Bộ đồ bảo hộ phòng dịch 7 món là nhóm trang bị bảo hộ cá nhân được cơ sở y tế, phòng thí nghiệm, đơn vị vệ sinh công nghiệp và doanh nghiệp có yêu cầu an toàn sinh học sử dụng ở khu vực có nguy cơ tiếp xúc với bụi bẩn, hóa chất, dịch tiết hoặc vi sinh vật. Bài viết liệt kê đủ bảy món, phần cơ thể từng món che, trình tự mặc và cởi, cùng cách xử lý sau ca để đơn vị trang bị đúng thứ mình cần thay vì mua dàn trải.
Bộ Bảy Món Thuộc Về Những Khu Vực Kiểm Soát Lây Nhiễm
Bộ bảy món không gắn với một đợt dịch cụ thể nào. Đây là cấu hình trang bị thường quy cho những vị trí mà người làm việc có thể tiếp xúc với dịch tiết, mẫu bệnh phẩm, chất thải sinh học hoặc bụi mang vi sinh vật. Trong bệnh viện, bộ này dùng ở khu lấy mẫu, khu xử lý bệnh phẩm và khu thu gom chất thải y tế. Trong nhà máy, cấu hình tương tự xuất hiện ở phòng vi sinh của xưởng thực phẩm, khu nuôi cấy của nhà máy dược và tổ vệ sinh công nghiệp làm việc với bể chứa, đường ống thoát.
Điểm chung của các vị trí này là mối nguy đi vào cơ thể qua niêm mạc và qua bàn tay, không phải qua va đập cơ học. Vì vậy bộ bảy món tập trung bịt kín đúng những đường vào đó: mắt, mũi miệng, tóc, bàn tay, thân người và bàn chân. Cũng vì thế bộ này không thay thế được trang bị chống va đập hay chống cắt của xưởng cơ khí, và ngược lại. Trang bị dư một món không dùng tới chỉ làm người mặc nóng thêm và bỏ bớt giữa ca.
Bảy Món Trong Bộ Và Phần Cơ Thể Từng Món Che
Bộ Đồ Bảo Hộ Liền Thân
Món đầu tiên là bộ đồ liền thân, thường may từ vải không dệt dạng liền quần áo, che phủ từ cổ đến cổ chân. Form rộng rãi để người mặc còn cử động được trong ca dài, đồng thời hạn chế bụi bẩn và dịch tiết bám trực tiếp lên quần áo thường bên trong. Một số dòng được nhà sản xuất công bố có xử lý chống tĩnh điện; nếu khu vực làm việc thật sự cần kiểm soát tĩnh điện thì phải yêu cầu ghi rõ chỉ tiêu này trong hồ sơ, vì đó không phải đặc tính mặc định của vải không dệt.
Khẩu Trang
Món thứ hai là khẩu trang bảo hộ, tạo lớp chắn vật lý ở vùng mũi và miệng, hạn chế bụi, giọt bắn và hạt li ti tiếp xúc trực tiếp trong môi trường có nguy cơ. Thiết kế dùng kèm bộ đồ bảo hộ thường ưu tiên phần thanh nẹp mũi ôm khít và quai đeo không tuột, vì người mặc gần như không thể chỉnh lại khẩu trang khi tay đã mang găng bẩn.
Kính Bảo Hộ
Món thứ ba là kính bảo hộ, che chắn vùng mắt trước bụi, giọt bắn và hóa chất có thể văng vào khi thao tác. Tròng kính thường làm từ nhựa trong suốt, gọng ôm sát khuôn mặt để hạn chế khoảng hở hai bên. Một số mẫu đeo chồng được lên kính cận mà không gây cấn, đây là chi tiết cần hỏi trước khi đặt cho tổ có nhiều người đeo kính thuốc.
Găng Tay
Món thứ tư là găng tay, thường dùng loại cao su tự nhiên (latex) hoặc nitrile tùy mức độ tiếp xúc hóa chất và cơ địa dị ứng của người dùng. Găng tạo lớp bảo vệ trực tiếp cho bàn tay khi thao tác với dụng cụ, mẫu vật hoặc bề mặt có nguy cơ nhiễm bẩn. Với thao tác kéo dài hoặc có nguy cơ rách găng, nhiều đơn vị bố trí sẵn găng dự phòng ngay tại vị trí để người làm việc thay ngay thay vì đi ra ngoài khu vực.
Găng dùng ở khu có bệnh phẩm còn chịu thêm một tầng quản lý khi duyệt nhà cung cấp. Trang thông tin về găng y tế của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ xếp găng khám bệnh và găng phẫu thuật vào nhóm thiết bị y tế phải nộp hồ sơ trước khi được bán, và đánh giá theo ba chỉ tiêu: độ kín không rò, độ bền kéo cùng độ giãn dài, và lượng bột. Cơ quan này cũng đã ra quy định cấm găng y tế có bột lưu hành trên thị trường Mỹ vì bột gây u hạt và dính mô sau mổ. Ở trong nước vẫn còn nhiều lô găng giá thấp có bột đang lưu hành, nên khi lập yêu cầu mua cho phòng xét nghiệm, hãy ghi thẳng dòng loại không bột vào đơn hàng thay vì để nhà cung cấp tự chọn.
Bao Giày
Món thứ năm là bao chân bọc giày, làm từ vải không dệt tương tự bộ đồ liền thân. Bao giày hạn chế bụi bẩn từ giày dép bên ngoài mang vào khu vực sạch như phòng xét nghiệm, phòng mổ, đồng thời hạn chế mang bụi bẩn và hóa chất từ khu vực làm việc ra ngoài khi di chuyển giữa các khu có mức độ sạch khác nhau.
Mũ Trùm Đầu
Món thứ sáu là mũ trùm đầu bằng vải không dệt, phần viền co giãn để giữ gọn trên đầu. Mũ che phủ tóc, hạn chế tóc và các hạt bụi bám trên da đầu rơi vào khu vực làm việc hoặc bề mặt vô trùng. Với người tóc dài, cần búi gọn trước khi đội, vì tóc thò ra ngoài viền mũ vừa là nguồn phát tán vừa khiến người mặc đưa tay lên vuốt tóc giữa ca.
Kính Chắn Giọt Bắn
Món thứ bảy là kính chắn giọt bắn, hay tấm che mặt, che phủ toàn bộ vùng mặt thay vì chỉ vùng mắt như kính bảo hộ thông thường. Món này thường dùng kèm khẩu trang trong các thao tác có nguy cơ bắn dịch tiết hoặc hóa chất lên mặt ở khoảng cách gần, ví dụ lấy mẫu xét nghiệm, xử lý mẫu bệnh phẩm hoặc thao tác với hóa chất dạng lỏng dễ bắn tóe. Tấm che mặt không thay thế khẩu trang vì hai bên và phía dưới vẫn để hở.
Mặc Vào Theo Trình Tự Nào Để Không Bỏ Sót Khe Hở
Bảy món chỉ thành một lớp che liền mạch khi mặc đúng thứ tự. Nguyên tắc chung là đi từ trong ra ngoài, từ dưới lên trên, và kết thúc bằng món nào phải tháo ra sớm nhất. Trình tự thường dùng: rửa tay và làm khô, mặc bộ liền thân nhưng chưa kéo khóa hết, đi bao giày, đeo khẩu trang và chỉnh thanh nẹp mũi khi đầu còn để trần, đội mũ trùm đầu trùm ra ngoài dây quai khẩu trang, đeo kính bảo hộ hoặc tấm che mặt, kéo kín khóa và phần cổ áo, sau cùng mới mang găng tay và trùm cổ găng lên ống tay áo.
Chỗ hở nguy hiểm nằm ở ranh giới giữa hai món: cổ tay áo và cổ găng, ống quần và bao giày, mép mũ trùm và quai khẩu trang. Ba chỗ này là nơi khe hở xuất hiện khi người mặc cúi người hoặc giơ tay lên cao. Cách kiểm nhanh là sau khi mặc xong, người mặc giơ hai tay quá đầu rồi cúi gập người; nếu có mảng da hoặc quần áo bên trong lộ ra thì phải chỉnh lại trước khi bước vào khu vực.
Khu vực mặc đồ nên đặt ngoài vùng kiểm soát, có gương soi toàn thân và có người thứ hai nhìn giúp phần lưng. Phần lưng là chỗ người mặc không tự kiểm được, và cũng là chỗ khóa kéo hay bị tụt.
Bước Cởi Bỏ Là Lúc Dễ Dây Bẩn Lên Người Nhất
Sau ca làm việc, mặt ngoài của mọi món trong bộ đều được coi là bẩn. Nguyên tắc khi cởi là không để mặt ngoài chạm vào da, tóc hoặc quần áo bên trong. Trình tự cởi đi ngược lại trình tự mặc và bắt đầu bằng món bẩn nhất: tháo găng tay bằng cách lộn mặt trong ra ngoài, vệ sinh tay, tháo tấm che mặt hoặc kính bằng cách cầm phần đai sau gáy, cởi bộ liền thân bằng cách lộn từ vai xuống chân kéo theo bao giày, vệ sinh tay lần nữa, tháo mũ trùm đầu từ phía sau, cuối cùng mới tháo khẩu trang bằng dây quai.
Khẩu trang tháo sau cùng vì vùng mũi miệng cần được che cho tới khi người mặc đã ra khỏi khu vực. Còn găng tháo đầu tiên vì đó là món tiếp xúc nhiều nhất. Giữa các bước nên có điểm vệ sinh tay, và thùng chứa đồ bỏ phải đặt ngay trong tầm với để không ai phải cầm đồ bẩn đi ngang phòng.
Lỗi hay gặp nhất là kéo bộ liền thân qua đầu như cởi áo thun. Động tác đó quét mặt ngoài của bộ đồ ngang qua mặt và tóc, làm hỏng toàn bộ tác dụng của cả ca vừa rồi. Bộ liền thân phải được lộn từ trong ra, cuộn dần xuống, không lôi ngược lên.
Xử Lý Bộ Đồ Sau Ca Và Ghi Sổ Cấp Phát
Phần lớn món trong bộ bảy món là loại dùng một lần. Sau khi cởi, chúng đi thẳng vào thùng chất thải theo phân loại của đơn vị, không gom chung với rác sinh hoạt và không để tồn qua đêm ở khu thay đồ. Riêng kính bảo hộ và tấm che mặt là loại dùng lại được: sau ca cần lau bằng dung dịch mà nhà sản xuất cho phép, để khô hẳn rồi mới cất, vì tấm nhựa còn ẩm úp chồng lên nhau rất nhanh mờ.
Về quản lý, nên lập một dòng riêng cho bộ bảy món trong sổ cấp phát thay vì gộp vào mục trang bị chung. Bộ này tiêu hao theo lượt vào khu vực chứ không theo tháng, nên định mức phải tính bằng số lượt dự kiến của từng vị trí. Ghi rõ ai nhận, nhận ngày nào, dùng cho lượt nào giúp bộ phận mua hàng biết chỗ nào tiêu hao bất thường, thường là dấu hiệu người làm việc phải thay giữa chừng vì đồ rách hoặc cỡ không vừa.
Ai Cần Món Gì Theo Mức Rủi Ro Của Vị Trí
Không phải môi trường nào cũng cần mặc đủ cả bảy món cùng lúc. Bộ đầy đủ thường dùng cho khu vực có mức phơi nhiễm cao như phòng xét nghiệm, khu xử lý mẫu bệnh phẩm, khu xử lý chất thải y tế. Với phòng khám thông thường, cơ sở sản xuất thực phẩm hoặc phòng sạch công nghiệp, có thể chọn một vài món phù hợp thay vì bắt buộc đủ bộ, tùy mức độ rủi ro thực tế của từng khu vực.
Cách chia thực dụng là bám theo đường phơi nhiễm. Vị trí chỉ có nguy cơ hít phải bụi thì cần khẩu trang và mũ trùm; thêm nguy cơ bắn dịch lên mặt thì bổ sung tấm che mặt; thêm nguy cơ dây bẩn lên quần áo thì bổ sung bộ liền thân; đi lại giữa khu sạch và khu bẩn thì bổ sung bao giày. Găng tay gần như luôn có mặt vì bàn tay là nơi tiếp xúc nhiều nhất.
Việc chọn đúng số lượng và loại trang bị cần thiết giúp tiết kiệm chi phí và tránh gây bất tiện không cần thiết cho người sử dụng khi làm việc trong thời gian dài. Người mặc dư một món nóng bức sẽ tìm cách bỏ bớt, và món bị bỏ bớt thường lại là món cần nhất.
Chọn Cỡ Và Đánh Giá Một Lô Hàng Mới Nhập
Khi lựa chọn, nên kiểm tra chất liệu vải không dệt có đạt độ dày và độ bền phù hợp với cường độ thao tác hay không, đồng thời kiểm tra kích cỡ để đảm bảo vừa vặn, không quá rộng gây vướng víu hoặc quá chật gây khó thao tác. Với đơn vị trang bị số lượng lớn, nên yêu cầu xem mẫu thực tế trước khi đặt hàng để đánh giá đúng chất lượng vải và độ hoàn thiện đường may.
Khi lô hàng về kho, bốn phép kiểm làm ngay tại chỗ đã lọc được phần lớn vấn đề: kéo thử đường may vai và đũng xem có bung chỉ không, kéo khóa lên xuống vài lượt xem có kẹt không, mặc thử một bộ và làm động tác cúi gập, và đối chiếu cỡ ghi trên bao bì với cỡ thực tế của bộ bên trong. Lệch cỡ giữa nhãn và hàng thật là lỗi hay gặp nhất ở hàng đóng gói sẵn.
Thị trường có nhiều nơi bán đồ bảo hộ dùng một lần nhưng chất lượng không đồng đều, một số sản phẩm không đạt yêu cầu cơ bản về độ dày vải hoặc độ bền đường may. Bảo Hộ Xanh cung cấp đầy đủ các món trong nhóm đồ bảo hộ y tế, hỗ trợ tư vấn chọn đúng loại theo môi trường sử dụng thực tế và giao hàng số lượng lớn cho cơ sở y tế, phòng thí nghiệm và doanh nghiệp.
Bốn Câu Hay Được Đặt Ra Về Bộ Bảy Món
Có Bắt Buộc Phải Mặc Đủ Cả Bảy Món Cùng Lúc Không?
Không. Bộ đầy đủ thường dùng cho khu vực có mức phơi nhiễm cao như phòng xét nghiệm, khu xử lý mẫu bệnh phẩm. Với môi trường rủi ro thấp hơn, chọn món theo đúng đường phơi nhiễm của vị trí đó là đủ.
Bộ Đồ Liền Thân Có Dùng Lại Được Nhiều Lần Không?
Phần lớn bộ liền thân làm từ vải không dệt được thiết kế dùng một lần rồi bỏ, không khuyến khích tái sử dụng vì vải mỏng dễ rách và khó đảm bảo vệ sinh sau khi đã qua sử dụng.
Găng Tay Cao Su Và Găng Tay Nitrile Khác Nhau Thế Nào?
Găng cao su tự nhiên có độ đàn hồi tốt nhưng có thể gây dị ứng với một số người, trong khi găng nitrile ít gây dị ứng hơn và chống được nhiều nhóm hóa chất hơn. Với hóa chất cụ thể, cần tra bảng tương thích của nhà sản xuất thay vì chọn theo cảm tính.
Nên Tháo Khẩu Trang Trước Hay Tháo Găng Trước?
Tháo găng trước và tháo khẩu trang sau cùng. Găng là món bẩn nhất nên phải bỏ sớm, còn khẩu trang giữ lại cho tới khi người mặc đã ra khỏi khu vực kiểm soát.
