Áo chống hoá chất không phải một loại duy nhất mà là một thang sáu cấp, mỗi cấp ứng với một dạng phơi nhiễm khác nhau. Câu hỏi quen thuộc khi mua hàng là “áo này chống axit được không”, trong khi câu hỏi cho ra quyết định đúng lại là: hoá chất đến với người mặc dưới dạng nào — tia bắn có áp lực, màn sương phun, bụi hạt khô hay ngập ướt cả người.
Bài này đọc thang cấp Type 1 đến Type 6, chỉ ra tiêu chuẩn tương ứng từng cấp, cách khớp cấp với hiện trường, ý nghĩa của thời gian thấm xuyên và thứ tự cởi bộ đồ đã nhiễm bẩn.
Vì Sao Áo Chống Hoá Chất Không Có Một Cấp Bảo Vệ Duy Nhất
Một tấm vải chặn được màn sương phun mỏng chưa chắc chặn nổi tia dung môi bắn ra từ đường ống đang có áp lực. Ngược lại, bộ đồ kín khí dùng cho sự cố rò khí lại quá nặng và quá bí để mặc suốt ca đóng gói bột. Vì thế châu Âu không xếp trang phục chống hoá chất theo thang “tốt hơn hay kém hơn” mà theo dạng thử nghiệm: thổi khí, phun tia, phun sương, rắc hạt, vẩy nhẹ.
Ký hiệu Type in trên nhãn hoặc trên chính thân bộ đồ cho biết bộ đồ đã qua phép thử nào. Số càng nhỏ thì phép thử càng khắt khe về độ kín, không đồng nghĩa với “bền hơn” hay “dùng được lâu hơn”. Ngoài ra, Type 3, Type 4 và Type 6 còn có bản che một phần cơ thể, ký hiệu PB, chỉ bảo vệ vùng được che như tạp dề, tay áo rời hoặc quần rời.
Khi so sánh báo giá giữa các nhà cung cấp, hãy đưa Type vào yêu cầu kỹ thuật thay vì mô tả chung chung. Chi tiết từng dòng vải và kiểu dáng có thể xem trong nhóm quần áo chống hoá chất đang bán theo bộ liền và bộ rời.
Sáu Cấp Type Và Tiêu Chuẩn Đi Kèm Từng Cấp
Bảng dưới đây gom thang cấp cùng bộ tiêu chuẩn tương ứng. Đây là phần cần đối chiếu đầu tiên khi đọc tài liệu kỹ thuật do nhà sản xuất cung cấp.
| Cấp | Kiểu bảo vệ | Tiêu chuẩn | Phép thử đặc trưng |
|---|---|---|---|
| Type 1 | Kín khí, chặn cả chất rắn, lỏng và khí | Bộ EN 943 (EN 943-2 dành cho đội ứng cứu) | Thử kín khí toàn bộ |
| Type 2 | Không kín khí, có cấp khí thở tạo áp suất dương bên trong | Bộ EN 943 | Thử rò khí vào trong |
| Type 3 | Kín chất lỏng trước tia phun mạnh có hướng | EN 14605 | Thử tia phun |
| Type 4 | Kín chất lỏng khi chất lỏng không có áp lực | EN 14605 | Thử phun sương |
| Type 5 | Kín hạt rắn bay trong không khí | EN ISO 13982-1 | Thử hạt lọt vào trong |
| Type 6 | Kín một phần trước màn sương lỏng, mức bảo vệ hạn chế | EN 13034 | Thử phun sương mức thấp |
Type 1, Type 2 và Type 5 luôn là bộ trùm cả người. Riêng Type 1 còn chia tiếp theo vị trí đặt nguồn khí thở: bình khí mang bên trong bộ đồ, bình khí mang bên ngoài, hoặc cấp khí qua đường ống. Thông tin đầy đủ về từng phép thử được uvex tổng hợp trong bài giải thích tiêu chuẩn bộ đồ chống hoá chất.
Bên cạnh ký hiệu Type còn có các nhóm tiêu chuẩn bổ sung thường in cùng chỗ: chống tĩnh điện bề mặt, chống tác nhân lây nhiễm, chống nhiễm bẩn phóng xạ dạng hạt. Ba nhóm này không thay thế Type mà cộng thêm vào Type, nên tài liệu kỹ thuật phải ghi rõ cả hai.
Một điểm nữa hay bị bỏ qua khi lập yêu cầu kỹ thuật: cấp Type gắn với cả bộ đồ hoàn chỉnh, không gắn riêng với tấm vải. Hai bộ may từ cùng một loại vải nhưng khác nhau ở kiểu đường may, kiểu khoá kéo và cách bo cổ tay có thể rơi vào hai cấp khác nhau. Vì thế mã hàng cụ thể mới là thứ cần ghi vào hợp đồng, không phải tên loại vải.
Chọn Cấp Theo Dạng Phơi Nhiễm Tại Vị Trí Làm Việc
Cách khớp nhanh nhất là mô tả lại hiện trường bằng động từ. Hoá chất bắn, phun, rơi, bay hay đọng — mỗi động từ dẫn tới một cấp khác nhau.
- Tia bắn có áp lực: tháo mặt bích đường ống còn áp, chiết rót bằng bơm, xả van đáy bồn. Đây là vùng của Type 3.
- Phun sương, xịt rửa: phun thuốc, rửa thiết bị bằng vòi áp lực thấp, pha loãng dung dịch trong bể hở. Đây là vùng của Type 4.
- Bụi hạt khô: đóng bao bột màu, xúc hoá chất dạng vảy, vệ sinh silo. Đây là vùng của Type 5.
- Vẩy nhẹ, đi ngang qua: lấy mẫu, kiểm tra định kỳ, đi tuần khu vực có nguy cơ dây bẩn không thường xuyên. Đây là vùng của Type 6.
- Hơi và khí độc, ngập ướt: ứng cứu rò rỉ, vào không gian kín có tích tụ hơi. Đây là vùng của Type 1 kèm thiết bị thở độc lập.
Một vị trí có thể rơi vào hai vùng trong cùng một ca. Thợ vừa lấy mẫu vừa phải tháo van là ví dụ điển hình. Khi đó lấy cấp cao hơn làm chuẩn cho cả ca, chứ không phát hai bộ rồi trông chờ người thợ tự đổi giữa chừng.
Thời Gian Thấm Xuyên Quyết Định Áo Trụ Được Bao Lâu
Thấm xuyên là quá trình hoá chất đi qua vật liệu ở mức phân tử, mắt thường không nhìn thấy và tay không cảm nhận được. Phép thử đặt một mặt mẫu vải tiếp xúc liên tục với hoá chất, đo lượng chất đi ra mặt còn lại. Thời gian thấm xuyên là mốc mà tốc độ thấm vượt ngưỡng một microgam trên mỗi xentimét vuông trong một phút.
Ba điểm hay bị hiểu sai. Thứ nhất, con số đó gắn với đúng hoá chất đã thử, không được suy sang hoá chất khác dù cùng nhóm. Thứ hai, phép thử chạy trên mẫu vải phẳng còn nguyên vẹn, trong khi đường may, khoá kéo và mép bo là nơi thấm sớm hơn mặt vải. Thứ ba, phép thử dừng ở mốc bốn trăm tám mươi phút, nên “không phát hiện thấm” chỉ có nghĩa trong khoảng thời gian đó.
Vì vậy khi mua hàng, hãy yêu cầu bảng thời gian thấm xuyên theo đúng danh mục hoá chất doanh nghiệp đang dùng, kèm tên phép thử. Nguyên tắc này áp dụng y hệt cho găng tay chống hoá chất, bộ phận thường thấm trước cả bộ đồ vì tay là nơi tiếp xúc nhiều nhất.
Vải Dùng Một Lần Và Vải Dùng Lại Khác Nhau Ở Đâu
Nhóm dùng một lần làm từ vải không dệt phủ màng, nhẹ, dễ mặc chồng lên đồng phục, và quan trọng nhất là bỏ ngay sau ca nên không mang hoá chất còn đọng ra khỏi khu vực. Nhược điểm là dễ rách khi cọ vào kết cấu thép hoặc pallet, và chi phí lặp lại mỗi ca.
Nhóm dùng lại làm từ vải tráng nhựa hoặc cao su, dày và chịu cọ xát tốt hơn nhiều, hợp với vị trí cố định lặp đi lặp lại. Đổi lại, bộ đồ này chỉ còn giá trị khi được làm sạch đúng cách sau mỗi lần dùng và được ghi sổ số lần đã dùng. Bộ dùng lại không có sổ theo dõi là bộ không ai biết còn khả năng chặn hay không.
Quy tắc thực dụng cho doanh nghiệp: vị trí phơi nhiễm bất thường và ngắn thì đi hàng dùng một lần; vị trí phơi nhiễm đều đặn hằng ngày thì đi hàng dùng lại kèm quy trình vệ sinh và thay mới định kỳ.
Ba dấu hiệu cho thấy bộ đồ đang dùng không còn đúng cấp nữa dù nhãn vẫn ghi cấp cũ: đường may bung chỉ dù chỉ một đoạn ngắn, mặt vải đổi màu hoặc cứng lại ở vùng thường xuyên dính hoá chất, và khoá kéo kéo nặng hoặc không khép kín hết hành trình. Gặp một trong ba dấu hiệu này thì bộ đồ phải ra khỏi kho phát, không chờ tới kỳ kiểm kê.
Thứ Tự Cởi Bộ Đồ Đã Nhiễm Bẩn
Phần lớn ca dây hoá chất lên da xảy ra lúc cởi đồ chứ không phải lúc làm việc. Người thợ đã xong việc, cảnh giác giảm xuống, và mặt ngoài bộ đồ lúc này là mặt bẩn nhất. Thứ tự dưới đây giữ cho mặt bẩn luôn hướng ra ngoài và luôn được cuộn vào trong.
- Xịt rửa mặt ngoài bộ đồ ngay tại ranh giới khu vực bẩn, khi vẫn còn đeo đủ bảo vệ hô hấp và mắt.
- Bước sang vùng sạch đã kẻ vạch, đứng yên một chỗ, không đi lại giữa hai vùng.
- Mở khoá kéo, kéo mũ trùm ra sau, tuột bộ đồ từ vai xuống, cuộn mặt ngoài vào trong như lộn tất.
- Cởi ủng và tháo bao chân, đặt ngay vào khay hoặc thùng đựng đồ bẩn, không đặt xuống sàn vùng sạch.
- Tháo găng ngoài bằng cách túm mép cổ găng lộn ngược, giữ nguyên găng trong.
- Tháo kính hoặc tấm che mặt bằng cách cầm dây đeo phía sau gáy, tránh chạm mặt kính.
- Tháo bảo vệ hô hấp sau cùng, rồi mới tháo găng trong và rửa tay.
Thứ tự này giả định bảo vệ hô hấp và bảo vệ chân là bộ phận riêng. Khi dùng mặt nạ phòng độc có phin lọc, phin phải được tháo và xử lý riêng theo hướng dẫn của hãng. Khi dùng ủng cao su bảo hộ cổ cao, ống quần bộ đồ phải phủ ra ngoài cổ ủng chứ không nhét vào trong, để chất lỏng chảy xuống sàn thay vì chảy vào lòng ủng.
Câu Hỏi Thường Gặp Khi Chọn Cấp Bảo Vệ
Type 6 có dùng thay Type 4 được không nếu chỉ làm ít phút?
Không. Hai cấp khác nhau ở phép thử chứ không ở thời lượng mặc. Type 6 được thử với màn sương mức thấp, còn Type 4 được thử với phun sương thật. Rút ngắn thời gian làm việc không làm tấm vải chặn tốt hơn.
Bộ đồ ghi nhiều ký hiệu Type cùng lúc thì hiểu thế nào?
Một bộ đồ có thể đạt nhiều phép thử, ví dụ vừa đạt phép thử hạt vừa đạt phép thử sương mức thấp. Khi đó bộ đồ dùng được cho cả hai tình huống. Điều không được phép là tự suy ra cấp cao hơn khi nhãn không ghi.
Mặc thêm một bộ nữa chồng lên có tăng cấp bảo vệ không?
Không tăng cấp. Cấp bảo vệ gắn với kết cấu kín của từng bộ, đặc biệt là đường may và điểm nối cổ tay, cổ chân. Mặc chồng chỉ làm nóng thêm và giảm khả năng thao tác, còn chỗ hở vẫn nằm nguyên chỗ cũ.
Bộ đồ dùng lại giặt bằng máy giặt thường được không?
Không, trừ khi hướng dẫn của hãng cho phép. Giặt sai cách làm bong lớp phủ và đưa hoá chất còn đọng sang quần áo khác trong cùng mẻ giặt. Bộ dùng lại phải được làm sạch theo đúng quy trình của hãng, tại khu vực riêng, và người làm sạch cũng cần trang bị bảo vệ.
