá nhỏ để nhìn thấy vẫn phát hiện được bằng cách này.

Cần phân biệt rạch ròi: hai phép trên là kiểm tra trước khi dùng, không phải kiểm định. Chúng phát hiện hư hại nhìn thấy và lỗ thủng thông suốt, nhưng không đo được khả năng chịu điện áp của vật liệu. Việc đó phải do đơn vị có thiết bị thử điện áp thực hiện, theo chu kỳ mà tiêu chuẩn quy định.

Tiêu chuẩn quốc tế cho găng cách điện là IEC 60903. Tiêu chuẩn này quy định cách phân cấp, các phép thử và cách ghi nhãn, nhưng không ấn định một chu kỳ thử lại dùng chung cho mọi nơi. Chu kỳ cụ thể do quy định của từng nước và quy trình nội bộ của đơn vị vận hành đặt ra, nên đừng lấy một con số nghe được ở công trường khác làm chuẩn cho đơn vị mình.

Điểm không đổi là mốc luôn tính theo ngày thử chứ không theo số lần đeo, nên đôi găng nằm im trong tủ hết hạn đúng như đôi dùng hằng ngày. Vì vậy hãy đòi phiếu kiểm định của đúng lô hàng khi nhận găng và đọc tem dập trên cổ găng để đối chiếu. Con số in trên bao bì không thay được tờ phiếu ghi ngày thử.

Mốc Phải Loại Bỏ Một Đôi Găng Cách Điện

Không có cách vá chữa nào cho găng cách điện. Khi rơi vào một trong các trường hợp dưới đây, đôi găng phải rời khỏi vòng sử dụng ngay, bất kể nó còn mới đến đâu.

Có vết thủng, vết rách hoặc vết cắt, dù rất nhỏ
Có dấu cháy, dấu chảy nhựa hoặc dấu vết do hồ quang
Dính dầu, mỡ hoặc hóa chất mà rửa không sạch
Cao su đã cứng, mất đàn hồi, có vết rạn chân chim khi kéo nhẹ
Bề mặt phồng rộp, dính nhớp hoặc trương nở cục bộ
Quá hạn thử điện, hoặc không xác định được ngày thử gần nhất

Mất tem dập cũng là lý do loại bỏ. Khi không đọc được cấp điện áp và thông tin nhận dạng trên găng, không ai xác định được đôi găng đó dùng cho công việc nào, và món đồ trở thành nguồn rủi ro thay vì lớp bảo vệ.

Bước cuối cùng hay bị làm cho có: hủy găng đúng cách. Một đôi găng loại bỏ mà chỉ vứt vào sọt rác sẽ có người nhặt lại dùng. Hãy cắt rời phần cổ găng hoặc cắt ngang lòng bàn tay trước khi bỏ, để đôi găng không thể quay lại hiện trường.

Song song đó, ghi lại lý do loại bỏ vào sổ theo dõi. Khi cùng một vị trí trên nhiều đôi găng cùng hỏng theo một kiểu, nguyên nhân thường nằm ở thao tác hoặc ở chỗ cất giữ chứ không nằm ở chất lượng lô hàng, và đó là thứ sửa được.