Với ngành ẩm thực và dịch vụ ăn uống, chiếc tạp dề làm hai việc cùng lúc: che chắn cho người làm và định hình hình ảnh của quán trong mắt khách. Đây cũng là món đồng phục bẩn nhanh nhất và phải giặt nhiều nhất, nên việc chọn đúng kiểu và đúng vải quyết định chi phí thay mới hàng năm.
Bài viết này đi qua công dụng thực tế của tạp dề, các kiểu dáng theo từng vị trí công việc và những điểm cần chốt với xưởng trước khi đặt số lượng lớn.
Tác Dụng Thật Của Tạp Dề Đồng Phục Và Ranh Giới Của Nó
Chất Liệu Và Thiết Kế
Tạp dề thường được may từ cotton dày dặn hoặc vải dệt chéo kiểu kaki. Chữ kaki trên báo giá dễ gây ngộ nhận: kaki là tên một kiểu dệt chứ không phải tên một loại sợi, nên hai tấm vải cùng gọi là kaki có thể khác nhau hoàn toàn về thành phần sợi và định lượng. Đó là lý do bảng báo giá phải ghi thành phần sợi và định lượng gram trên mét vuông, không dừng ở chữ kaki. Thiết kế cần đủ rộng ở phần thân để người mặc cúi và với tay thoải mái, đồng thời dây buộc phải điều chỉnh được vì một chiếc tạp dề thường được dùng chung cho nhiều ca với nhiều vóc dáng.
Vai Trò Che Chắn
Vai trò chính của tạp dề là hứng vết bẩn, dầu mỡ và nước bắn trong lúc làm việc, giữ cho bộ đồng phục bên trong sạch lâu hơn và giảm số lần phải thay áo giữa ca. Vai trò đó dừng ở mức hứng bẩn: tạp dề vải thông thường không phải đồ bảo hộ hoá chất. Nếu công việc có tiếp xúc với hoá chất hay dầu nóng, phải dùng tạp dề chuyên dụng đúng loại, không thay thế bằng tạp dề kaki.
Nhận Diện Và Sự Đồng Bộ
Khi cả tổ cùng đeo một mẫu tạp dề có logo, khách nhận ra nhân viên ngay từ xa – điều rất hữu ích ở quán đông vào giờ cao điểm. Đây cũng là cách đơn giản để phân biệt bộ phận: bếp, pha chế và phục vụ dùng ba màu hoặc ba kiểu khác nhau.
Vì Sao Tạp Dề Thường Là Món Đầu Tiên Được Đồng Bộ Hoá
Các nhà hàng, quán cà phê và cơ sở dịch vụ ăn uống ngày càng chú ý đến hình ảnh nhân viên bên cạnh chất lượng món ăn. Tạp dề là món dễ đặt nhất trong bộ đồng phục vì không cần đo size từng người, nên cũng là món đầu tiên nhiều quán làm khi muốn đồng bộ hóa đội ngũ.
Một lý do thực tế khác: tạp dề giúp giảm chi phí thay đồng phục bếp. Một chiếc tạp dề rẻ hơn nhiều so với một bộ áo quần, nên việc cấp dư tạp dề để thay liên tục sẽ tiết kiệm hơn việc giặt và thay cả bộ đồng phục mỗi lần bị đổ.
Đặt May Tạp Dề Đồng Phục Tiết Kiệm Được Ở Những Khoản Nào
Giữ Đồng Phục Bên Trong Sạch Lâu Hơn
Phần lớn vết bẩn trong ca làm rơi vào vùng bụng và đùi trước. Tạp dề hứng đúng vùng đó, nhờ vậy áo và quần bên trong chỉ cần giặt theo chu kỳ bình thường. Khi đặt, nên tính dư tỷ lệ tạp dề so với quân số để luôn có cái sạch thay giữa ca.
Giảm Rủi Ro Trong Thao Tác
Tạp dề tạo thêm một lớp giữa da và vết bắn, đặc biệt ở khu chiên xào và khu rửa. Để lớp này thực sự có tác dụng, chọn kiểu yếm dài qua đầu gối cho bếp nóng, và yêu cầu nhà cung cấp ghi rõ loại vải nếu bạn cần khả năng cản nước cho khu sơ chế.
In Logo Và Tên Thương Hiệu
Tạp dề là vị trí đặt logo tốt vì nằm ngang tầm mắt khi nhân viên đứng phục vụ. Lưu ý hai điểm khi in: đặt logo lệch lên trên một chút để không bị nếp gấp ngang bụng cắt ngang, và chọn kiểu in chịu được giặt nóng vì tạp dề thường được giặt ở nhiệt độ cao hơn đồ khác. Nguyên tắc này áp dụng chung cho cả đồng phục nhà hàng khách sạn ở các bộ phận khác.
Bốn Kiểu Dáng Chia Theo Vị Trí Làm Việc Trong Cơ Sở
Tạp Dề Yếm Dài
Kiểu này đeo qua cổ hoặc qua vai, phủ từ ngực xuống gần đầu gối và có dây buộc sau lưng, nên che được nhiều diện tích nhất trong bốn kiểu. Nó dành cho nhân viên bếp và khu sơ chế, nơi vết bắn có thể lên tới ngực. Khi đặt số lượng lớn nên chọn bản dây đeo chéo lưng thay vì dây vòng cổ, vì đeo vòng cổ cả ca dễ gây mỏi vai gáy và đó là lý do phổ biến nhất khiến nhân viên tự tháo tạp dề ra giữa ca.
Tạp Dề Ngang Hông
Kiểu ngang hông quấn quanh hông, dài đến trên hoặc ngang đầu gối, thắt dây sau lưng để điều chỉnh độ rộng. Nó hợp với nhân viên phục vụ và thu ngân vì gọn khi đi lại liên tục giữa các bàn. Phần lớn bản đặt may thêm túi phía trước để đựng sổ order và bút; nếu đặt lô lớn nên thống nhất số túi và độ sâu túi ngay từ mẫu đầu, vì đây là chi tiết mỗi xưởng làm một kiểu.
Tạp Dề Nhiều Túi Cho Xưởng Và Kỹ Thuật
Đây là bản yếm dài có nhiều túi để đựng dụng cụ cầm tay, thường may bằng vải dày hơn nhóm dùng trong bếp vì phải chịu cọ xát với dụng cụ. Một lưu ý bắt buộc: nếu khu vực làm việc yêu cầu kiểm soát tĩnh điện thì không được dùng tạp dề vải thường thay cho đồ chống tĩnh điện. Đó là hai nhóm sản phẩm khác nhau, và đồ chống tĩnh điện phải có số liệu điện trở bề mặt kèm theo từ nhà cung cấp cùng phương án nối đất, chứ không chỉ là chuyện chọn loại vải.
Tạp Dề Cho Cơ Sở Y Tế
Bản dùng cho cơ sở y tế là kiểu yếm dài, trơn, ít đường may và thường không túi để dễ lau rửa. Nhóm này hay dùng loại có tráng lớp cản chất lỏng, nhưng mức độ cản khác nhau rất nhiều giữa các loại vải, nên phải yêu cầu nhà cung cấp ghi rõ tên vật liệu và cấp cản chất lỏng vào hợp đồng thay vì chấp nhận mô tả chống thấm chung chung. Các món còn lại của bộ thuộc nhóm đồ bảo hộ y tế và nên được đặt theo cùng một chuẩn.
Định Mức Cấp Phát Tính Theo Ca Chứ Không Theo Đầu Người
Cách tính phổ biến nhất — mỗi nhân viên hai chiếc — gần như luôn thiếu. Tạp dề bẩn theo số lần thao tác chứ không theo số người, nên căn cứ đúng là số ca chạy trong ngày nhân với số vị trí phải đeo tạp dề, rồi nhân tiếp với số ngày giữa hai lần giặt. Một bếp chạy hai ca và giặt cách ngày cần lượng tạp dề luân chuyển gấp khoảng bốn lần số vị trí, chứ không phải gấp hai lần số người.
Hai yếu tố nữa làm lệch con số. Thứ nhất là số lần ra vào khu bẩn: vị trí sơ chế và rửa thay tạp dề nhiều lần hơn hẳn vị trí phục vụ, nên không cấp cùng một định mức cho hai nhóm. Thứ hai là độ ẩm; vào mùa nồm, tạp dề giặt xong lâu khô hơn và vòng luân chuyển dài ra, nên cần thêm một lớp đệm hàng vào mùa đó thay vì để nhân viên dùng lại đồ chưa khô.
Nên ghi định mức thành bảng theo vị trí làm việc và dán ngay tại kho đồ vải. Không có bảng thì việc cấp phát rơi vào cảm tính của người trực kho, và biểu hiện thường thấy là bộ phận nào lên tiếng nhiều hơn thì nhận nhiều hơn, còn bộ phận bẩn nhất lại là bộ phận thiếu.
Điều Khoản Nên Ghi Thẳng Vào Hợp Đồng May Tạp Dề
Điều khoản quan trọng nhất là mẫu đối chứng được niêm phong. Sau khi duyệt mẫu đầu, giữ lại một chiếc còn nguyên nhãn, hai bên cùng ký niêm và mỗi bên giữ một chiếc. Khi lô sản xuất về mà có tranh cãi về màu, độ dày hay kích thước, chiếc mẫu niêm phong là căn cứ duy nhất giải quyết được nhanh; không có nó thì mọi cuộc trao đổi đều xoay quanh cảm nhận.
Điều khoản thứ hai xử lý tình huống đặt bổ sung: ghi rõ thời gian xưởng giữ lại lô vải gốc và cách xử lý nếu lô sau lệch màu so với lô đầu. Lệch màu giữa hai lô nhuộm là chuyện bình thường của ngành dệt, nên vấn đề không nằm ở chỗ có lệch hay không mà ở chỗ ai chịu chi phí khi lệch quá mức chấp nhận được. Phép thử độ bền màu sau giặt có tiêu chuẩn riêng, chẳng hạn ISO 105-C06 về độ bền màu khi giặt, và nên viện dẫn số hiệu cụ thể thay vì viết chung là bền màu.
Ba điều khoản còn lại thường bị bỏ sót nhưng đáng đưa vào: quyền đổi cỡ trong tháng đầu sau khi giao, mốc giao cụ thể tách riêng cho phần may và phần in thêu, và số chiếc mẫu in được thử giặt trước khi chạy cả lô. Đơn dưới mười chiếc vẫn có xưởng nhận, nhưng chi phí trên mỗi chiếc sẽ cao hơn vì công dựng rập và công cài đặt máy in gần như không đổi dù số lượng ít hay nhiều.
Trình Tự Làm Việc Với Xưởng Từ Mẫu Đầu Đến Lô Giao
Bắt đầu bằng việc chốt danh sách vị trí làm việc và kiểu tạp dề cho từng vị trí, vì đó là thứ quyết định mọi con số phía sau. Sau đó mới đến vải: yêu cầu xưởng đưa vài mẫu vải thật để sờ và giặt thử, thay vì chọn qua ảnh chụp. Hai tấm vải cùng tên gọi nhưng khác định lượng cho cảm giác rất khác nhau sau mười lần giặt, mà mười lần giặt với tạp dề chỉ mất khoảng hai tuần.
Bước tiếp theo là mẫu đầu. Cho một nhân viên thật ở đúng vị trí đó mặc thử trọn một ca rồi lấy nhận xét, đặc biệt về chỗ dây buộc và độ dài thân. Nhiều lỗi form chỉ lộ ra khi người mặc cúi xuống, với tay lên cao hoặc bê khay — những động tác không có trong buổi thử mẫu ngồi tại văn phòng.
Sau khi mẫu đầu được duyệt và niêm phong mới chạy cả lô. Với đơn giao nhiều đợt, nên yêu cầu xưởng cắt toàn bộ từ cùng một lô vải nhuộm ngay cả khi may thành nhiều lần, vì cắt chung một lô là cách rẻ nhất để tránh lệch màu về sau. Riêng phần in thêu nên đặt logo ở ngực trái hoặc góc dưới thân, tránh vị trí bị túi và dây buộc che khuất khi người mặc đứng làm việc.
Chọn đúng kiểu tạp dề theo vị trí công việc và ghi rõ thông số vải vào hợp đồng là hai việc quyết định phần lớn kết quả. Phần còn lại – màu sắc và vị trí logo – có thể điều chỉnh dễ dàng sau khi đã duyệt mẫu đầu tiên.
