Đứng giữa hành lang một bệnh viện, người bệnh phân biệt các nhóm nhân viên chủ yếu bằng chiếc áo trắng đang mặc. Bác sĩ, điều dưỡng và học viên thực tập đều khoác áo blouse, nhưng dáng áo của ba nhóm không giống nhau và điều đó nằm trong quy định chứ không phải do xưởng may tự chọn. Bài viết đối chiếu ba nhóm áo, sau đó đi vào phần đặt may đồng loạt cho một khoa.
Áo Blouse Bác Sĩ Theo Thông Tư 45 Khác Áo Điều Dưỡng Ở Đâu
Căn cứ đang áp dụng là Thông tư 45/2015/TT-BYT trên Công báo Chính phủ, do Bộ Y tế ký cuối tháng 11 năm 2015, bắt đầu áp dụng từ tháng 02 năm 2016. Văn bản mô tả trang phục cho từng nhóm người trong cơ sở khám chữa bệnh, nên hai chiếc áo trắng cạnh nhau vẫn khác nhau ở những chi tiết đã được viết sẵn.
Ba điểm tách bạch nhất giữa áo của bác sĩ và áo của điều dưỡng là kiểu cổ, chiều dài thân và số túi. Áo bác sĩ dùng cổ bẻ Danton, thân dài ngang gối, phía trước ba túi và phía sau xẻ giữa lên tới ngang mông. Áo điều dưỡng dùng cổ hai ve, thân ngắn hơn hẳn, phía trước hai túi, và có đường viền xanh dương bản nhỏ chạy ở cổ, tay cùng miệng túi. Nhìn từ xa, viền xanh và chiều dài thân là hai dấu hiệu nhận ra nhanh nhất.
Hai dấu hiệu ấy chỉ giữ được tính nhất quán khi chuyển thành số trong hồ sơ đặt may. Cụm bản nhỏ dùng cho đường viền không kiểm được, nên phải thay bằng bề rộng dải viền tính bằng milimét, ghi riêng cho vị trí cổ, cửa tay và miệng túi vì ba chỗ này thường không cùng bản. Chiều dài thân cũng vậy: ghi bằng centimet kèm mốc đo, chẳng hạn tính từ điểm cao nhất của vai xuống gấu, thay vì viết dài ngang gối — đầu gối của người cao 1,50 m và người cao 1,80 m nằm ở hai độ cao khác nhau nên cùng một chữ ấy sẽ ra hai chiếc áo khác nhau. Bảng số đo thành phẩm vì thế cần một dòng riêng cho từng cỡ chứ không dùng chung một con số cho cả dải.
Kiểu cổ là chi tiết hay bị làm sai nhất khi đặt may ngoài. Cổ bẻ có phần ve gập xuống tạo đường viền chữ V rộng ở ngực, còn cổ hai ve mở nông hơn và nằm sát cổ hơn. Nhiều xưởng may đồ thời trang quen dựng cổ theo mẫu sơ mi rồi gọi chung là cổ bẻ, kết quả là hai nhóm nhân viên khoác lên nhìn gần giống nhau và mất luôn tác dụng phân biệt. Khi duyệt mẫu, nên đặt hai chiếc áo của hai nhóm cạnh nhau và nhìn từ khoảng cách vài mét thay vì soi từng chi tiết trên bàn.
Ba Chiều Dài Thân Áo Trong Cùng Một Bệnh Viện
Chiều dài thân không phải chuyện thẩm mỹ. Áo dài ngang gối che được phần lớn trang phục bên trong khi người mặc đứng cạnh giường bệnh, đồng thời tạo hình bóng dễ nhận ra trong hành lang đông người. Đường xẻ sau giúp thân áo không bị kéo căng lúc ngồi xuống ghế hoặc cúi người khám.
Áo ngắn ngang mông lại hợp với công việc di chuyển liên tục giữa các buồng bệnh, đẩy xe tiêm, cúi lên cúi xuống nhiều lần trong ca. Tà áo ngắn ít vướng vào tay nắm cửa, thành giường và bánh xe đẩy. Đây là lý do thực dụng đứng phía sau con số chiều dài, chứ không phải quy ước hình thức.
Chiếc áo ngắn dành cho người đang học nghề là tập quán lâu đời của ngành y ở nhiều nước, sinh ra từ nhu cầu để người bệnh nhận ra ngay ai là người chịu trách nhiệm điều trị. Ở Việt Nam, việc tách nhóm này được nêu trong quy định về trang phục y tế, nên bệnh viện có sinh viên thực tập cần đối chiếu phần dành riêng cho nhóm đó thay vì cấp tạm áo của bác sĩ.
Số Túi Và Thứ Người Mặc Mang Theo
Ba túi trên áo bác sĩ tương ứng với thói quen mang theo sổ ghi, bút, ống nghe và điện thoại trong suốt buổi khám. Túi ngực nhỏ thường dành cho bút và đèn soi, hai túi dưới nhận những thứ nặng hơn. Đây cũng là chỗ hỏng đầu tiên của chiếc áo: miệng túi giãn dần rồi bung chỉ ở hai góc.
Áo điều dưỡng bố trí hai túi vì phần lớn dụng cụ nằm trên xe tiêm hoặc khay chứ không nằm trong túi áo. Khi duyệt mẫu, nên yêu cầu may chặn góc túi bằng mũi lại nhiều lần thay vì chỉ may một đường thẳng. Với các khoa dùng nhiều dung dịch sát khuẩn, đáy túi nên được kiểm tra riêng vì đó là chỗ đọng dịch khi thao tác nhanh.
Đường xẻ sau trên áo dáng dài cũng đáng chú ý khi duyệt mẫu. Xẻ quá ngắn thì thân áo bị kéo căng lúc ngồi, còn xẻ quá cao thì tà áo bay và vướng vào thành ghế. Điểm cuối đường xẻ là chỗ chịu lực lớn nhất trên chiếc áo, nên phải may lại mũi nhiều lần hoặc chặn bằng một đường ngang; đây là vị trí rách đầu tiên ở phần lớn áo bị trả về xưởng.
Nhóm Học Viên Và Sinh Viên Được Xếp Riêng
Người đến học tập tại cơ sở khám chữa bệnh không thuộc nhóm người hành nghề, và thông tư xếp họ thành một nhóm riêng có trang phục riêng. Việc để học viên mặc áo giống hệt bác sĩ điều trị làm người bệnh hiểu sai vai trò của người đang đứng trước mặt mình, nhất là trong buổi đi buồng đông người.
Cách làm gọn cho bệnh viện có nhiều đợt thực tập là đặt một dòng áo riêng cho nhóm học viên, thống nhất trong toàn viện và ghi rõ trong quy chế nội bộ. Trước khi chốt mẫu, phòng vật tư nên đối chiếu trực tiếp phần phụ lục của thông tư thay vì dựa vào mẫu của viện khác, vì mỗi nơi có thể đang áp dụng một bản chỉnh sửa nội bộ khác nhau.
Với các đợt thực tập ngắn ngày, nhiều nơi chọn cách cấp áo mượn có đánh số và thu lại khi kết thúc đợt, thay vì để mỗi người tự chuẩn bị. Cách này giữ được sự đồng nhất về dáng áo và tránh tình trạng mỗi trường một kiểu khi cùng lúc có nhiều đoàn tới. Kèm theo đó nên có sổ mượn trả ghi tên, lớp, ngày nhận và ngày trả, vì áo mượn không có biển tên cố định sẽ rất khó truy khi thất lạc.
Thêu Tên Và Chức Danh Trên Áo Blouse
Áo blouse có khuy cài biển tên ở ngực trái, nên phần thêu trực tiếp lên áo thường chỉ gồm tên khoa hoặc logo bệnh viện, đặt lệch sang phía đối diện để không che biển tên. Thêu chức danh thẳng lên áo có một bất lợi lớn: người được bổ nhiệm hoặc chuyển khoa sẽ phải bỏ áo còn tốt.
Khi buộc phải thêu chức danh, cần thống nhất trước cách viết học hàm học vị và thứ tự các thành phần, rồi ký duyệt trên bản in mẫu chữ đúng kích thước thật. Chỉ thêu nên chọn loại chịu được nhiệt là và hóa chất giặt công nghiệp; chỉ bạc màu nhanh sẽ khiến cả lô áo trông cũ trước khi vải cũ. Với chi tiết mềm mại đi kèm như mũ đội đầu đồng bộ, nên đặt cùng lô để màu vải không lệch nhau.
Ngưỡng chịu nhiệt cần chốt bằng con số của chính nhà giặt chứ không bằng chữ. Hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn môi trường trong cơ sở y tế của Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Hoa Kỳ nêu mốc quen dùng cho quy trình giặt nước nóng: nhiệt độ tối thiểu khoảng 71 độ C, duy trì ít nhất 25 phút. Hai con số này là căn cứ để đặt câu hỏi cho xưởng may — chỉ thêu, mực in tên, keo dựng cổ và chính sợi vải có giữ được sau bao nhiêu chu kỳ ở mức nhiệt đó. Trường hợp bệnh viện chạy quy trình nhiệt độ thấp kèm hoá chất thay cho nước nóng thì càng phải ghi vào đơn, vì hoá chất mới là thứ ăn màu chỉ thêu. Ghi mốc nhiệt và thời gian đang chạy vào yêu cầu đặt hàng thì lô áo mới có chỗ đối chiếu khi bạc màu sớm.
Vị trí đặt logo cần chốt bằng số đo tính từ đường vai và từ nẹp cúc, không mô tả bằng lời. Một dòng ghi chú kiểu đặt ngang ngực trái sẽ cho ra kết quả khác nhau ở mỗi cỡ áo và ở mỗi người thợ. Với lô lớn, nên yêu cầu xưởng gửi ảnh chụp thành phẩm ở cỡ nhỏ nhất và cỡ lớn nhất, vì lỗi lệch vị trí lộ rõ nhất ở hai đầu bảng cỡ.
Đặt May Đồng Loạt Cho Một Khoa
Đặt theo khoa gọn hơn đặt theo cá nhân, nhưng phải chuẩn bị đúng thứ tự. Trước hết là bảng nhân sự chia theo nhóm chức danh, vì mỗi nhóm dùng một dáng áo khác nhau. Sau đó là bảng số đo lấy trực tiếp, không suy từ chiều cao cân nặng, đặc biệt ở vòng ngực và dài tay.
Đo trực tiếp vẫn lệch nếu mỗi người đặt thước một kiểu, và đây là chỗ bộ tiêu chuẩn quốc tế về cỡ số quần áo có ích. Phần thứ nhất của bộ ISO 8559 làm đúng một việc: định nghĩa từng số đo cơ thể bằng mốc giải phẫu và bằng tư thế lúc đo, tức là thước đặt ở đâu, vòng qua điểm nào, người được đo đứng thế nào và tay để ra sao. Áp vào một buổi đo cho cả khoa, ba quy ước cần chốt trước khi cầm thước: vòng ngực đo ở vị trí nào và có ép thước hay để vừa chạm, dài tay tính từ mốc nào trên vai tới mốc nào ở cổ tay, và người được đo mặc gì trong lúc đo. Chỉ cần một người ghi và một cái thước cho cả buổi thì bảng số đo mới dùng lại được cho các đợt sau.
- May trước một bộ mẫu cho mỗi dáng áo, cho ba người có vóc khác nhau mặc thử rồi mới duyệt.
- Ghi mã lô và tên khoa vào nhãn trong cổ áo để nhà giặt và kho trả đúng nơi.
- Đặt dư một tỷ lệ nhỏ ở các cỡ phổ biến cho người mới và cho trường hợp hỏng đột xuất.
- Thống nhất một mối cung cấp cho cả viện để màu trắng của các lô không lệch nhau khi treo cạnh nhau.
Toàn bộ nhóm trang phục còn lại của khoa nên đặt cùng đợt để đồng bộ chất liệu, từ đồng phục điều dưỡng và bác sĩ cho tới nhóm đồ bảo hộ chống lây nhiễm dùng trong các khu vực có yêu cầu riêng.
Giải Đáp Cho Cơ Sở Y Tế Chuẩn Bị Đặt Lô Áo Mới
Phòng khám tư có bắt buộc theo đúng quy định trang phục y tế không? Cơ sở khám chữa bệnh nói chung đều thuộc phạm vi điều chỉnh của thông tư, nên phần dáng áo và dấu hiệu nhận diện chức danh cần bám theo. Phần thêu logo và màu phụ trợ thì cơ sở tự quyết trong khuôn khổ đó.
Có được đổi màu viền trên áo điều dưỡng cho hợp nhận diện thương hiệu không? Đường viền là dấu hiệu phân biệt chức danh chứ không phải chi tiết trang trí, nên không nên đổi. Muốn tạo nhận diện riêng thì đặt ở logo thêu, biển tên hoặc trang phục nhóm hành chính.
Áo dùng chung giữa các ca có được không? Áo blouse là trang phục cá nhân, gắn với biển tên của từng người, nên không dùng chung. Các bộ dùng chung theo ca thuộc nhóm trang phục khu vực riêng và được quản lý theo luồng khác.
Nên kiểm tra gì ngay khi nhận lô áo về kho? Đo lại chiều dài thân và dài tay trên vài chiếc lấy ngẫu nhiên ở mỗi cỡ, soi đường chỉ ở nách và góc túi, đối chiếu vị trí khuy cài biển tên giữa các chiếc cùng cỡ. Ba việc này phát hiện phần lớn lỗi lô trước khi phát cho nhân viên.
Nhân viên hành chính trong bệnh viện có mặc áo blouse không? Nhóm không trực tiếp khám chữa bệnh thường dùng trang phục công sở của đơn vị chứ không dùng áo blouse, vì chiếc áo này gắn với vai trò chuyên môn. Để nguyên tắc đó rõ ràng, nên ghi thẳng vào quy chế trang phục nội bộ thay vì để mỗi phòng tự hiểu.
Đặt thêm giữa năm có bị lệch màu với lô cũ không? Rất dễ lệch, nhất là với vải trắng vì mắt người nhận ra khác biệt nhỏ ngay. Cách hạn chế là giữ lại một mảnh vải gốc của lô đầu làm mẫu đối chiếu và gửi kèm khi đặt bổ sung.
