Đồng Phục Bệnh Viện May Sẵn Phục Vụ Những Vai Trò Nào Trong Cơ Sở Y Tế
Chữ đồng phục bệnh viện gộp bốn nhóm quần áo có công dụng khác hẳn nhau. Bác sĩ khám ngoại trú mặc áo blouse dài, khoác chồng lên quần áo thường và cởi ra khi rời phòng khám. Điều dưỡng và hộ lý mặc bộ hai mảnh áo quần rời, vì họ đi lại và cúi người suốt ca. Kíp phòng mổ mặc bộ chui đầu ngắn tay, thay tại phòng thay đồ và không mặc ra khỏi khu vực vô khuẩn. Bảo vệ cùng nhân viên vệ sinh mặc bộ riêng, thường khác màu hẳn để người nhà bệnh nhân phân biệt được từ xa. Bốn nhóm này khác nhau ở rập, ở màu và ở luồng giặt, nên không gộp vào một đơn hàng chạy chung một bảng cỡ.
Có một điểm cần nói rõ ngay từ đầu vì nó hay bị hiểu ngược. Bộ đồng phục bệnh viện là hàng rào một chiều: nó giữ vảy da, sợi vải, tóc và bụi từ người nhân viên không rơi xuống vùng sạch và không rơi vào vết mổ hở. Nó không phải phương tiện phòng hộ che cho người mặc. Áo blouse và bộ mổ hai mảnh không được thử theo bất kỳ chuẩn cản dịch nào, không chặn máu hay dịch cơ thể bắn tới, không chặn giọt bắn đường hô hấp. Phần che cho người mặc thuộc về áo choàng cách ly, tạp dề chống thấm, khẩu trang và tấm che mặt, và bốn thứ đó mặc chồng lên đồng phục chứ không thay được đồng phục, cũng như đồng phục không thay được chúng.

Công dụng thứ hai là nhận diện. Người bệnh và người nhà đứng giữa hành lang cần biết ai gọi được: màu áo và biển tên cho họ câu trả lời trong một giây, không phải hỏi. Vì vậy khi chọn bảng màu cho cả cơ sở, tiêu chí là hai chức danh cạnh nhau phải phân biệt được từ khoảng cách cuối hành lang và dưới ánh đèn huỳnh quang, chứ không phải màu nào nhìn dễ chịu trên bảng màu giấy. Hai sắc xanh gần nhau in trên catalogue nhìn khác nhau rõ, nhưng cách mười lăm mét trong hành lang thì thành một.
Đi kèm là một quy tắc vận hành hay bị bỏ qua: bộ đồng phục dính máu, dịch cơ thể hay chất thải của người bệnh không mang về nhà giặt cùng đồ gia đình. Nó đi theo luồng đồ vải nhiễm khuẩn của bệnh viện, thu gom riêng và giặt nhiệt độ cao bằng máy công nghiệp. Vì thế khi chọn vải, cần hỏi nhà cung cấp vải giữ được màu tới mức nhiệt nào: phép thử độ bền màu khi giặt theo ISO 105-C06 có các mức thử lên tới 95 °C, và một loại vải chỉ chịu 40 °C thì không đi được cùng quy trình giặt khử khuẩn của khoa. Ký hiệu chăm sóc in trên nhãn của hàng may mặc giặt công nghiệp dùng bộ ký hiệu của ISO 30023, còn bản thân quy trình giặt công nghiệp dùng để thử vải thuộc ISO 15797. Ba mã số đó là ba thứ khác nhau và hay bị gọi lẫn trong bản chào hàng.
Blouse Bác Sĩ, Blouse Y Tá, Bộ Điều Dưỡng Và Bộ Phẫu Thuật
Áo Blouse Bác Sĩ Theo Thông Tư 45
Blouse là áo mặc chồng lên quần áo thường, nên rập của nó rộng hơn áo sơ mi cùng cỡ. Đó là lý do người đặt hàng phải lấy vòng ngực lúc người mặc đang mặc đúng lớp áo họ hay mặc bên trong, chứ không lấy số đo áo sơ mi rồi suy ra cỡ blouse. Bỏ qua bước này là nguồn gốc của phần lớn số áo phải đổi cỡ sau khi giao.
Theo quy định trong Thông tư 45 của Bộ Y tế về đồng phục bác sĩ, áo có cổ bẻ danton, một túi trước ngực và hai túi bên hông. Túi ngực trái là chỗ cài biển tên, hai túi hông đựng ống nghe, bút và điện thoại. Đáy túi là chỗ rách trước nhất trên chiếc blouse vì nó chịu toàn bộ trọng lượng ống nghe suốt ca, nên khi xem áo mẫu thì kéo mạnh đáy túi xuống và xem đường may có nhăn rút hay bung chỉ không. Phần tay áo may bo chun ở cổ tay giữ ống tay không quét vào bàn khám.
Màu trắng của blouse có một công dụng thực dụng ít được nói: nó làm mọi vết bẩn lộ ra ngay, nên chiếc áo bẩn được nhìn thấy và được thay sớm. Đổi lại, trắng là màu khó giữ nhất qua nhiều lần giặt nhiệt cao, và chỗ ngả vàng đầu tiên luôn là chân cổ áo cùng mặt trong cổ tay, nơi tiếp xúc da nhiều nhất. Khi ký đơn, hỏi thẳng nhà cung cấp vải giữ trắng được khoảng bao nhiêu lần giặt ở mức nhiệt của khoa, và ghi con số đó vào đơn để làm mốc thay lô, thay vì đặt hạn thay theo số tháng.
Áo Blouse Y Tá Dáng Váy Dài Tới Gối
Bản blouse y tá dáng váy dài tới gối, cổ bẻ, cài cúc giữa, hai túi phía trước, tay dài qua khuỷu. Đây là kiểu quen thuộc ở khoa khám và khu hành chính, nhưng độ dài tay là chi tiết cần cân nhắc theo khoa chứ không chọn theo thói quen.
Lý do là ống tay dài phủ qua cổ tay bị bẩn nhanh và cản việc rửa tay tới khuỷu. Nhiều hệ thống y tế vì thế yêu cầu nhân viên chăm sóc trực tiếp để trần từ khuỷu tay trở xuống trong lúc làm thủ thuật, tức mặc áo ngắn tay hoặc xắn hẳn ống tay lên. Nếu khoa áp dụng quy tắc đó, đặt blouse tay dài cho điều dưỡng buồng bệnh là mua rồi để đấy. Cách xử lý gọn là đặt hai bản cùng màu: bản tay dài cho khu hành chính và phòng khám, bản tay ngắn cho khu buồng bệnh, thay vì mua một bản dùng chung rồi xắn tay cả ngày làm nhão ống tay.
Chất liệu kate silk cho bề mặt mịn, ít nhăn và giữ form tốt, nhưng cần biết đây là vải gần như toàn polyester: nó đẩy ẩm ra mặt ngoài rồi bay hơi chứ không giữ nước như cotton, và độ thoáng kém hơn hẳn. Với ca trực dài hoặc khoa nóng, nên chọn bản pha thêm cotton thay vì kate silk nguyên bản. Kate silk cũng dễ bị xước bóng ở chỗ tì lên mép bàn, vết xước đó không giặt hết được.
Bộ Điều Dưỡng Cổ Chữ V Bằng Vải Cotton
Bộ điều dưỡng hai mảnh cổ chữ V may cùng một rập cho nam và nữ, khác nhau ở bảng cỡ. Cổ chữ V chui đầu nên không có hàng cúc để bung giữa ca, và mặc vào cởi ra nhanh hơn áo cài cúc, điều này có ý nghĩa ở khoa phải thay đồ giữa ca.
Điểm phải quyết trước khi đặt là tỉ lệ pha sợi. Cotton nguyên chất hút mồ hôi tốt nhất nhưng nhăn, lâu khô và co nhiều nhất sau lần giặt đầu. Bản pha 65/35 giữa polyester và cotton nhăn ít hơn, khô nhanh hơn, co ít hơn, đổi lại bí hơn ở khoa không có điều hòa. Bản 83/17 nghiêng hẳn về polyester thì giữ form và giữ màu tốt nhất qua nhiều lần giặt nóng, nhưng gần như không còn cảm giác thấm. Không có lựa chọn nào thắng cả ba mặt, nên cách làm là chọn theo khoa: khu điều hòa lấy bản nghiêng polyester để bền màu qua giặt công nghiệp, khu nóng lấy bản nhiều cotton hơn và chấp nhận thay sớm.
Hai túi hông rộng đựng dụng cụ nhỏ khi đi buồng, và quần có chun hoặc dây rút để mặc vừa qua nhiều mức cân nặng khác nhau trong cùng một cỡ. Khi soi áo mẫu, xem đường may vai và đường may sườn: kiểu may lộn để lại một gờ nổi ở mặt trong, còn kiểu flatlock nằm phẳng hẳn nên không cọ vào da khi mặc suốt mười hai tiếng. Với bộ mặc sát người cả ca thì gờ nổi ở nách là chỗ gây rát đầu tiên. Đồng phục bệnh viện bác sĩ và bộ điều dưỡng vì thế thường được chọn cho các khoa phải đứng và đi lại nhiều trong ca.
Bộ Phẫu Thuật Màu Xanh Cổ Vịt
Trang phục chung cho các bộ phận y tế như khoa phẫu thuật, gây mê hồi sức, và trung tâm tiệt khuẩn có những quy định cụ thể. Đồng phục phòng mổ cần có kiểu dáng áo cổ trái tim, chui đầu, ngắn tay, và chiều dài ngang mông. Áo phải có 3 túi phía trước và khuy cài biển tên ở ngực trái, kèm theo quần âu 2 ly và quần nam có 1 túi sau. Đối với việc làm việc trong phòng mổ, áo dài tay, chiều dài không quá gối, với phần tay áo bo chun, buộc dây phía sau và quần có dây rút, không túi.

Đồng phục bệnh viện phẫu thuật dùng cho bộ phận y tế
Bộ hai mảnh mặc trong phòng mổ là quần áo nền, mặc bên dưới chứ không phải lớp chắn. Lớp chắn máu và dịch là chiếc áo choàng phẫu thuật khoác chồng lên, cùng găng, khẩu trang và kính. Nói bộ hai mảnh ngăn dịch tiếp xúc với da là nói sai, và nói sai theo hướng nguy hiểm vì nó khiến người mặc yên tâm khi chưa khoác áo choàng. Vai trò thật của bộ hai mảnh là giữ cho vảy da và sợi vải từ người kíp mổ không rơi xuống trường mổ, và cho phép thay toàn bộ quần áo trước khi vào khu vô khuẩn.
Bộ này thay hằng ngày và giặt tập trung, nên số lần giặt trong một năm cao hơn hẳn blouse. Vì vậy tiêu chí chọn vải không phải cảm giác lúc sờ mà là vải còn nguyên màu và nguyên cỡ sau bao nhiêu chu kỳ giặt nóng. Hỏi số đó theo chu kỳ giặt, đừng hỏi theo tháng, vì hai khoa có tần suất mổ khác nhau sẽ hỏng đồ lệch nhau rất xa dù nhận cùng một ngày.
Chất liệu phổ biến cho đồng phục phẫu thuật là vải dệt kim pha polyester với spandex — trên thị trường trong nước hay được gọi là “vải cashmere”, nhưng đây chỉ là tên thương mại chứ không phải len cashmere từ lông dê. Vải này co giãn theo cử động, ít xù lông, bền và dễ giặt giũ; về ẩm thì nó đẩy mồ hôi ra mặt ngoài để bay hơi chứ không giữ nước như cotton.
Hàng may sẵn có một điểm yếu mà hàng may đo không có: bộ may đo còn chừa đường tà để sửa, còn bộ may sẵn co bao nhiêu là mất bấy nhiêu. Độ co được xác định theo ISO 5077 về xác định độ thay đổi kích thước sau giặt và sấy, và phép này trả về hai con số riêng theo chiều dọc và chiều ngang chứ không phải một con số chung. Khi mua hàng may sẵn theo bảng size, nên chốt ngưỡng co tối đa cho cả hai chiều ngay trong đơn hàng và hỏi xưởng đã bù trừ phần co vào rập chưa: một áo blouse ngắn đi ba phân sau vài lần giặt là hỏng hẳn, không sửa lại được như bộ may đo.
Trang Phục Người Bệnh, Người Bệnh Nặng Và Sản Phụ Theo Thông Tư 45
Quần áo cấp cho người bệnh thuộc một luồng riêng: bệnh viện mua, bệnh viện giặt, người bệnh mặc trong thời gian nằm viện rồi trả lại. Thông tư 45 của Bộ Y tế mô tả màu sắc và kiểu dáng cho ba nhóm là người bệnh, người bệnh nặng và sản phụ, và ba nhóm này có kiểu cởi mặc khác nhau vì mức độ tự đi lại khác nhau.
Theo quy định của Thông tư 45, áo cho người bệnh có các đặc điểm nhất định như sau:
- Màu sắc: Xanh lam hoặc nền trắng, kẻ sọc xanh lam hoặc nền sáng với họa tiết màu sẫm.
- Kiểu dáng: Áo kiểu pyjama, cổ 2 ve, cài cúc giữa, dài tay, chiều dài áo ngang mông, và có 3 túi phía trước.
Quần áo đi kèm với áo có các đặc điểm như:
- Màu sắc: Cùng màu và họa tiết với áo.
- Kiểu dáng: Quần kiểu pyjama, có dây rút, và 1 túi phía sau.
Màu sắc và kiểu dáng này cũng phụ thuộc vào quy định của người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Họ có quyền lựa chọn màu sắc và họa tiết để sử dụng thống nhất tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của mình.
Điều 16 của Thông tư 45 quy định đồng phục cho người bệnh nặng, bao gồm:
- Màu sắc: Màu xanh lam hoặc nền trắng, kẻ sọc xanh lam hoặc nền sáng với họa tiết màu sẫm.
- Kiểu dáng: Áo cổ tròn, dài tay, chiều dài áo quá gối 5 cm, cột dây phía sau.
Chi tiết cột dây phía sau của nhóm người bệnh nặng không phải kiểu dáng mà là cách cởi mặc: người nằm một chỗ được thay đồ mà không phải nhấc tay qua đầu hay ngồi dậy, và điều dưỡng thay được cho người đang truyền dịch hoặc gắn dây theo dõi mà không phải tháo đường truyền. Cùng lý do đó, nhóm này không dùng áo chui đầu.
Quy định về trang phục của sản phụ được đề cập tại điều 17:
- Áo:
- Màu sắc: Màu xanh lam hoặc màu hồng hoặc nền màu sáng có họa tiết màu sẫm.
- Kiểu dáng: Áo cổ tròn, cài cúc giữa, dài tay, dáng suông, chiều dài qua mông.
- Chân váy:
- Màu sắc: Cùng màu với áo.
- Kiểu dáng: Chân váy rời, dáng suông, lưng kéo dây rút, chiều dài quá gối 10 cm.
- Áo liền váy:
- Màu sắc: Màu xanh lam hoặc màu hồng hoặc nền màu sáng có họa tiết màu sẫm.
- Kiểu dáng: Áo liền váy cổ tròn, dài tay, cài cúc giữa, thân trước có rút nhúm ở phần eo, chiều dài quá gối 5 – 10 cm.
Ba bộ dành cho sản phụ đều cài cúc giữa hoặc rời hai mảnh, vì sản phụ cần mở phần thân trên để cho con bú mà không phải cởi cả áo. Áo chui đầu bị loại khỏi nhóm này vì lý do đó chứ không phải vì kiểu dáng.
Vì Sao Phòng Mổ Chọn Màu Xanh Thay Vì Màu Trắng
Trong phòng mổ, danh sách những thứ kíp mổ phải mang lên người dài hơn hẳn ngoài buồng bệnh: khẩu trang, mũ trùm kín tóc, kính hoặc tấm che mặt, găng, giày hoặc bao giày, và áo choàng phẫu thuật. Bộ hai mảnh chỉ là lớp nền bên dưới danh sách đó. Còn màu của lớp nền lại được chọn vì một lý do liên quan tới mắt người, chứ không vì lý do vệ sinh.
Trong quá trình thực hiện phẫu thuật, sự tập trung của bác sĩ thường được đặt vào việc quan sát mảng nội tạng có màu đỏ hồng. Tuy nhiên, nhìn chăm chú vào màu đỏ có thể gây hiện tượng bão hòa, khiến cho kỹ thuật viên khó nhận ra sự khác biệt nhỏ giữa các bộ phận bên trong cơ thể bệnh nhân. Điều này tiềm ẩn nguy cơ cao về việc phạm lỗi y khoa đáng tiếc.

Xanh lá và xanh cổ vịt nằm đối diện đỏ trên vòng màu, nên khi mắt rời trường mổ và nhìn sang tấm vải xanh, ảnh dư màu lục sinh ra do nhìn đỏ lâu bị hòa vào nền xanh và biến mất, thay vì hiện lên thành vệt trên nền trắng. Đó là toàn bộ lý do phòng mổ bỏ màu trắng. Màu xanh không diệt khuẩn, không cản dịch và không làm giảm nguy cơ nhiễm trùng, nên đừng gộp nó vào danh sách biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn. Việc chặn máu và dịch bắn lên da hay lên quần áo bên trong thuộc về chiếc áo choàng phẫu thuật khoác ngoài, và chỉ thuộc về nó.
Đặt May Đồng Phục Bệnh Viện Theo Yêu Cầu Cần Chuẩn Bị Gì
Trước khi gửi yêu cầu cho xưởng, nên chuẩn bị sẵn bốn nhóm thông tin để bên may báo giá được ngay: bảng số lượng chia theo từng cỡ và từng chức danh; mã màu cùng họa tiết đã chọn theo Thông tư 45; file logo dạng vector kèm vị trí và kích thước thêu; và thông số vải gồm thành phần sợi, định lượng, ngưỡng co tối đa cho cả chiều dọc lẫn chiều ngang. Thiếu bảng cỡ chia theo chức danh là lý do khiến đơn phải làm lại nhiều nhất, vì blouse bác sĩ và bộ điều dưỡng không dùng chung rập.
Ngoài hàng áo quần đồng phục bệnh viện may sẵn theo bảng cỡ, cơ sở y tế có thể đặt may riêng để gắn logo và màu nhận diện của mình. Với đơn đặt may, nên yêu cầu ra trước một bộ mẫu cho mỗi chức danh, giặt thử vài lần đúng ở nhiệt độ của khoa rồi đo lại theo cả hai chiều trước khi chốt sản xuất cả lô. Trong đơn hàng nên ghi rõ ba điều kiện: đổi cỡ trong bao nhiêu ngày kể từ ngày nhận, đổi được bao nhiêu phần trăm số bộ, và bên nào chịu chi phí sửa nếu độ co vượt ngưỡng đã chốt. Không ghi ba điều kiện đó thì phần đồ lệch cỡ nằm lại kho, và số nhân sự thực tế được phủ đồ luôn thấp hơn số bộ đã mua.

Là chuyên viên phát triển sản phẩm và kiểm định thiết bị bảo hộ lao động, tôi am hiểu sâu về các dòng sản phẩm như mũ bảo hộ, kính chống bụi, găng tay cách điện, giày chống trượt, mặt nạ phòng độc… Tôi thường xuyên cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế (CE, ANSI, TCVN…) để đưa ra giải pháp bảo hộ tối ưu, đồng thời kiểm tra chất lượng sản phẩm đầu ra trước khi cung cấp ra thị trường.


