Áo thể thao là món đồ dễ mua nhất và cũng dễ mua hớ nhất. Cùng một chiếc áo, người chạy bộ ngoài trời thấy bí bách, người tập tạ trong phòng máy lại thấy vừa vặn. Khác biệt nằm ở thành phần sợi, kiểu dệt và form dáng, không nằm ở màu sắc hay hình in trước ngực. Bài viết đi theo đúng trình tự của một người mua hàng thật: đọc nhãn, thử form, soi đường may, chọn kiểu tay, rồi giặt phơi sao cho áo bền.
Phần lớn phiền toái khi mặc đồ tập đến từ ba thứ: mồ hôi không thoát, vải cọ vào da, và áo mất form sau vài chục lần giặt. Cả ba đều xử lý được ngay từ lúc chọn, chứ khó sửa về sau. Các mục bên dưới tách riêng từng yếu tố để bạn đối chiếu với chiếc áo đang cầm trên tay.
Cotton, Polyester Và Spandex Hoạt Động Ra Sao Trên Da
Nhãn khâu ở sườn áo ghi tỉ lệ sợi. Dòng chữ nhỏ đó đáng tin hơn mọi lời giới thiệu in trên tem treo. Ba nhóm sợi phổ biến nhất trong đồ tập là cotton, polyester và spandex, mỗi nhóm cư xử một kiểu khi gặp mồ hôi.
Cotton là sợi tự nhiên, hút nước tốt và giữ nước lại trong lòng sợi. Mặc áo cotton dày đi tập nặng, sau hai mươi phút áo ngấm nước, nặng lên và dính vào lưng. Bù lại cotton mềm, ít gây ngứa, hợp với buổi tập nhẹ, buổi giãn cơ hoặc mặc thường ngày. Nếu thích cảm giác cotton mà vẫn muốn áo nhẹ, hãy tìm loại cotton pha với tỉ lệ cotton thấp.
Polyester đi theo hướng ngược lại: sợi gần như không ngậm nước, mồ hôi bị đẩy ra bề mặt vải rồi bay hơi. Đó là lý do hầu hết áo tập bán sẵn đều lấy polyester làm sợi nền. Nhược điểm của polyester là dễ ám mùi, vì dầu và mồ hôi bám lại trên bề mặt sợi thay vì tan vào bên trong. Giặt sớm ngay sau buổi tập là cách xử lý đơn giản nhất.
Spandex, trên nhãn có khi ghi là elastane hoặc lycra, chỉ chiếm một tỉ lệ nhỏ nhưng quyết định độ co giãn. Áo có vài phần trăm spandex sẽ giãn theo cơ thể rồi trở lại hình dạng cũ. Tỉ lệ quá cao khiến áo bó sát, nóng và nhanh nhão ở cổ. Trên các mẫu quần áo tập luyện thể thao bán theo bộ, tỉ lệ này thường được ghi riêng cho áo và cho quần.
Một lưu ý cuối cho phần nhãn mác: hãy bỏ qua các dòng quảng cáo kiểu vải diệt khuẩn gần như tuyệt đối, sợi nano tự làm sạch hay sợi phát hồng ngoại giúp tuần hoàn máu, trừ khi người bán đưa được kết quả kiểm nghiệm kèm theo. Không có tài liệu kiểm nghiệm thì đó chỉ là chữ in trên tem.
Kiểu Dệt Quyết Định Áo Thể Thao Thoáng Hay Bí
Hai chiếc áo cùng ghi một trăm phần trăm polyester vẫn có thể mặc rất khác nhau, vì cách dệt khác nhau. Sợi giống nhau, nhưng cấu trúc mặt vải mới là thứ cho không khí đi qua.
Vải dệt kim mắt lưới, quen gọi là mesh, có các lỗ nhỏ nhìn rõ khi soi ngược sáng. Loại này thoáng nhất, thường được đặt ở lưng và hai bên nách áo. Vải mặt phẳng mịn kiểu interlock hoặc single jersey thì kín hơn, giữ nhiệt tốt hơn, hợp với phòng máy lạnh hoặc buổi tập ngoài trời lúc trời mát.
Cách thử nhanh ngay tại chỗ: đưa thân áo lên trước nguồn sáng. Nếu thấy các điểm sáng li ti đều khắp mặt vải, áo có lỗ thoáng thật. Nếu áo chặn sáng gần như hoàn toàn, hãy chuẩn bị tinh thần là áo sẽ hầm khi bạn ra mồ hôi.
Định lượng vải, ghi bằng đơn vị gram trên mét vuông, cũng đáng để hỏi người bán. Vải mỏng nhẹ khô nhanh, mặc mùa nóng dễ chịu, nhưng lộ dáng và nhanh xù nếu sợi kém. Vải dày hơn che tốt và bền hơn, đổi lại là nặng và lâu khô. Không có con số nào đúng cho mọi người, hãy chọn theo bộ môn và theo nơi bạn tập.
Biên Độ Vung Tay Phụ Thuộc Vào Form Áo
Form áo không chỉ là chuyện đẹp hay xấu. Nó quyết định bạn giơ tay lên cao được bao nhiêu trước khi gấu áo bị kéo tuột lên bụng.
Áo ôm sát bám theo thân, ít vướng khi nằm ghế đẩy tạ hoặc khi chạy. Nhược điểm là lộ mọi khuyết điểm và khiến nhiều người mất tự nhiên. Áo dáng suông thoải mái hơn, nhưng phần vải thừa ở nách và eo dễ vướng vào tay đòn máy tập hoặc dây kéo. Áo dáng rộng nên để dành cho lúc khởi động hoặc lúc đi lại giữa các hiệp.
Có bốn điểm cần kiểm tra khi thử áo: vai, nách, ngực và gấu. Đường vai nên nằm đúng khớp vai, không tụt xuống bắp tay. Nách áo cần đủ rộng để bạn giơ hai tay qua đầu mà gấu áo chỉ nhích lên vài xăng ti mét. Vòng ngực phải còn chỗ để hít sâu. Gấu áo nên phủ qua cạp quần khi bạn cúi người xuống.
Nếu bảng size của thương hiệu ghi cả số đo cơ thể lẫn số đo thành phẩm, hãy đọc cột số đo cơ thể trước, rồi so cột thành phẩm với một chiếc áo bạn đang mặc vừa. Cách đối chiếu này chính xác hơn nhiều so với việc đoán theo chữ M hay chữ L in trên nhãn.
Đường May Và Những Điểm Cọ Xát Trên Cơ Thể
Vết đỏ rát ở đầu ngực, ở nách hoặc dưới cánh tay sau buổi chạy dài hầu như luôn bắt nguồn từ đường may, không phải từ loại sợi.
Đường may vắt sổ thông thường tạo một gờ nổi ở mặt trong. Gờ này cọ đi cọ lại vào da khi bạn lặp một động tác hàng nghìn lần. Đường may phẳng, thường gọi là flatlock, ép hai mép vải sát nhau nên mặt trong gần như không có gờ. Chỉ cần lộn trái áo và đưa tay dọc theo đường may là nhận ra ngay.
Vị trí đường may cũng quan trọng không kém kiểu may. Đường may chạy dọc đỉnh vai sẽ nằm đúng chỗ quai balo tì xuống. Áo có đường vai lệch về phía sau, hoặc áo cắt kiểu raglan không có đường vai, dễ chịu hơn hẳn khi bạn đeo balo hoặc đeo dây đai.
Nhãn giấy cứng khâu ở gáy là thủ phạm quen thuộc của cảm giác ngứa cổ. Nhiều mẫu áo hiện nay in thông tin trực tiếp lên mặt trong thân áo để bỏ hẳn nhãn khâu. Nếu chiếc áo bạn thích vẫn còn nhãn cứng, hãy cắt sát chân nhãn trước khi mặc lần đầu.
Áo Tay Ngắn, Ba Lỗ Hay Tay Dài Cho Từng Buổi Tập
Kiểu tay áo nên chọn theo buổi tập cụ thể chứ không theo mùa. Trong cùng một ngày, buổi chạy sáng sớm và buổi tập tạ giữa trưa đòi hỏi hai chiếc áo khác nhau.
Áo tay ngắn là lựa chọn mặc định vì che được vai, hạn chế mồ hôi dính lên ghế tập và dụng cụ dùng chung. Nhiều phòng tập yêu cầu hội viên mặc áo có tay vì lý do vệ sinh, nên hãy hỏi trước khi mang áo ba lỗ tới.
Áo ba lỗ cho biên độ vai lớn nhất, hợp với các bài kéo xà, đẩy vai và những buổi tập ngoài trời. Đổi lại, phần vai trần dễ bắt nắng và dễ trượt khi bạn tì lưng lên ghế bọc da.
Áo tay dài mỏng có hai công dụng ít người để ý: chắn nắng khi chạy ngoài trời buổi trưa và giữ ấm cơ trong lúc khởi động mùa lạnh. Khi cơ thể đã nóng lên thì cởi lớp này ra, nên nó thường đi cùng một chiếc áo khoác gió đồng phục mỏng để mặc chồng bên ngoài.
Với nhóm chạy bộ hoặc câu lạc bộ tập luyện có in tên nhóm, mẫu áo thun vải thấm hút dáng thể thao là phương án gọn: cùng form, cùng chất liệu, chỉ khác size cho từng thành viên.
Giặt Và Phơi Để Áo Thể Thao Giữ Độ Đàn Hồi
Áo tập hỏng vì cách giặt nhiều hơn vì cách mặc. Sợi đàn hồi sợ nhiệt, còn polyester thì kỵ nước xả vải. Hai điều đó giải thích gần hết các trường hợp áo nhão cổ và bí mùi.
Nhãn chăm sóc khâu trong áo dùng bộ ký hiệu quốc tế, quy định trong tiêu chuẩn ISO 3758 về ký hiệu nhãn chăm sóc hàng dệt. Hình chậu nước kèm con số cho biết nhiệt độ giặt tối đa. Ô chất tẩy là chỗ dễ đọc nhầm nhất: tam giác bị gạch chéo là cấm mọi loại chất tẩy, còn muốn dùng loại tẩy không clo thì nhãn phải in tam giác kẻ hai vạch chéo bên trong. Hình vuông có vòng tròn gạch chéo nghĩa là không sấy máy. Đọc đúng mấy ký hiệu đó là đủ để không làm hỏng áo.
Nên lộn trái áo trước khi giặt để mặt ngoài và hình in không bị chà xát. Giặt sớm trong ngày, đừng để áo ướt mồ hôi nằm cuộn trong túi qua đêm, vì đó là lúc mùi bám chặt nhất vào sợi.
Hạn chế nước xả vải với đồ tập. Nước xả để lại một lớp màng mỏng bám trên sợi, lớp màng này lấp các khoảng trống giữa các sợi và làm giảm khả năng đẩy ẩm của mặt vải. Áo mềm tay hơn nhưng thoát mồ hôi kém đi thấy rõ.
Phơi trong bóng râm, nơi có gió. Nắng gắt chiếu thẳng làm bạc màu và làm giòn phần sợi đàn hồi ở cổ và gấu áo. Không vắt xoắn, chỉ ép nhẹ cho ráo nước rồi treo lên móc có vai rộng để cổ áo không bị kéo giãn.
Cuối cùng, hãy chấp nhận rằng áo tập là món đồ tiêu hao. Khi cổ áo không còn ôm, khi vải mỏng đi thấy rõ ở lưng, hoặc khi mùi không hết dù đã giặt kỹ, đó là lúc nên thay áo mới thay vì cố dùng thêm vài tháng.
Mang Gì Theo Khi Đi Thử Áo Trực Tiếp
Thử áo ở cửa hàng khác hẳn với việc bấm nút đặt hàng trên điện thoại. Nếu sắp xếp được một buổi đi thử trực tiếp, hãy chuẩn bị sẵn vài thứ để kết quả thử sát với thực tế lúc tập.
Mang theo chiếc áo tập bạn đang mặc vừa nhất. Đặt hai áo chồng lên nhau trên mặt bàn để so chiều dài thân, chiều rộng ngang ngực và chiều dài tay. Cách so sánh trực quan này bỏ qua được chuyện mỗi hãng ghi bảng size một kiểu.
Mang theo cả lớp mặc trong mà bạn thường dùng khi tập. Một chiếc áo vừa vặn lúc mặc trần vẫn có thể chật khi khoác chồng lên lớp bên trong, nhất là ở vòng ngực và bắp tay.
Thử động tác thật ngay trong phòng thử đồ. Giơ hai tay qua đầu, xoay vai ra sau, cúi người chạm mũi chân, rồi bước tại chỗ vài nhịp. Nếu gấu áo tuột lên bụng, cổ áo siết vào gáy hoặc nách áo cấn, chiếc áo đó sẽ làm phiền bạn suốt buổi tập.
Sờ mặt trong của áo bằng mu bàn tay ở ba vị trí: gáy, nách và hai bên sườn. Mu bàn tay nhạy hơn lòng bàn tay nên phát hiện gờ đường may và nhãn cứng dễ hơn nhiều.
Một mẹo nhỏ khi thử liền nhiều áo: chụp lại mặt trước và mặt bên của từng chiếc trong cùng một tư thế. Sau mười phút thử, trí nhớ về cảm giác mặc sẽ lẫn lộn hết, nhưng ảnh chụp thì không.
Cuối cùng, hãy hỏi người bán về chính sách đổi size. Nhiều nơi cho đổi trong một khoảng thời gian nhất định nếu áo còn nguyên tem và chưa qua sử dụng. Biết trước điều đó giúp bạn yên tâm chọn áo sát người thay vì chọn rộng thêm một cỡ cho chắc.
Nếu chỉ mua được qua mạng, hãy lưu bảng size của trang bán hàng trước khi đặt và ghi kèm số đo của chính bạn. Khi hàng về, đo lại áo bằng thước dây rồi đối chiếu. Lệch vài phân so với bảng công bố là chuyện thường gặp, nhưng lệch nhiều thì nên đổi ngay thay vì cố mặc.
Vài Hiểu Lầm Quanh Chiếc Áo Thể Thao
Có mấy điều được nhắc đi nhắc lại tới mức nhiều người coi là hiển nhiên, dù chúng không đứng vững khi xem kỹ. Biết trước những điểm này giúp bạn đỡ tốn tiền và đỡ thất vọng sau vài buổi tập đầu tiên.
Hiểu lầm thứ nhất: áo càng bó thì càng đẹp dáng và càng hiệu quả. Áo bó chỉ thay đổi cách bạn nhìn mình trong gương, nó không làm buổi tập nhẹ đi chút nào. Với người có vòng ngực hoặc vòng bụng lớn, áo quá bó còn cản hô hấp và gây khó chịu ngay từ hiệp đầu, khiến bạn phải chỉnh áo liên tục thay vì tập trung vào động tác.
Hiểu lầm thứ hai: mặc áo dày hoặc áo bí để ra thật nhiều mồ hôi sẽ giảm cân nhanh hơn. Thứ mất đi khi đó chủ yếu là nước, và cơ thể lấy lại gần như ngay sau khi bạn uống bù. Đổi lại, thân nhiệt tăng cao làm buổi tập mệt hơn mà không đem lại lợi ích tương xứng nào.
Hiểu lầm thứ ba: áo càng đắt thì càng bền. Độ bền phụ thuộc vào loại sợi, mật độ dệt và cách bạn giặt phơi, chứ không đi kèm tự động với tên thương hiệu in trên ngực áo. Một chiếc áo dệt tốt được giặt đúng cách sẽ dùng lâu hơn hẳn chiếc áo tên tuổi bị sấy nóng mỗi tuần.
Hiểu lầm thứ tư: áo màu tối luôn kín đáo hơn. Khi ướt mồ hôi, áo màu tối lộ vệt loang rõ hơn nhiều so với áo màu sáng hoặc áo có hoạ tiết chìm. Nếu bạn ngại chuyện này, hãy chọn màu trung tính hoặc mặt vải có vân nổi thay vì màu đen trơn.
Hiểu lầm cuối cùng: một chiếc áo dùng được cho mọi hoạt động. Áo mặc đi bộ buổi tối, áo chạy đường dài và áo tập tạ có yêu cầu khác nhau về độ thoáng, độ dài thân và kiểu tay. Giữ hai tới ba chiếc cho các mục đích khác nhau vẫn tiện hơn là ép một chiếc gánh tất cả.
