Găng Cách Điện Chặn Dòng Chứ Không Dẫn Dòng Xuống Đất
Trong ngành điện, yếu tố an toàn luôn được đặt lên hàng đầu. Chính vì vậy, găng tay cách điện chống nước được xem là một trong những thiết bị bảo hộ quan trọng, giúp giảm thiểu nguy cơ điện giật khi làm việc trong điều kiện có độ ẩm cao hoặc môi trường ngoài trời. Cần phân biệt với găng chống tĩnh điện theo IEC 61340-5-1: loại đó dẫn điện tích trên người thoát xuống đất để triệt tiêu phóng tia lửa, và không hề bảo vệ khỏi điện giật. Găng cách điện làm điều ngược lại, nó chặn dòng đi qua bàn tay. Nó cũng không phải trang bị chống hồ quang theo IEC 61482, nên đừng lấy cấp Class của găng để suy ra mức chịu hồ quang.
Vai Trò Của Khả Năng Chống Nước Trong Kỹ Thuật Điện
Nước trong lòng găng nguy hiểm hơn nước ngoài găng rất nhiều. Một màng nước áp trực tiếp vào da tay rồi bám lên mặt trong cao su làm giảm điện trở tiếp xúc giữa tay và găng, đồng thời chỉ cần một lỗ kim châm là đủ để nước nối hai mặt với nhau. Đó là lý do quy trình đeo găng bắt đầu bằng thao tác lau khô tay chứ không bắt đầu bằng việc xỏ tay vào. Mồ hôi cũng là nước. Ca làm ngoài trời buổi trưa khiến lòng găng đọng ẩm chỉ sau ba mươi phút, và đó là lý do tồn tại của đôi găng lót cotton mỏng đeo bên trong. Găng lót không cách điện, nhiệm vụ duy nhất của nó là hút mồ hôi để mặt trong lớp cao su không ướt. Ngoài tác dụng ngăn nước, lớp cao su chuyên dụng còn hạn chế bụi bẩn bám trực tiếp lên da tay trong suốt ca làm việc. Riêng dầu mỡ và dung môi thì phải lau sạch ngay khi dính phải, vì để lâu chúng làm cao su trương nở và mất tính cách điện. Đôi găng dính dầu mà rửa không sạch thì loại bỏ, không tiếc. Một mối nguy thứ ba ít được nói tới là ozone. Không khí gần thiết bị đóng cắt cao áp, gần máy hàn hồ quang và gần đèn cực tím sinh ra ozone, chất này làm cao su nứt chân chim từ bên ngoài. Đôi găng nứt vì ozone trông giống hệt đôi găng cũ, nên dễ bị bỏ qua khi kiểm trước ca. Không chỉ dành cho thợ điện chuyên nghiệp, găng tay cách điện chống nước còn được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như nhà máy sản xuất, trạm biến áp, ngành năng lượng tái tạo, viễn thông và bảo trì thiết bị công nghiệp.Ký Hiệu Chịu Dầu, Chịu Ozone Và Cấp Điện Áp Trên Thân Găng
Trên thân một đôi găng đạt chuẩn có hai nhóm ký hiệu khác nhau, và nhầm lẫn giữa chúng là lý do nhiều đội thi công ngoài trời mua đúng cấp điện áp mà vẫn hỏng găng sau vài tuần. Nhóm thứ nhất là cấp Class, từ 00 tới 4, cho biết đôi găng được phép làm việc tới điện áp nào. Nhóm thứ hai là chữ cái chỉ tính năng riêng của vật liệu theo IEC 60903: chữ A cho loại chịu axit, chữ H cho loại chịu dầu, chữ Z cho loại chịu ozone, chữ C cho loại chịu lạnh sâu, và chữ R gộp cả ba tính năng axit, dầu và ozone trong một sản phẩm. Đội trực vận hành trạm biến áp và đội bảo dưỡng máy có dầu nên đặt thẳng loại R hoặc ít nhất là H kèm Z, vì đây là hai tác nhân phá cao su nhanh nhất ở hiện trường. Cấp Class và điện áp thử nghiệm là hai cột số khác nhau, không được lấy cột này đem so với lưới điện thay cho cột kia. Bảng đối chiếu đầy đủ sáu cấp nằm trong bài riêng về việc mua và kiểm định găng cách điện. Riêng với công việc ngoài trời còn một yêu cầu bắt buộc mà phần lớn người mua không biết. Quy định 1910.137 của OSHA về trang bị bảo vệ điện buộc phải đeo găng bọc ngoài bằng da chồng lên găng cao su cách điện, vì bản thân lớp cao su rất dễ bị rách và đâm thủng khi chạm vào đầu bú lông, mép tủ hay dây buộc. Ngoại lệ duy nhất được văn bản này cho phép là găng Class 0 dùng trong điều kiện hạn chế, khi thao tác với chi tiết nhỏ đòi hỏi độ khéo của ngón tay. Và đây là vế thứ hai ít ai đọc tới: đôi găng đã được dùng mà không có găng da bọc ngoài thì phải đi thử điện lại trước khi dùng tiếp, không được chờ tới kỳ hạn định kỳ. Vì vậy đơn đặt hàng cho đội ngoài trời phải gồm ba món chứ không một món: găng cao su đúng cấp, găng da bọc ngoài đúng cỡ tương ứng, và găng lót cotton để hút mồ hôi. Thiếu món thứ hai là vừa trái quy trình vừa làm tắt vòng đời của món thứ nhất.5 Mẹo Chọn Găng Tay Cách Điện Cho Công Việc Ẩm Ướt
Năm mẹo dưới đây đều xoay quanh một câu hỏi: nước sẽ đi vào đâu, và cái gì chặn nó lại. Chúng được sắp theo thứ tự thao tác khi chọn hàng, từ đọc thông số tới chốt danh sách đồ đi kèm.Mẹo 1 Và 2 – Đọc Cấp Điện Áp Và Chọn Vật Liệu Theo Môi Trường Ẩm
Mẹo đầu tiên là luôn xác định rõ điện áp của công việc trước khi mua găng tay cách điện chống nước. Đây là tiêu chí quan trọng hơn bất kỳ yếu tố nào khác, và cấp Class phải cao hơn điện áp lưới chứ không được bằng. Một đôi găng đạt chuẩn được ghi rõ cấp điện áp, tiêu chuẩn sản xuất và tháng năm thử nghiệm ngay trên thân găng chứ không chỉ trên vỏ hộp, vì vỏ hộp sẽ bị vứt sau vài ngày còn đôi găng thì ở lại suốt vòng đời. Găng không in gì trên thân là găng không truy được nguồn gốc. Mẹo thứ hai là chọn vật liệu theo thứ đôi găng sẽ gặp ở hiện trường, không chọn theo lời giới thiệu chung. Cao su thiên nhiên co giãn tốt và cho cảm giác đầu ngón rõ nhất, hợp với tủ điện trong nhà và tủ điều khiển. Nhưng ở ngoài trời thì cao su thiên nhiên lại là vật liệu bị ozone và tia cực tím tấn công nhanh nhất, và cũng là vật liệu trương nở khi dính dầu máy. Đội làm trên cột, trên mái và trong trạm nên chuyển sang đôi có ghi chữ R hoặc chữ Z, đổi một chút cảm giác tay lấy thêm nhiều tháng tuổi thọ. Chọn độ dày cũng theo trục này. Găng cấp cao luôn dày hơn găng cấp thấp, nên việc mua vượt cấp một bậc so với nhu cầu không phải là an toàn hơn mà là đánh mất cảm giác đầu ngón, khiến người thợ có xu hướng tháo găng ra để vặn ốc. Cuối cùng, kiểm tra độ đàn hồi bằng cách kéo nhẹ phần cổ găng rồi thả ra. Cao su còn tốt bật lại gần như tức thì và không để lại nếp; cao su đã lão hoá bật chậm hoặc hiện vết rạn chân chim ở chỗ gấp.Mẹo 3 Và 4 – Cỡ Găng Và Găng Da Bọc Ngoài Bắt Buộc
Cỡ găng ảnh hưởng trực tiếp tới việc đôi găng có được đeo thật hay không. Găng quá rộng khiến việc cầm nắm thiếu chính xác và phần đầu ngón thừa dễ vướng, găng quá chật gây mỏi tay sau một giờ và căng rách ở kẽ ngón. Cách đo là vòng thước dây quanh bàn tay ngang các khớp ngón, để ngón cái ra ngoài, rồi tra ra cỡ theo bảng của hãng. Có một chi tiết riêng của nhóm găng cách điện: cỡ găng da bọc ngoài phải lớn hơn cỡ găng cao su một bậc để trùm được, nên khi đặt hàng phải ghi cả hai cỡ trên cùng một dòng đơn. Mẹo thứ tư chính là đôi găng da đó. Nhiều đội bỏ nó vì thấy vướng, rồi thao tác trực tiếp bằng lớp cao su mỏng trên những bề mặt đầy cạnh sắc của tủ điện và đầu cốt. Một vết xước sâu chưa thủng hẳn đủ để làm giảm điện áp chịu được của màng cao su, và vết đó không hiện ra khi soi bằng mắt. Đi kèm quy định về găng da là một hệ quả về chi phí ít ai tính tới: mỗi lần đôi găng cao su được dùng mà thiếu lớp da bên ngoài, nó phải quay về phòng thí nghiệm thử điện trước khi được cấp phát lại. Tiền thử một lần thường cao hơn giá đôi găng da, nên đây không phải khoản tiết kiệm. Ngoài ra, hãy kiểm tra ngày sản xuất và thời hạn khuyến nghị sử dụng. Cao su để quá lâu dù chưa dùng vẫn có thể bị lão hóa tự nhiên, và tốc độ lão hoá đó tăng lên trong kho nóng ẩm không điều hoà.Mẹo 5 – Găng Lót Cotton Và Bộ Đôi Thảm Ủng Đi Kèm
Mẹo cuối liên quan tới những thứ không nằm trên bàn tay. Đôi găng chỉ chặn được đường dòng đi qua tay, trong khi tai nạn điện cần một đường vào và một đường ra. Người đứng trên nền bê tông ướt hay trên đất buùn đang tự tạo sẵn đường ra rất tốt qua hai bàn chân. Vì vậy công việc trên nền ướt phải đi kèm thảm cách điện hoặc ủng cách điện, không phải ủng đi mưa thông thường. Cần lưu ý ranh giới về cấp: nhóm ủng cách điện theo EN 50321-1 chỉ có hai cấp là Class 00 tới 500 V xoay chiều và Class 0 tới 1.000 V xoay chiều, không có thang sáu cấp như găng. Thấy một đôi ủng quảng cáo chịu hàng chục kV thì phải hỏi lại, vì đó nhiều khả năng là con số lấy từ phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn chứ không phải cấp của sản phẩm. Thứ hai là đôi găng lót cotton mỏng đeo bên trong. Đây là món rẻ nhất trong toàn bộ danh sách nhưng là món quyết định việc người thợ có chịu đeo găng hết ca hay không, và cũng là thứ giữ cho mặt trong lớp cao su không ủ mồ hôi. Giặt găng lót theo ngày, thay khi ẩm, và cấp mỗi người ít nhất ba đôi để luân phiên. Thứ ba là túi đựng cứng thành, treo được vào đai. Găng để rời trong túi đồ nghề chung với kìm, tuốc nơ vít và cờ lê là kiểu hỏng phổ biến nhất ở đội thi công lưu động, và vết đâm từ đầu tuốc nơ vít thì không có cách nào nhìn ra bằng mắt. Danh sách đầy đủ cho một người làm việc ngoài trời vì vậy gồm năm món: găng cao su đúng cấp, găng da bọc ngoài, găng lót cotton, túi đựng cứng thành, và thảm hoặc ủng cách điện cho nền ướt. Thiếu món nào thì ghi rõ lý do vào biên bản giao việc, đừng để trống.Hướng Dẫn Bảo Quản Và Sử Dụng Găng Tay Đúng Chuẩn
Để găng tay cách điện chống nước an toàn giữ nguyên mức bảo vệ ghi trên thân găng, người sử dụng cần tuân thủ đúng quy trình kiểm tra, vệ sinh và bảo quản. Ba việc dưới đây liên quan trực tiếp tới nước và độ ẩm, là hai thứ có mặt suốt năm ở khí hậu Việt Nam.
Quy Trình Kiểm Tra Bề Mặt Và Độ Kín Nước Trước Khi Sử Dụng
Trước khi mang găng tay, hãy quan sát toàn bộ bề mặt dưới điều kiện đủ ánh sáng. Nếu phát hiện vết rách, lỗ thủng, bong tróc hoặc nứt cao su thì tuyệt đối không tiếp tục sử dụng. Cách nén khí đúng là cuộn dần cổ găng về phía lòng bàn tay cho không khí bên trong căng lên, rồi áp găng gần tai để nghe tiếng xì và đưa qua trước mắt để tìm điểm phồng bất thường. Tuyệt đối không thổi bằng miệng: hơi thở đưa ẩm vào lòng găng, làm giảm đúng cái khả năng cách điện mà bạn đang muốn kiểm tra. Phép soát này chỉ phát hiện lỗ thủng cơ học, nó không thay thế được phép thử điện môi tại phòng thí nghiệm. Làm phép này ở ngoài trời có hai lưu ý riêng. Thứ nhất, gió to làm át tiếng xì, nên hãy quay lưng vào gió hoặc bước vào trong xe. Thứ hai, trời lạnh làm cao su cứng lại và khó cuộn cổ, đừng dùng lực mạnh vì chính thao tác cố sức đó có thể làm rách mép cổ. Ngoài ra, cần chú ý đến mặt trong của găng tay cách điện chống nước. Nếu xuất hiện hơi ẩm, mùi lạ hoặc vết mốc thì không được đeo vào. Đôi găng đã mốc bên trong là đôi đã từng bị cất khi còn ướt, và lớp ẩm đó đã nằm trong lòng găng suốt thời gian lưu kho. Không ít trường hợp người lao động chủ quan vì bề mặt bên ngoài còn mới, trong khi lớp cao su bên trong đã bắt đầu xuống cấp. Điều này có thể làm giảm khả năng bảo vệ của găng tay cách điện chống nước mà mắt thường khó nhận biết.Phương Pháp Vệ Sinh Và Bảo Quản Đúng Kỹ Thuật Tránh Mục Cao Su
Sau mỗi lần sử dụng, găng tay nên được lau sạch bụi bẩn bằng khăn mềm hoặc rửa nhẹ với nước sạch và xà phòng trung tính. Không dùng xăng, dầu hỏa hay dung môi để tẩy vết dầu trên găng, vì chính dung môi mới là thứ phá cao su nhanh nhất. Bước quan trọng nhất là làm khô cả hai mặt trước khi cất. Lộn mặt trong ra ngoài, treo cổ găng hướng xuống ở nơi thoáng, để khô tự nhiên, rồi lộn trả lại. Tránh phơi trực tiếp dưới nắng hoặc đặt gần máy sấy và đèn sưởi, vì nhiệt độ cao và tia cực tím đẩy nhanh quá trình lão hoá. Sau khi khô hoàn toàn, cất găng trong túi hoặc hộp chuyên dụng, để đứng hoặc nằm duy trì hình dáng tự nhiên. Trong mùa nồm miền Bắc, một gói hút ẩm đặt chung trong hộp làm giảm rõ tỉ lệ găng mốc ở lần mở tiếp theo. Không gấp găng tay theo những nếp cố định trong thời gian dài. Nếp gấp lặp ở cùng một chỗ tạo điểm rạn, và đó cũng chính là chỗ sẽ thủng đầu tiên khi đôi găng đi thử điện. Nếu phải bảo quản trong kho, hãy đặt sản phẩm ở nơi khô ráo, tránh tiếp xúc với dầu mỡ, dung môi hóa học, vật sắc nhọn và tránh đặt cạnh mô tơ điện hay tủ điện đang vận hành, vì đó là những nguồn sinh ozone trong nhà.Khi Nào Đôi Găng Phải Đi Thử Lại Sớm Hơn Chu Kỳ
Chu kỳ thử điện định kỳ là mốc trần chứ không phải mốc duy nhất. Có những tình huống đẩy đôi găng về phòng thí nghiệm ngay lập tức dù mới thử cách đó vài tuần, và phần lớn chúng đều dính tới nước, dầu hoặc va chạm cơ học. Tình huống rõ nhất là đôi găng đã được dùng mà không có găng da bọc ngoài. Quy định về trang bị bảo vệ điện xết lần dùng đó vào nhóm phải thử lại trước khi đưa vào sử dụng tiếp, ngang với trường hợp găng đã sửa chữa hoặc có dấu hiệu nghi ngờ về khả năng cách điện. Tình huống thứ hai là găng bị ngập nước tới mặt trong, dù do mưa tạt vào cổ hay do tuột tay rơi xuống vũng. Lúc đó nước đã mang theo bụi dẫn điện vào chỗ không rửa được bằng mắt thường, nên đôi găng phải được làm sạch, sấy khô đúng quy trình và thử lại trước khi phát cho ca sau. Tình huống thứ ba là găng dính dầu máy, dầu biến thế hoặc dung môi. Vết dầu lau xong nhìn sạch nhưng phần đã ngấm vào bề dày cao su thì không lấy ra được, và với đôi găng không có ký hiệu chịu dầu thì cách xử lý đúng là loại bỏ. Tình huống thứ tư là đôi găng nằm trong kho lâu ngày chưa cấp phát. Ngày ghi trên phiếu thử mới là căn cứ, không phải tình trạng của lớp seal, nên hộp còn nguyên không đồng nghĩa với đủ điều kiện mang ra hiện trường. Bên cạnh kiểm định chuyên môn, người sử dụng nên ghi chú thời gian bắt đầu sử dụng để thuận tiện theo dõi vòng đời của từng đôi găng tay.Các Lỗi Phổ Biến Cần Tránh Khi Lựa Chọn Sản Phẩm
Lỗi nặng nhất là mua găng chống nước thông thường rồi dùng cho công việc có điện. Găng đi mưa và găng rửa bát cũng làm từ cao su, cũng không thấm nước, nhưng chúng không được thử điện áp, không có cấp Class in trên thân và không có phiếu thử đi kèm. Lỗi thứ hai đi theo chiều ngược lại: lấy găng cách điện đi làm việc ướt thông thường vì thấy nó kín nước. Rửa thiết bị, pha hoá chất hay dọn dầu bằng đôi găng có phiếu thử điện là cách đốt tiền nhanh nhất, vì hoá chất và dầu làm hỏng chính thứ đắt nhất trên đôi găng đó. Lỗi thứ ba là bỏ găng da bọc ngoài cho đỡ vướng. Như đã nói ở trên, mỗi lần làm như vậy là một lần đôi găng phải quay về phòng thí nghiệm, chưa kể nguy cơ thủng ngay trong ca đó. Lỗi thứ tư là đứng trên nền ướt mà chỉ tin vào đôi găng. Đôi găng chặn đường dòng qua tay, nó không nói gì về đường dòng đi xuống chân, và nước trên nền làm điện trở của đường đó giảm mạnh. Lỗi thứ năm là cất găng khi còn ẩm sau ca mưa. Đôi găng đó sẽ mốc mặt trong, và người nhận nó ở ca sau thường vẫn đeo vì bề ngoài trông bình thường. Lỗi thứ sáu là cấp chung một cỡ găng cho cả tổ. Người tay nhỏ đeo găng rộng sẽ tháo găng ra khi cần vặn ốc nhỏ, và đó chính là thời điểm tai nạn hay xảy ra nhất.Nước Trên Nền Và Nước Trong Lòng Găng, Hai Mối Nguy Khác Nhau
Quay lại câu mở đầu: hai loại nước này đòi hai biện pháp khác nhau, và một đơn đặt hàng chỉ ghi hai chữ chống nước thì không giải quyết được loại nào cả. Nước trên nền được xử lý bằng thảm cách điện hoặc ủng cách điện, bằng việc cắt điện trước khi thao tác, và bằng việc dời điểm đứng ra khỏi vũng đọng. Không có cấp Class nào của đôi găng bù được cho việc thiếu ba thứ này. Nước trong lòng găng được xử lý bằng găng lót cotton, bằng việc lau khô tay trước khi đeo, bằng cổ găng đủ dài, và bằng quy trình làm khô hai mặt sau ca. Đây là nhóm biện pháp không tốn bao nhiêu tiền nhưng thường bị bỏ qua nhất. Khi nhận hàng, lô găng phải đi kèm phiếu thử điện của đúng lô đó ghi rõ ngày thử và cấp Class. Đây là giấy tờ tối thiểu; phần còn lại của bộ hồ sơ nhận hàng được bàn kỹ trong bài về mua và kiểm định găng cách điện.
Là chuyên viên phát triển sản phẩm và kiểm định thiết bị bảo hộ lao động, tôi am hiểu sâu về các dòng sản phẩm như mũ bảo hộ, kính chống bụi, găng tay cách điện, giày chống trượt, mặt nạ phòng độc… Tôi thường xuyên cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế (CE, ANSI, TCVN…) để đưa ra giải pháp bảo hộ tối ưu, đồng thời kiểm tra chất lượng sản phẩm đầu ra trước khi cung cấp ra thị trường.
Bài viết rất hữu ích. Một đôi găng tay cách điện chống nước đạt chuẩn không chỉ giúp hạn chế nguy cơ điện giật mà còn tạo sự tự tin để người lao động thao tác chính xác trong nhiều điều kiện môi trường khác nhau.