Một cặp nút tai dùng lại được có thể đi hết vài tháng làm việc, nhưng chỉ khi người đeo biết rửa đúng cách và biết lúc nào phải bỏ. Bài viết bàn riêng về nhóm nút tai chống ồn tái sử dụng làm từ vật liệu đàn hồi có vành chặn nhiều tầng: cách chọn cỡ ống tai, quy trình vệ sinh sau ca, dấu hiệu cho thấy cặp nút đã hết tác dụng, và cách tính chi phí theo năm cho một vị trí đứng máy thay vì so đơn giá từng đôi.

Nút Tai Chống Ồn Tái Sử Dụng Khác Loại Bọt Nén Ở Chỗ Nào

Hai nhóm này chỉ giống nhau ở chỗ cùng nằm trong ống tai. Loại bọt nén phải vê nhỏ rồi chờ nở; loại dùng lại giữ nguyên hình dạng, người đeo đẩy thẳng vào cho các tầng vành lần lượt ăn khít thành ống tai. Khác biệt vật liệu kéo theo khác biệt vận hành: bọt xốp ngậm nước nên rửa xong là hỏng, còn vật liệu đàn hồi bề mặt trơn thì rửa được và giữ lại độ mềm sau nhiều lần làm sạch.

Thao tác đeo: không phải chờ vật liệu nở, nên người ra vào vùng ồn nhiều lượt trong ca đỡ mất thời gian ở mỗi lượt.
Tay bẩn: phần cuống cho phép cầm mà không chạm vào đoạn tiếp xúc ống tai, điểm quan trọng ở xưởng nhiều dầu mỡ.
Kiểm bằng mắt: vành chặn hỏng thì nhìn thấy ngay, trong khi bọt xốp chai cứng bên trong lại khó nhận ra.
Quản lý: mỗi người giữ một cặp mang tên mình, thay vì lấy tuỳ ý từ hộp phát chung đặt ở cửa.

Vành Chặn Nhiều Tầng Và Cuống Cầm

Thân nút thường có hai đến bốn tầng vành mềm, giảm dần đường kính từ ngoài vào trong. Mỗi tầng chạm một vòng khác nhau trên thành ống tai, nên khi một tầng chưa khít vẫn còn tầng phía sau đỡ lại. Đó là lý do kiểu này ít nhạy với thao tác đeo hơn bọt nén, nhưng cũng là lý do nó không ăn khít nổi nếu ống tai nằm ngoài dải cỡ mà hãng công bố cho mẫu đó.

Cuống cầm phía ngoài không phải chi tiết trang trí. Nó quyết định người đeo cầm vào đâu, và quyết định luôn việc tháo ra có êm hay không: xoay nhẹ rồi kéo theo trục cuống thì áp suất trong ống tai hạ từ từ. Với vị trí có nguy cơ rơi vật lạ vào dây chuyền, nên chọn mẫu cuống liền khối, không có chi tiết nhỏ tách rời được.

Chọn Cỡ Ống Tai Thay Vì Chọn Một Cỡ Cho Tất Cả

Đây là chỗ nhóm dùng lại hơn hẳn nhóm bọt nén. Nhiều dòng bọt chỉ có một cỡ và trông cậy vào độ nở để bù chênh lệch giữa người này với người kia. Ngược lại, phần lớn dòng vành chặn có ít nhất hai cỡ, một số hãng làm ba cỡ cho cùng một kiểu thân. Trang bị cho cả tổ mà chỉ đặt một cỡ là cách nhanh nhất để có một nhóm người tự tháo tai ra sau vài giờ.

Cách làm gọn khi mới chuyển sang dòng dùng lại: lấy mẫu của cả dải cỡ cho tổ thử trọn một ca, ghi lại ai chọn cỡ nào, rồi mới lên số lượng đặt. Danh sách cỡ theo tên đó dùng lại được cho mọi lần cấp bù về sau, và tránh cảnh người mới vào nhận cỡ ngẫu nhiên rồi bỏ đeo. Có thể so dải cỡ giữa các mã nút tai nhét trong ống tai trước khi chốt mẫu cho từng tổ.

Nguyên tắc chung về việc chọn và duy trì thiết bị bảo vệ thính lực trong doanh nghiệp được trình bày trong tài liệu về bảo vệ thính lực của cơ quan an toàn và sức khoẻ nghề nghiệp Anh Quốc, đọc trước khi lập hồ sơ chọn thiết bị sẽ đỡ phải làm lại.

Tài liệu đó ghép sẵn mức ồn đo được với dải chỉ số giảm ồn cần có: vùng 85–90 dB dùng nút tai có SNR không quá 20, vùng 90–95 dB lấy SNR trong khoảng 20–30, vùng 95–100 dB lấy 25–35, còn từ 100 dB trở lên mới cần SNR từ 30. Bảng này còn một chiều ngược lại: ép mức tại tai xuống dưới 70 dB bị xếp vào bảo vệ quá mức, người đeo không nghe được tiếng gọi và còi lùi xe nên tự tháo ra, và lúc đó mức bảo vệ thực tế bằng không. Đích cần đạt là đưa mức tại tai xuống dưới 85 dB, không phải xuống càng thấp càng tốt.

Rửa, Làm Khô Và Cất Vào Hộp Sau Mỗi Ca

Rửa bằng nước ấm với xà phòng nhẹ. Không dùng cồn, xăng thơm hay dung môi tẩy vì các chất này làm vật liệu đàn hồi cứng và giòn rất nhanh.
Thấm khô bằng khăn sạch rồi để khô hẳn trong không khí; cất lúc còn ẩm là cách nuôi vi khuẩn ngay trong hộp kín.
Không phơi trực tiếp dưới nắng và không để cạnh nguồn nhiệt, vì nhiệt làm mất độ mềm của các tầng vành.
Hộp đựng phải là hộp riêng từng người, có ghi tên, và bản thân chiếc hộp cũng cần lau định kỳ.
Chỗ rửa nên đặt ngay lối ra khỏi vùng ồn, cạnh bồn rửa tay sẵn có, thay vì bắt người thợ mang cặp nút bẩn về tủ đồ.

Cái hộp mới là thứ giữ nút tai sạch. Nhiều đơn vị đặt nút tai dùng lại nhưng quên đặt hộp, kết quả là người thợ nhét cặp nút vào túi áo bảo hộ giữa giờ nghỉ rồi đeo lại. Một chiếc hộp nhỏ rẻ hơn nhiều so với việc phải cấp bù cả cặp nút chỉ vì bẩn, và nó còn giữ cho cặp nút không bị đè bẹp trong tủ.

Bốn Phép Thử Trước Khi Quyết Định Bỏ Một Cặp Nút Tai

Không có mốc thời gian dùng chung cho mọi mẫu; hãng nào cũng ghi chu kỳ thay riêng trong tài liệu kèm theo hộp. Thứ dùng được ở mọi mẫu là bốn phép thử dưới đây, làm ngay tại chỗ trong vài giây:

Bóp và thả: bóp một tầng vành rồi buông, tầng đó phải bật lại đầy đủ. Bật chậm hoặc lì đi là vật liệu đã lão hoá.
Soi vành dưới ánh sáng: tìm vết rách ở chân vành và vết nứt tóc ở mặt trong, đây là chỗ hỏng trước nhất.
Phép úp bàn tay: đeo xong, đứng trong tiếng ồn ổn định rồi úp hai bàn tay lên tai và bỏ ra. Nghe thấy khác biệt rõ nghĩa là nút không còn ăn khít.
Nhìn bề mặt: bề mặt xỉn màu hoặc nhám lên so với một cặp mới cùng loại là dấu hiệu đã hết vòng đời.

Người thợ nào tự thấy phải ấn giữ nút tai lại nhiều lần trong ca thì cặp nút đó nên được thay, dù bên ngoài trông vẫn còn nguyên vẹn. Cảm giác của người đeo là dữ liệu, không phải lời than.

Cảm giác ấy có một phép đo đi kèm ở cấp doanh nghiệp. Điều khoản OSHA 1910.95 trong quy chuẩn lao động Hoa Kỳ yêu cầu lập thính lực đồ nền cho người làm trong vùng ồn trong sáu tháng đầu và đo lại mỗi năm một lần; mốc phải xử lý là mức dịch ngưỡng nghe trung bình từ 10 dB trở lên tại ba tần số 2000, 3000 và 4000 Hz so với đường nền. Con số này nằm ngoài tầm với của một cặp nút tai, nhưng nó là thứ duy nhất cho biết chương trình bảo vệ thính lực đang chạy đúng hay chỉ đang phát hàng đều đặn.

Tính Chi Phí Theo Năm Cho Một Vị Trí Đứng Máy

So đơn giá từng đôi luôn cho ra kết luận sai vì hai nhóm có nhịp thay khác hẳn nhau. Đơn vị so sánh nên là một vị trí làm việc trong một năm. Với dòng dùng lại, con số cần biết chỉ có ba: chu kỳ thay mà hãng ghi trong tài liệu, số vị trí phải trang bị, và phần đầu tư một lần cho hộp đựng cùng bảng hướng dẫn treo tại chỗ rửa.

Nhân chu kỳ thay ra số cặp mỗi vị trí cần trong một năm, cộng phần cấp bù cho người mới và cho trường hợp làm rơi, rồi mới cộng khoản đầu tư một lần. Kết quả thường khác xa cảm giác ban đầu, nhất là ở nhà máy chạy ba ca, nơi cùng một vị trí có ba người dùng ba cặp riêng của mình.

Một khoản nữa nằm ở khâu vệ sinh: nếu không có chỗ rửa và không có ai nhắc, chu kỳ thay thực tế sẽ ngắn hơn chu kỳ hãng ghi. Chi phí lúc đó không nằm ở sản phẩm mà nằm ở quy trình chưa dựng xong. Khi lập bảng tính, nên đặt cả nhóm thiết bị bảo vệ thính lực vào cùng một bảng để thấy khoản nào thật sự chênh nhau.

Sổ Cấp Phát Theo Tên Và Quy Định Không Dùng Chung

Nút tai dùng lại chỉ giữ được lợi thế vệ sinh khi mỗi cặp thuộc về đúng một người. Sổ cấp phát nên ghi tên, cỡ đã chọn, ngày nhận và ngày thay gần nhất. Ba cột đầu giúp cấp bù nhanh, cột cuối giúp an toàn viên nhìn ra ai đang dùng quá hạn mà không phải hỏi từng người trong tổ.

Nội quy nên ghi rõ ba điều: không cho mượn, không dùng lại cặp nhặt được, và báo ngay khi tai đau hoặc ngứa kéo dài để chuyển tạm sang kiểu úp ngoài trong lúc đi khám. Với khách tham quan và nhà thầu phụ, giữ riêng một hộp loại dùng một lần đặt tại cửa, đừng lấy hàng trong sổ cấp phát ra dùng tạm rồi thu về.

Câu Trả Lời Nằm Ở Tình Trạng Vật Liệu, Không Ở Số Lần

Một Cặp Nút Tai Dùng Lại Được Bao Nhiêu Lần?

Không tính theo số lần mà tính theo tình trạng vật liệu và theo chu kỳ hãng ghi trong tài liệu kèm hộp. Bốn phép thử ở trên cho câu trả lời nhanh hơn mọi con số ước lượng.

Có Nên Luộc Hoặc Ngâm Cồn Để Khử Trùng Không?

Không. Nhiệt cao và dung môi đều phá cấu trúc vật liệu đàn hồi, làm các tầng vành mất độ mềm và hết ăn khít. Nước ấm với xà phòng nhẹ là đủ cho nhu cầu vệ sinh cá nhân hằng ngày.

Người Đội Mũ Cứng Và Đeo Kính Có Hợp Với Loại Này Không?

Rất hợp, vì nút tai không vướng gọng kính và không bị viền đệm hở như kiểu úp ngoài. Ngược lại, ở vị trí phải tháo lắp liên tục mà tay luôn bẩn thì chụp tai đeo ngoài vành tai lại tiện hơn.

Trang Bị Cả Xưởng Thì Chọn Loại Dùng Lại Hay Loại Dùng Một Lần?

Thường là cả hai chạy song song. Người làm cố định trong vùng ồn dùng loại có cỡ riêng và có sổ cấp phát; khách, nhà thầu và trường hợp quên mang thì lấy loại dùng một lần ở hộp đặt tại cửa.