Trên thị trường, chữ cotton được dán lên rất nhiều tấm vải mà sợi bông chỉ chiếm một phần nhỏ, thậm chí không có phần nào. Người mua lẻ thường chịu thiệt vài trăm nghìn, còn doanh nghiệp đặt vài trăm áo thì phát hiện ra khi cả lô đã về kho. Những phép thử dưới đây đều làm được ngay trên mẩu vải, trước khi đặt bút ký.

Vì Sao Phải Phân Biệt Vải Cotton Thật Trước Khi Chốt Đơn

Sợi bông và sợi tổng hợp cư xử khác nhau ở ba điểm ảnh hưởng trực tiếp đến người mặc: khả năng hút ẩm, phản ứng với nhiệt và cách giữ mùi. Một chiếc áo ghi cotton nhưng thực chất gần như toàn sợi tổng hợp sẽ bí vào buổi trưa, giữ mùi sau ca làm, và hỏng khi gặp bàn là nóng. Ba điểm ấy sinh ra toàn bộ lời than phiền về đồng phục sau này.

Chương trình khuyến nông Đại học Georgia tóm tắt đặc tính từng nhóm sợi dệt theo hướng rất dễ đối chiếu: sợi bông thấm hút, mát, bền và nhăn nếu chưa qua xử lý; sợi polyester chống nhăn, giữ nếp định hình, nhưng hút dầu từ cơ thể, tích điện, dễ vón hạt và giữ mùi mồ hôi. Đây là cơ sở để hiểu vì sao các phép thử bên dưới lại cho kết quả khác nhau.

Bốn Phép Thử Tại Chỗ Không Cần Dụng Cụ

Phép thứ nhất là vò nhàu. Nắm chặt một góc vải trong lòng bàn tay khoảng mười giây rồi thả ra. Vải nhiều sợi bông giữ nguyên nếp nhăn rõ rệt, còn vải nhiều sợi tổng hợp bật thẳng gần như tức thì. Để phép thử có nghĩa, hãy làm cùng lúc trên hai mẩu và so với nhau, thay vì phán đoán từ một mẩu đơn lẻ.

Phép thứ hai là nhỏ nước. Đặt một giọt nước lên mặt vải căng phẳng và đếm thầm. Mặt vải nhiều sợi bông hút giọt nước loang rộng ra rất nhanh; mặt vải nhiều sợi tổng hợp giữ giọt nước đọng thành hạt tròn lâu hơn hẳn. Đây là phép thử sát nhất với trải nghiệm thực tế, vì nó đo đúng thứ người mặc cần là khả năng thấm mồ hôi.

Phép thứ ba là sờ và nhìn ngược sáng. Mặt vải bông cho cảm giác khô, mát và không ánh bóng; vải pha nhiều sợi tổng hợp hơi trơn tay và hắt sáng nhẹ khi nghiêng dưới đèn. Phép thứ tư là kéo sợi: rút một sợi ở mép vải rồi kéo đứt, đầu đứt của sợi bông xù ra thành chùm xơ ngắn, đầu đứt của sợi tổng hợp gọn và dai hơn.

Không phép nào trong bốn phép trên đủ sức kết luận một mình. Chúng chỉ có giá trị khi làm đủ bốn và các kết quả cùng chỉ về một hướng. Nếu ba phép nói đây là vải bông mà một phép nói ngược lại, khả năng cao đây là hàng pha tỉ lệ trung bình chứ không phải hàng nguyên chất.

Phép Thử Nhiệt: Sợi Bông Cháy Sém, Sợi Tổng Hợp Nóng Chảy

Đây là phép thử dứt khoát nhất, và cũng là phép thử dựa trên một khác biệt vật lý không thể giả. Tài liệu đã dẫn ở trên ghi rõ: sợi bông không nóng chảy mà có thể bị cháy sém, trong khi sợi polyester nóng chảy nếu gặp nhiệt quá cao. Hai cách phản ứng này khác nhau về bản chất chứ không phải về mức độ.

Cách quan sát an toàn nhất là dùng bàn là chứ không dùng lửa. Đặt một mẩu vải thừa lên mặt phẳng chịu nhiệt, là ở nấc cao trong vài giây rồi nhấc lên. Mẩu nhiều sợi bông chỉ ngả vàng hoặc sạm mặt, mẩu nhiều sợi tổng hợp bị bóng lên, cứng lại hoặc dính vào mặt bàn là. Dấu hiệu dính và cứng là bằng chứng rõ nhất về sự có mặt của sợi nhân tạo.

Nếu chọn cách đốt thử, chỉ làm với mẩu vải thừa rất nhỏ, ngoài trời, trên đĩa kim loại, xa vật dễ bắt lửa và có sẵn nước bên cạnh. Điểm cần nhìn vẫn là phần còn lại sau khi lửa tắt: tro tơi bóp là vụn thuộc về sợi bông, cục cứng bóp không vỡ thuộc về sợi tổng hợp. Vải pha sẽ cho cả hai thứ cùng lúc.

Đọc Nhãn Thành Phần Theo Phần Trăm Khối Lượng

Với hàng nhập khẩu, chiếc nhãn khâu trong thân áo thường đáng tin hơn lời người bán. Theo hướng dẫn ghi nhãn hàng dệt may của Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ, nhãn phải ghi tên chung của từng loại sợi kèm tỉ lệ phần trăm theo khối lượng, sắp theo thứ tự giảm dần. Thành phần đứng đầu chính là thành phần chiếm nhiều nhất.

Cũng theo hướng dẫn này, thông thường chỉ những sợi chiếm từ năm phần trăm trở lên mới được gọi tên, phần dưới mức đó được gộp vào mục sợi khác. Ngoại lệ được nêu rõ: nếu một lượng nhỏ sợi có vai trò chức năng xác định, ví dụ một ít sợi đàn hồi để tạo độ co giãn, thì vẫn được ghi tên kèm tỉ lệ. Tỉ lệ cũng được phép làm tròn tới số nguyên gần nhất.

Hiểu hai quy tắc đó giúp đọc nhãn tỉnh hơn. Một chiếc nhãn chỉ ghi chữ cotton mà không kèm con số nào là nhãn thiếu thông tin, không phải bằng chứng về hàng nguyên chất. Và khi hai nhà cung cấp cùng chào một tỉ lệ, hãy đề nghị họ cho xem nhãn thật trên áo mẫu chứ không phải dòng chữ trên báo giá.

Cotton Nguyên Chất, CVC, TC Và PE Khác Nhau Ở Đâu

Bốn cái tên này thực chất là bốn nấc trên cùng một trục tỉ lệ pha. Cotton nguyên chất là toàn bộ sợi bông, cho kết quả rõ nhất ở phép thử thấm nước và phép thử vò nhàu. CVC là hàng pha nghiêng về sợi bông, vẫn thấm tốt nhưng đã bắt đầu bật nếp nhanh hơn khi vò. Đây là hai nấc dễ nhận nhất bằng tay không.

TC là hàng pha nghiêng về sợi tổng hợp, mặt vải phẳng hơn, giữ nếp đường là lâu hơn và giọt nước đọng thấy rõ. PE là hàng không còn sợi bông, thường bị gọi chệch thành cotton ở các đơn hàng giá thấp. Với PE, phép thử nhiệt cho kết quả dứt khoát: mẩu vải bóng và cứng lại ngay, không hề ngả vàng kiểu cháy sém.

Không có nấc nào tốt tuyệt đối. Áo mặc sát người cả ngày nên nghiêng về sợi bông, còn đồ phải giặt công nghiệp liên tục và cần giữ dáng thì cần một tỉ lệ sợi tổng hợp nhất định. Điều quan trọng là biết mình đang mua nấc nào và trả tiền cho nấc nào.

Tỉ Lệ Pha Đổi Gì Trong Thấm Hút, Co Rút Và Giá

Càng nhiều sợi bông, vải càng hút ẩm nhanh và càng dễ nhăn. Càng nhiều sợi tổng hợp, vải càng giữ dáng và càng ít phải là, nhưng đổi lại bằng cảm giác bí và bằng việc vải giữ mùi lâu hơn sau ca làm. Hai chiều này luôn ngược nhau, nên mọi lời chào về một tấm vải vừa thấm hút tốt nhất vừa không nhăn đều đáng hỏi lại.

Về co rút, sợi bông hút nước rồi nở ra và co lại khi khô, nên hàng nghiêng về sợi bông dễ tụt cỡ sau vài lần giặt nếu chưa được xử lý chống co. Điều này đặc biệt đáng lưu ý với đồng phục, vì cả lô cùng tụt một cỡ thì không ai đổi được cho ai. Cách kiểm là giặt thử áo mẫu đúng chế độ sẽ dùng rồi đo lại thân và tay.

Về giá, tỉ lệ sợi bông càng cao thì giá càng cao, nên khoảng chênh giữa hai báo giá cùng ghi cotton thường chính là khoảng chênh về tỉ lệ pha. Khi hai nơi báo lệch nhau đáng kể cho cùng một mô tả, hãy yêu cầu mẩu vải của cả hai và chạy lại bốn phép thử ở trên. Các dòng áo thun đồng phục cho trường học và doanh nghiệp là nhóm hay gặp chênh lệch này nhất.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Nhận Biết Vải Cotton

Vải đã qua xử lý chống nhăn có làm sai kết quả phép thử không?

Có. Lớp hoàn tất trên bề mặt sợi làm vải bông ít giữ nếp hơn bình thường, khiến phép thử vò nhàu cho kết quả giống hàng pha. Đó là lý do không nên dựa vào một phép thử duy nhất, và là lý do phép thử nhiệt đáng tin hơn cả vì nó chạm tới bản chất của sợi.

Mua vải qua ảnh thì kiểm bằng cách nào?

Không kiểm được qua ảnh, nên hãy đặt điều kiện nhận mẩu vải trước khi đặt cọc, và giữ lại mẩu đó cùng biên bản. Khi hàng về, so mẩu lưu với hàng thực bằng đúng bốn phép thử. Đây cũng là cách làm thông thường khi đặt quần áo bảo hộ lao động theo lô lớn.

Sản phẩm dệt kim và găng tay sợi có thử giống như vậy không?

Phép thử thấm nước và phép thử nhiệt vẫn đúng, nhưng phép vò nhàu thì không, vì cấu trúc dệt kim vốn đàn hồi sẵn. Với các loại găng tay vải sợi bông, cách kiểm thực tế hơn là áp mặt trong lòng bàn tay rồi để nước nhỏ lên, vì độ hút ẩm mới là thứ quyết định cảm giác khi đeo lâu.