Câu chuyện “màu cờ sắc áo” thường được kể như chuyện tinh thần tập thể, nhưng phần lớn phản ứng tiêu cực với đồng phục lại bắt nguồn từ một thứ rất cụ thể: màu áo. Chọn màu đồng phục công ty là quyết định kỹ thuật nhiều hơn là quyết định thẩm mỹ, và nó ảnh hưởng tới cả chi phí thay mới hằng năm.
Màu Đồng Phục Không Phải Sở Thích Của Người Quyết
Một chiếc áo màu lạ đứng riêng thì thú vị; hàng trăm chiếc cùng màu đứng trong một hội trường lại là chuyện khác hẳn. Màu càng bão hoà thì cảm giác ngột ngạt càng tăng khi nhân lên số lượng. Đây là lý do nhiều chiến dịch đồng phục phản tác dụng dù màu được chọn rất đúng với logo.
Người quyết định thường nhìn màu trên một mẩu vải nhỏ hoặc trên bản vẽ máy tính. Hãy thử cách khác: in bản mô phỏng một nhóm mười người cùng mặc màu đó, hoặc may hai bộ mẫu và cho hai nhân viên đứng cạnh nhau trong chính văn phòng. Cảm nhận sẽ khác hẳn so với khi cầm mẩu vải.
Màu Thương Hiệu Và Màu Mặc Được Là Hai Việc Khác Nhau
Bảng màu thương hiệu được thiết kế cho biển hiệu, bao bì và màn hình — những bề mặt phẳng và tĩnh. Chuyển thẳng màu đó sang vải rồi đưa lên người đang chuyển động dưới đèn văn phòng là hai việc khác nhau. Nhiều màu nhận diện rất đẹp trên biển hiệu nhưng không hợp làm màu áo cho cả công ty.
Cách làm an toàn là tách vai trò: thân áo lấy một sắc độ dịu hơn hoặc trung tính, còn màu nhận diện đặt vào chi tiết nhỏ như cổ áo, viền tay, logo thêu hoặc phụ kiện. Khi đặt may đồng phục cho doanh nghiệp, phương án này cũng dễ sửa hơn khi công ty đổi bộ nhận diện sau vài năm.
Màu Nào Lộ Vết Mồ Hôi Và Vết Bẩn Nhanh Nhất
Đây là yếu tố hầu như không ai đưa vào cuộc họp chọn màu, nhưng lại quyết định nhân viên có thích mặc hay không. Các sắc độ xám nhạt, xanh nhạt và be là nhóm lộ vết ẩm rõ nhất ở nách và lưng. Màu trắng lộ vết bẩn nhưng ít lộ vết ẩm hơn nhóm trên, còn màu đậm ít lộ cả hai, đổi lại lộ bụi trắng và xơ vải.
Độ bền của chính màu đó lại là chuyện đo được. ISO 105-C06 đánh giá độ bền màu khi giặt và tách kết quả thành hai chỉ số chấm theo thang 1 tới 5: mức đổi màu của mẫu và mức dây màu sang miếng vải trắng đặt kèm. Với bảng màu của một công ty, nên yêu cầu cả hai chỉ số cho từng mã màu thay vì lấy một kết quả chung, bởi các màu đậm phải nhuộm sâu thường yếu ở chỉ số dây màu, và đó đúng là màu làm hỏng chiếc sơ mi trắng mặc bên trong.
Với vị trí phải đứng trước khách liên tục, tránh nhóm sắc độ nhạt vừa nói là quyết định đáng giá. Với khối văn phòng ngồi điều hoà cả ngày thì không thành vấn đề. Đây cũng là lý do một số công ty chọn hai sắc độ khác nhau cho hai nhóm thay vì ép toàn bộ về một màu.
Màu Đậm Hút Nhiệt Khi Nhân Viên Phải Ra Ngoài
Bề mặt sẫm màu hấp thụ nhiều bức xạ hơn bề mặt sáng màu, và cảm giác nóng khi đứng dưới nắng là có thật. Với nhân viên giao hàng, kỹ thuật hiện trường hay bảo vệ cổng, màu đen tuyền là lựa chọn tốn kém về sức khoẻ dù nhìn rất gọn. Nhóm này nên dùng sắc độ trung bình.
Riêng với người làm việc cạnh đường giao thông hoặc trong kho có xe nâng chạy, màu áo còn liên quan tới việc được nhìn thấy. Ở những vị trí đó, màu nhận diện phải nhường chỗ cho yêu cầu an toàn, và nên chuyển sang nhóm áo phản quang cho người làm ngoài trời thay vì cố đồng bộ màu với khối văn phòng.
Ở nhóm này, màu áo được quy định bằng một tiêu chuẩn riêng. EN ISO 20471 chia quần áo cảnh báo thành ba class dựa trên diện tích tối thiểu của vật liệu nền và của dải phản quang trên mỗi bộ, kèm yêu cầu về hệ số phản xạ ngược. Điểm hay bị hiểu ngược: dải phản quang hắt ánh sáng trở lại chính nguồn chiếu, tức về phía đèn xe, nên nó chỉ phát huy tác dụng khi có nguồn sáng rọi tới và bản thân nó không hề tự phát sáng trong bóng tối.
Cùng Một Màu Trên Nhiều Nước Da Và Nhiều Vóc Dáng
Một màu đẹp trên người mẫu chụp ảnh chưa chắc đẹp trên tất cả nhân viên. Các tông vàng ánh xanh và xanh lá sáng là nhóm kén người nhất; các tông xanh navy, xanh rêu, xám khiói và đỏ trầm hợp được với phần lớn. Đây không phải chuyện làm đẹp, mà là chuyện nhân viên có tự tin mặc hay không.
Kiểu dáng cũng bị màu chi phối. Màu sáng làm nổi mọi đường may và mọi nếp vải, nên nếu chọn màu sáng thì phải đầu tư hơn vào phom và vào chất vải. Màu trầm dễ tính hơn về phom nhưng lại lộ xơ vải và bụi trắng rõ hơn. Không có màu nào miễn phí ở mọi mặt.
Lệch Lô Nhuộm Phá Hỏng Đúng Thứ Bộ Đồng Phục Tạo Ra
Thuốc nhuộm được pha theo từng mẻ, nên hai đợt vải mang cùng một mã màu vẫn có thể chênh nhau một chút. Chênh lệch đó vô hại khi từng người mặc riêng, nhưng hiện rất rõ khi cả phòng đứng chụp ảnh. Vì vậy điều khoản về lô nhuộm đáng được đưa vào hợp đồng, kèm một mẩu vải ký nháp lưu lại ở bộ phận hành chính.
Việc đối chiếu lúc nhận hàng cũng nên có quy cách. Lấy ngẫu nhiên ba chiếc từ ba thùng khác nhau, trải cạnh nhau dưới ánh sáng ban ngày, và so ở vùng vai cùng vùng lưng vì đó là mảng vải liền lớn nhất. Ghi số lô nhuộm in trên tem của từng thùng vào biên bản nhận, kèm số lượng thuộc mỗi lô. Khi có khiếu nại về sau, biên bản đó xác định được chính xác thùng nào thuộc mẻ nhuộm nào, điều mà một dòng ghi chung là hàng đúng mẫu không làm được.
Về độ bền màu qua nhiều lần giặt, hãy hỏi nhà cung cấp kết quả thử độ bền màu và giấy chứng nhận kiểm soát hoá chất như OEKO-TEX STANDARD 100, nhất là với các màu đậm phải nhuộm sâu. Màu phai nhanh khiến công ty phải thay đồng phục sớm hơn dự tính, và đó là chi phí thật.
Hỏi Ý Kiến Nhân Viên Trước Khi Chốt Bảng Màu
Không cần tổ chức bình chọn tự do, vì làm vậy sẽ ra kết quả không dùng được. Cách hiệu quả hơn là bộ phận nhân sự chọn trước hai hoặc ba phương án đã đạt yêu cầu nhận diện, rồi mới đưa ra lấy ý kiến. Phạm vi hẹp lại nhưng tiếng nói vẫn được tính, và tỉ lệ phản đối sau đó giảm rõ.
Khi lấy ý kiến, nên cho xem ảnh người thật mặc bộ mẫu chứ không phải ô màu trên màn hình. Với khối sản xuất, nên hỏi thêm những người đang mặc quần áo bảo hộ cho khối sản xuất xem màu nào giữ sạch lâu nhất trong điều kiện thực tế của xưởng.
Nếu đang phải chọn màu cho đợt đặt sắp tới, thứ tự hợp lý là: liệt kê các nhóm vị trí và điều kiện làm việc của từng nhóm; loại bỏ các sắc độ không hợp với điều kiện đó; may hai bộ mẫu cho người thật mặc; và đưa điều khoản lô nhuộm vào hợp đồng trước khi ký.
Đổi Màu Sau Vài Năm Thì Xử Lý Số Áo Cũ Ra Sao
Doanh nghiệp thay bảng màu nhận diện là chuyện bình thường, nhưng khoảnh khắc chuyển giao lại hay bị bỏ quên trong kế hoạch. Nếu cấp đồ mới theo kiểu cuốn chiếu, sẽ có nhiều tháng cả công ty tồn tại hai màu cùng lúc, và trong mắt khách thì đó là dấu hiệu của sự lộn xộn chứ không phải của việc làm mới.
Cách ít gây rối nhất là chọn một mốc ngày cụ thể để đổi đồng loạt, và trước mốc đó thì phát đủ đồ mới cho toàn bộ nhân sự. Nếu ngân sách không cho phép làm một lần, hãy chia theo đơn vị trọn vẹn: đổi hết một chi nhánh hoặc một phòng ban, chứ đừng đổi rải rác theo từng cá nhân.
Về số áo cũ, đừng để nhân viên tự xử lý. Áo mang logo công ty xuất hiện ở nơi không kiểm soát được là rủi ro về hình ảnh, và ở một số ngành còn là rủi ro về an ninh. Phương án thường dùng là thu hồi rồi gỡ bỏ phần logo trước khi thanh lý hoặc quyên góp, và ghi lại số lượng đã xử lý.
Ngoài ra, hãy giữ lại vài bộ nguyên vẹn của màu cũ để lưu trữ. Chúng hữu ích khi cần dựng lại lịch sử thương hiệu, khi làm ấn phẩm kỷ niệm, và khi cần đối chiếu nếu có tranh luận về việc màu mới lệch tới mức nào so với màu người ta đã quen nhìn.
Màu đồng phục sẽ xuất hiện trong ảnh nội bộ suốt nhiều năm: ảnh kỷ niệm, ảnh đăng tuyển, ảnh gửi kèm hồ sơ năng lực. Màu lên ảnh không giống màu ngoài đời, nhất là dưới đèn huỳnh quang trắng của khu văn phòng hoặc đèn vàng ở quầy tiếp khách. Trước khi chốt, nên chụp thử người mặc mẫu ở đúng ba nơi hay chụp ảnh nhất trong công ty, rồi xem lại trên màn hình điện thoại chứ không phải màn hình máy tính đã hiệu chỉnh màu. Có màu rất đẹp khi cầm tấm vải nhưng lên ảnh lại xỉn hoặc ngả xanh, và đó là thứ không cứu được bằng cách chọn lại kiểu dáng.
Cuối cùng, hãy tính cả chuyện phối với những thứ công ty đã có sẵn: biển hiệu, backdrop phòng họp, màu xe giao hàng, màu thẻ nhân viên. Bộ đồng phục lệch tông với backdrop sẽ khiến mọi bức ảnh sự kiện trông rời rạc, dù từng thứ đứng riêng đều ổn.
