Một chiếc kính bơi hợp khuôn mặt thì đeo cả buổi vẫn quên mất là mình đang đeo. Chiếc không hợp thì cứ vài vòng bể lại phải dừng để đổ nước hoặc lau tròng, và người bơi thường đổ lỗi cho dây đeo trong khi vấn đề nằm ở chỗ khác. Bài viết đi qua bốn thứ quyết định trải nghiệm đó, gồm độ kín, lớp chống đọng sương, bộ đệm và cách bảo quản, rồi khép lại bằng phần dành cho người thực ra đang cần bảo vệ mắt khi làm việc chứ không phải khi bơi.
Cách Chọn Kính Bơi Bắt Đầu Từ Phép Thử Độ Kín
Phép thử mất năm giây và làm được ngay tại quầy. Áp kính vào hốc mắt mà không đeo dây, ấn nhẹ rồi buông tay. Nếu kính tự bám lại vài giây rồi mới rơi, phần đệm đang ăn khớp với khung xương quanh mắt của bạn. Nếu rơi ngay lập tức, chiếc kính đó không hợp khuôn mặt bạn và không có cách chỉnh dây nào bù được điều đó.
Hiểu sai phổ biến nhất là coi dây đeo như bộ phận tạo độ kín. Dây chỉ giữ kính đúng vị trí; phần chặn nước là bộ đệm tì lên vùng xương quanh hốc mắt. Người siết dây thật chặt để bù độ kín kém sẽ nhận đủ ba hậu quả: đau đầu sau nửa tiếng, vết hằn sâu quanh mắt, và bộ đệm biến dạng sớm nên càng ngày càng hở.
Có hai chi tiết khác cũng nên thử ngay lúc mua. Thứ nhất là tầm nhìn ngang: đeo kính lên rồi liếc sang hai bên xem gọng có chắn mất phần rìa không, điều quan trọng khi bơi ở bể đông người. Thứ hai là điểm tì ở sống mũi, nếu thấy tức ngay từ lần đeo thử thì cảm giác đó sẽ nặng hơn sau ba mươi phút dưới nước.
Ba Nhóm Kính Bơi Và Người Dùng Tương Ứng
Kính bơi không phải một cỡ vừa cho tất cả, và ba nhóm dưới đây được thiết kế theo ba ưu tiên trái ngược nhau.
- Kính tập luyện hằng ngày: đệm dày, tròng lớn, tầm nhìn rộng. Ưu tiên sự dễ chịu khi đeo liên tục hơn là giảm sức cản nước. Đây là nhóm hợp với phần lớn người bơi thể dục.
- Kính thi đấu: gọng nhỏ lọt hẳn vào trong hốc mắt, đệm rất mỏng hoặc không có đệm. Ít cản nước nhưng tì trực tiếp lên xương, nên chỉ chịu được trong quãng thời gian ngắn.
- Kính cho bể ngoài trời: tròng tráng gương hoặc nhuộm màu để cắt chói. Riêng khả năng chắn tia cực tím thì phải xem nhà sản xuất có công bố hay không, vì màu tròng và bộ lọc tia cực tím là hai chuyện tách rời. Nhóm này bù lại thì nhìn hơi tối khi bơi trong bể có mái che.
Trẻ em cần khung nhỏ theo tỷ lệ khuôn mặt, đệm mềm và khoá chỉnh dây thao tác được bằng một tay để tự đeo mà không cần người lớn. Người cận thị có dòng tròng làm sẵn theo từng mức độ, thường chênh nửa độ so với kính thường và nên chọn thấp hơn độ thật một chút vì nước phóng đại hình ảnh.
Bơi biển đặt ra thêm hai đòi hỏi so với bơi bể. Nước mặn ăn mòn phần kim loại nhỏ ở khoá dây nếu không tráng lại bằng nước ngọt sau mỗi buổi, và ánh nắng phản chiếu từ mặt nước mạnh hơn nhiều so với trong bể có mái. Người bơi biển thường xuyên nên có riêng một chiếc tròng tối màu, giữ chiếc tròng trong cho những buổi tập trong nhà.
Lớp Chống Đọng Sương Nằm Ở Đâu Và Vì Sao Nó Hỏng
Tròng mờ khi bơi không phải do nước lọt vào mà do hơi ẩm từ vùng da quanh mắt ngưng tụ trên mặt trong của tròng, vốn mát hơn. Để chống lại hiện tượng đó, nhà sản xuất phủ một lớp hoá chất rất mỏng lên chính mặt trong ấy, giúp nước trải thành màng thay vì đọng thành hạt li ti gây tán sáng.
Lớp phủ này mỏng hơn nhiều so với hình dung của người dùng, và nó bị phá theo ba đường. Một là ngón tay chà vào mặt trong khi lau nước, đây là nguyên nhân số một. Hai là clo trong nước bể, tác động chậm nhưng đều đặn. Ba là nhiệt, chẳng hạn để kính trong cốp xe phơi nắng cả buổi chiều.
Vì vậy quy tắc quan trọng nhất chỉ có một câu: không bao giờ chạm vào mặt trong tròng kính. Khi kính mờ giữa buổi, hãy nhúng xuống nước rồi lắc nhẹ cho ráo thay vì lau. Khi lớp phủ đã hết tuổi thọ, có dung dịch chống sương bán rời để bù tạm, nhưng hiệu quả ngắn hơn lớp phủ gốc nhiều.
Đệm, Sống Mũi Và Khoá Dây Quyết Định Sự Dễ Chịu
Ba chi tiết này gộp lại tạo nên phần lớn cảm giác đeo, và cả ba đều nhìn thấy được bằng mắt thường trước khi mua.
- Vật liệu đệm: silicone mềm và giữ độ đàn hồi lâu hơn nhựa dẻo giá rẻ. Đệm cứng để lại vết hằn quanh mắt và mất độ ôm chỉ sau vài tháng.
- Sống mũi: loại thay đổi được chiều dài giúp một chiếc kính vừa nhiều khuôn mặt, rất tiện khi mua cho cả nhà. Loại đúc liền chỉ vừa đúng một dải kích thước.
- Khoá chỉnh dây: loại chỉnh nhanh bằng một tay tiện hơn hẳn loại phải luồn dây qua khe, nhất là khi tay đang ướt và trơn.
- Dây đôi tách nhánh: hai nhánh ôm trên và dưới gáy giữ kính ổn định hơn dây đơn khi quay đầu lấy hơi.
Khi thử, hãy chỉnh dây tới mức lỏng nhất mà kính vẫn không xê dịch lúc lắc đầu. Đó là điểm cân bằng đúng. Siết thêm không làm kính kín hơn, chỉ làm hỏng đệm nhanh hơn.
Rửa Và Cất Kính Sau Mỗi Buổi Bơi
Phần lớn kính bơi hỏng vì cách cất chứ không vì cường độ dùng. Vài thói quen ngắn dưới đây kéo dài tuổi thọ đáng kể.
- Rửa bằng nước sạch ngay sau khi bơi để loại clo còn bám trên tròng và trên đệm.
- Không chà mặt trong tròng, chỉ lắc cho ráo rồi để khô tự nhiên nơi thoáng.
- Tránh nắng trực tiếp và tránh để trong cốp xe nóng, vì nhiệt làm đệm chai và làm hỏng lớp chống sương.
- Cất trong hộp cứng để tròng không bị xước và đệm không bị bẹp một bên.
- Không dùng nước rửa chén, cồn hay khăn giấy khô để lau tròng.
Bộ đệm là chi tiết xuống cấp trước nhất. Khi thấy đệm cứng lại, mất độ dính nhẹ khi áp vào da, hoặc kính không còn tự bám khi thử độ kín, đó là lúc thay chứ không phải lúc siết dây chặt thêm.
Về tần suất thay, người bơi đều đặn vài buổi mỗi tuần thường thấy lớp chống sương yếu đi rõ sau khoảng nửa năm, còn bộ đệm giữ được lâu hơn nếu không bị phơi nắng. Cách kiểm tra vẫn là phép thử áp kính không dây nói ở đầu bài: khi kính không còn tự bám được nữa thì thay, bất kể mặt tròng nhìn vẫn còn đẹp.
Khi Nhu Cầu Là Bảo Vệ Mắt Trong Lao Động
Nhiều người tìm kính bơi cho công việc chứ không cho bể bơi: rửa thiết bị bằng vòi áp lực, vệ sinh công nghiệp, pha dung dịch tẩy rửa, làm ở khu sơ chế luôn ẩm ướt. Kính bơi không hợp cho những việc này. Nó không được thiết kế để chịu va đập, không có lỗ thông khí phù hợp, và tầm nhìn thu hẹp là bất lợi khi làm việc cạnh máy móc.
Nhóm sản phẩm đúng cho các tình huống trên là kính bảo hộ dạng ôm kín, có lỗ thông gián tiếp để hơi thoát ra mà chất lỏng không lọt vào. Tiêu chuẩn châu Âu EN 166 quy định các đặc tính của kính bảo vệ mắt cá nhân, trong đó có ký hiệu ghi trên gọng cho biết kính dùng được với chất lỏng, bụi thô hay khí và bụi mịn; trang thiết bị bảo vệ mắt và mặt của EU-OSHA mô tả hệ ký hiệu này.
Tuỳ hướng mối nguy mà chọn khác nhau. Bụi và mảnh văng bay tới từ phía trước thì dùng kính bảo hộ lao động. Nguy cơ văng bắn ướt cả khuôn mặt thì cần kính che mặt chắn toàn mặt đeo chồng bên ngoài. Ánh sáng hồ quang khi hàn lại là nhóm riêng, phải dùng kính hàn có số độ tối phù hợp với dòng hàn, và bảng số độ tối đó nằm trong quy định bảo vệ mắt và mặt của OSHA.
Mục đích sử dụng ghi trên bao bì cũng phân biệt hai loại. Kính bơi được bán như hàng thể thao, còn kính bảo hộ được bán như phương tiện bảo vệ cá nhân và phải có ký hiệu chứng nhận in trên gọng hoặc trên tròng. Khi trang bị cho tổ vệ sinh hay khu rửa thiết bị, hãy yêu cầu người bán chỉ ra đúng dãy ký hiệu đó thay vì chấp nhận mô tả chung chung là kính chống nước bắn.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Kính Bơi
Kính mờ ngay từ buổi đầu là do lỗi sản xuất phải không? Thường không. Lớp chống sương mới hay bị giảm tác dụng nếu tròng dính dầu từ kem chống nắng hoặc từ tay. Rửa nhẹ bằng nước sạch, không chà, rồi thử lại trước khi kết luận.
Nhổ nước bọt lên tròng có tác dụng không? Có tác dụng tạm thời vì màng nước bọt cũng làm nước trải đều. Nhưng đó là giải pháp chữa cháy, và động tác chà thường đi kèm sẽ làm mòn lớp phủ gốc nhanh hơn.
Kính bơi có chống được tia cực tím không? Chỉ khi nhà sản xuất công bố. Tròng nhuộm màu tối chưa chắc cản tia cực tím, hai tính chất đó độc lập với nhau, nên phải xem thông tin ghi trên bao bì thay vì nhìn màu tròng.
Đeo kính áp tròng khi bơi được không? Không nên, vì nguy cơ nhiễm khuẩn mắt và mất kính khi nước tràn vào. Người cận nên dùng tròng làm sẵn theo độ.
Bảo Hộ Xanh có sẵn các mã kính bơi Aryca cùng nhóm kính và mặt nạ thuộc danh mục bảo hộ mắt và mặt, hỗ trợ chọn theo đặc thù công việc và xuất hoá đơn đầy đủ cho khách doanh nghiệp.
Là chuyên viên phát triển sản phẩm và kiểm định thiết bị bảo hộ lao động, tôi am hiểu sâu về các dòng sản phẩm như mũ bảo hộ, kính chống bụi, găng tay cách điện, giày chống trượt, mặt nạ phòng độc… Tôi thường xuyên cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế (CE, ANSI, TCVN…) để đưa ra giải pháp bảo hộ tối ưu, đồng thời kiểm tra chất lượng sản phẩm đầu ra trước khi cung cấp ra thị trường.
