Một bộ quần áo phòng cháy chuyên dụng không phải là bộ đồng phục dày hơn bình thường. Nó là một kết cấu nhiều lớp được ghép lại để giữ cho cơ thể người mặc tách khỏi ba thứ cùng lúc: ngọn lửa chạm trực tiếp, nhiệt bức xạ từ xa và hơi nước nóng sinh ra khi phun nước vào đám cháy. Phần lớn nhầm lẫn khi mua hàng bắt đầu từ chỗ không phân biệt được bộ đồ này với quần áo chịu nhiệt dùng trong sản xuất.

Cấu Tạo Nhiều Lớp Của Bộ Quần Áo Phòng Cháy

Bộ đồ chữa cháy kiểu kết cấu gồm ba lớp chức năng ghép chồng, và mỗi lớp giải quyết một mối nguy khác nhau. Thiếu một lớp là bộ đồ vẫn mặc được nhưng hỏng đúng ở tình huống nó sinh ra để xử lý. Ba mục đầu trong danh sách dưới đây là ba lớp đó; hai mục cuối là chỗ nối giữa các lớp, nơi bộ đồ thường thua trước.

Lớp vỏ ngoài: chịu lửa chạm trực tiếp, chịu mài và rách khi bò trườn qua vật cản. Đây cũng là lớp gắn dải phản quang để đồng đội nhìn thấy nhau trong khói.
Màng chắn ẩm: nằm giữa, ngăn nước và hơi nước nóng thấm vào trong. Đây là lớp ít được nói tới nhất nhưng lại liên quan trực tiếp tới bỏng hơi nước.
Lớp cách nhiệt bên trong: giữ một khoảng không khí tĩnh giữa da và nguồn nhiệt, làm chậm tốc độ nhiệt truyền vào người.
Cổ áo, cổ tay và gấu quần: các điểm hở. Bộ đồ tốt tới mấy mà cổ tay rộng thì than nóng vẫn rơi vào được.
Đường may và khoá: chỉ may và nắp che khoá phải cùng nhóm vật liệu với vỏ ngoài, nếu không chính đường may sẽ bứt trước.

Ở mức tối thiểu, một bộ trang bị cho người chữa cháy bên trong công trình phải che được đầu, thân và tứ chi, tức là gồm bảo vệ bàn chân và cẳng chân, bảo vệ bàn tay, bảo vệ thân và bảo vệ mắt, mặt, đầu. Đây là cách liệt kê trong quy định về đội chữa cháy cơ sở của OSHA tại mục 1910.156, và nó cho thấy một điều đơn giản: không có khái niệm mua riêng bộ áo quần rồi coi như đã trang bị xong.

Lớp Ngoài, Màng Chắn Ẩm Và Lớp Cách Nhiệt Làm Việc Ra Sao

Lớp vỏ ngoài không có nhiệm vụ cách nhiệt. Việc của nó là không bắt lửa, không chảy dính vào lớp dưới và không rách toác khi va quệt. Sợi dùng cho lớp này thuộc nhóm chịu nhiệt gốc aramit hoặc sợi được xử lý chống cháy chuyên dụng, không phải vải may mặc thông thường.

Màng chắn ẩm giải quyết một rủi ro dễ bị bỏ qua. Khi phun nước vào vùng đang cháy, nước biến thành hơi rất nhanh và hơi nóng đó mang nhiều năng lượng. Nếu hơi lọt qua lớp vỏ và ngưng tụ bên trong, người mặc bị bỏng dù lớp ngoài còn nguyên. Đó cũng là lý do bộ đồ chuyên dụng luôn nóng và bí hơn đồ thường: giữ hơi nóng bên ngoài thì cũng giữ mồ hôi bên trong.

Lớp cách nhiệt hoạt động nhờ không khí bị giữ lại trong cấu trúc xốp, không phải nhờ bản thân sợi. Hệ quả thực tế: bộ đồ bị nén chặt sẽ mất một phần khả năng bảo vệ ngay tại chỗ bị nén, chẳng hạn vai đeo bình thở hoặc đầu gối khi quỳ. Người mặc cần biết điểm này để không tì người lên bề mặt nóng.

Nhầm Đồ Chịu Nhiệt Công Nghiệp Với Đồ Chữa Cháy

Đây là lỗi đắt tiền nhất trong nhóm hàng này. Quần áo chịu nhiệt dùng cho thợ lò, thợ đúc hay thợ hàn được thiết kế cho nguồn nhiệt ở một phía, trong một vị trí đứng biết trước, với thời gian tiếp xúc ngắn. Người chữa cháy thì bị bao quanh bởi nhiệt, khói và hơi nước trong một không gian không đoán trước được.

Một nhầm lẫn khác còn phổ biến hơn là gọi vải kaki, cotton dày hay vải bò là vải chống cháy. Các loại vải đó vẫn cháy; chúng chỉ cháy chậm hơn sợi mỏng. Đáng lo hơn nữa là vải pha nhiều polyester: khi gặp nhiệt cao, sợi tổng hợp nóng chảy và dính vào da, biến một vết bỏng nhỏ thành tổn thương sâu. Vải chống cháy thật là vải có chứng nhận kèm phương pháp thử, không phải vải dày.

Với công việc sản xuất thường ngày, nhóm quần áo chịu nhiệt là lựa chọn đúng và không cần đầu tư bộ đồ kết cấu đắt tiền. Nhưng đặt một bộ đồ chịu nhiệt vào vai người phải đi vào bên trong đám cháy là chuyện khác hẳn. Hai nhóm hàng này không thay nhau được dù nhìn bằng mắt thường chúng có vẻ giống.

Đọc Nhãn Chuẩn EN Trên Bộ Đồ Chữa Cháy

Nhãn bên trong áo là nơi duy nhất nói thật về phạm vi sử dụng. Ba số hiệu thường gặp nhất trên hàng nhập thuộc hệ tiêu chuẩn châu Âu, và điểm quan trọng nhất là chúng không thay thế cho nhau.

EN 469: quần áo cho người chữa cháy trong công trình. Đây là số hiệu cần tìm khi mua đồ cho đội chữa cháy.
EN ISO 11612: quần áo bảo vệ chống nhiệt và lửa trong công nghiệp. Phạm vi là xưởng sản xuất, không phải hiện trường cháy.
EN ISO 11611: quần áo cho công việc hàn và các công đoạn tương tự, tập trung vào xỉ hàn bắn và tia lửa.

Nhãn ghi một trong ba số hiệu trên kèm theo mức hoặc cấp tính năng. Khi người bán chỉ nói miệng rằng hàng đạt chuẩn châu Âu mà không chỉ được số hiệu trên nhãn, phần còn lại của cuộc trao đổi không có nhiều ý nghĩa. Hàng sản xuất trong nước thì đối chiếu theo tiêu chuẩn và quy định hiện hành kèm hồ sơ thử nghiệm của lô hàng.

Con Số Độ C Trên Quảng Cáo Và Điều Nhãn Thật Ghi

Những dòng quảng cáo kiểu chịu được một nghìn độ không cho biết điều gì cả. Một con số nhiệt độ chỉ có nghĩa khi đi kèm thời gian tiếp xúc và phương pháp thử. Cùng một tấm vải, chạm một giây và chạm năm phút là hai kết quả không liên quan gì tới nhau.

Cách diễn đạt đúng trông như thế nào thì quy định của OSHA dẫn ở trên là ví dụ rõ ràng. Phép thử cho lớp vỏ ngoài của áo chữa cháy đặt mẫu trong lò gió cưỡng bức ở 260 độ C trong năm phút; mẫu được phép đổi màu nhưng không được tách lớp hay chảy. Với găng tay, yêu cầu là nhiệt độ mặt trong lòng bàn tay không vượt 57 độ C khi mặt ngoài chịu chính mức 260 độ C đó trong năm giây. Các con số luôn đi thành bộ ba như vậy.

Vì thế, khi so sánh hai bộ đồ, điều cần hỏi không phải nó chịu bao nhiêu độ, mà là nó được thử theo phương pháp nào và đạt mức nào trong phương pháp đó. Người bán có hồ sơ sẽ trả lời được ngay; người chỉ có tờ rơi sẽ chuyển sang nói về giá.

Mũ, Trùm Đầu, Găng Và Ủng Đi Cùng Bộ Đồ

Bộ áo quần chỉ che phần thân. Những chỗ hỏng trước trong thực tế lại là cổ tay, gáy, mắt cá và vùng mặt. Các món đi kèm dưới đây không phải phụ kiện thêm thắt mà là phần còn lại của cùng một hệ bảo vệ.

Mũ chữa cháy: có vành che gáy, quai cằm và kính che mặt. Mũ công trường thông thường không thay được vì nhựa vỏ mũ biến dạng khi gặp nhiệt.
Khăn trùm đầu chịu nhiệt: bịt khoảng hở giữa mũ, cổ áo và mặt nạ thở. Đây là món rẻ nhất và hay bị bỏ sót nhất trong dự toán.
Găng tay: phải vừa chịu nhiệt vừa chống cắt và chống đâm xuyên, vì tay là thứ chạm vào mảnh vỡ và vật cản trước tiên. Xem thêm nhóm găng tay chịu nhiệt để đối chiếu kiểu dáng và chiều dài cổ găng.
Ủng: cổ cao phủ qua ống quần, đế chống đâm xuyên và chống trơn. Nhóm ủng chống cháy khác ủng cao su thường ở phần đế và lớp lót.
Thiết bị thở: với người phải vào bên trong công trình, bình thở khí nén là bắt buộc chứ không phải tùy chọn, vì khói đám cháy vừa độc vừa thiếu oxy.

Riêng về thiết bị thở, quy định dẫn ở trên nêu hai điểm đáng nhớ: bình dùng cho chữa cháy bên trong công trình phải là loại áp lực dương, và thời gian phục vụ danh định tối thiểu là ba mươi phút. Con số đó là điều kiện phòng thí nghiệm, thực tế luôn ngắn hơn khi người đeo phải gắng sức.

Bộ Đồ Sau Khi Tiếp Xúc Nhiệt Còn Dùng Tiếp Được Không

Khác với đồng phục thường, một bộ đồ chữa cháy có thể trông còn nguyên nhưng đã mất khả năng bảo vệ. Nhiệt làm thay đổi cấu trúc sợi và màng bên trong mà mắt thường không thấy được. Vì vậy quyết định giữ hay loại phải dựa vào dấu vết cụ thể chứ không dựa vào cảm giác.

Vải ngoài sẫm màu bất thường, giòn, vụn ra khi miết mạnh giữa hai ngón tay.
Có vết chảy bóng, vết dính hoặc vết cháy sém dù nhỏ trên thân áo.
Dải phản quang bị rộp, bị cong hoặc mất khả năng phản sáng khi rọi đèn.
Đường may bứt chỉ, lớp lót xô lệch hoặc bị vón cục sau khi giặt.
Màng chắn ẩm bong khỏi lớp nền, sờ thấy nhăn cứng hoặc dính khi lộn mặt trong ra.
Bộ đồ từng dính nhiên liệu, dầu hoặc hoá chất mà không giặt sạch được: vết dầu bắt lửa trước cả vải.

Mỗi bộ nên có phiếu theo dõi riêng ghi ngày cấp, người dùng và các lần đã tiếp xúc nhiệt thực tế. Đơn vị nào giao đồ chung theo ca mà không ghi sổ sẽ không bao giờ biết bộ nào đã từng vào lửa, và đó là tình huống nguy hiểm hơn cả việc thiếu đồ.

Giặt, Sấy Và Cất Giữ Bộ Đồ Chữa Cháy

Bộ đồ bẩn không chỉ xấu mà còn nguy hiểm: bồ hóng và dầu bám trên vải là nhiên liệu. Nhưng giặt sai còn phá bộ đồ nhanh hơn cả lửa. Nguyên tắc chung là bám theo hướng dẫn trên nhãn của chính nhà sản xuất, vì mỗi loại màng và mỗi loại sợi chịu được những thứ khác nhau.

Giặt riêng, không giặt chung với đồ thường để tránh xơ vải thường bám vào bề mặt.
Không dùng chất tẩy chứa clo và không dùng nước xả làm mềm vải, cả hai đều làm suy giảm tính năng lớp ngoài.
Không giặt khô bằng dung môi trừ khi nhãn cho phép rõ ràng.
Phơi trong bóng râm, tránh nắng gắt chiếu thẳng kéo dài vì tia cực tím làm già sợi.
Cất ở nơi khô, thoáng, treo trên móc thay vì gấp nén lâu ngày trong túi kín.
Không để chung với can xăng dầu, bình gas hay hoá chất trong cùng một tủ.

Cuối cùng, một bộ quần áo phòng cháy chỉ phát huy tác dụng nếu người mặc đã từng mặc nó trước khi có sự cố. Mặc đủ bộ kèm mũ, trùm đầu, găng và bình thở làm thay đổi tầm nhìn, thay đổi cách nghe và làm chậm mọi thao tác tay. Buổi tập đầu tiên nên diễn ra ở sân, không phải ở hiện trường.