Áo mưa cho người làm ngoài trời phải làm hai việc cùng lúc: giữ khô phần thân trong suốt ca, và làm cho người mặc nổi bật trước đèn xe khi trời tối hoặc mưa mù. Hai yêu cầu này kéo về hai chi tiết rất khác nhau của chiếc áo, một bên là lớp tráng và đường may, một bên là dải bạc và cách nó bám vào mặt vải. Bài viết đi vào từng chi tiết đó theo thứ tự người mua thường gặp phải.
Vải Tráng PVC Và Vải Dù Tráng PU Chịu Được Gì
Hai nhóm vải phủ kín gần hết thị trường áo mưa lao động, và chúng hỏng theo hai kiểu khác nhau. Vải tráng PVC là nền vải dệt phủ một màng nhựa dày, cầm nặng tay, gần như không cho nước lọt qua mặt vải, chịu được cọ xát vào giàn giáo và thành thùng xe. Đổi lại nó cứng khi trời lạnh, bí hơi, và sau vài mùa thì màng nhựa nứt theo đúng nếp gấp.
Vải dù tráng PU là nền dệt sợi tổng hợp mảnh, phủ một lớp polyurethane mỏng ở mặt trong. Áo nhẹ, gấp nhỏ bỏ cốp xe được, mặc lâu đỡ hầm hơn. Nhược điểm là lớp PU mỏng nên sợ vật nhọn và sợ nhiệt, và nếu bị gấp chặt trong tình trạng còn ẩm thì lớp phủ dễ bong thành từng mảng nhỏ ở mặt trong.
Cách chọn nhanh: người đứng cố định một chỗ dưới mưa lâu, hay va quệt vào vật cứng thì lấy PVC; người phải di chuyển liên tục, lên xuống xe nhiều lần trong ca thì lấy dù tráng PU. Với đội hỗn hợp, mua hai mã và phân theo vị trí làm việc rẻ hơn là mua một mã rồi chịu phàn nàn từ một nửa quân số.
Một chi tiết ít người hỏi là lớp lót. Áo tráng PVC loại tốt thường có thêm mặt lưới mỏng ở trong để lớp nhựa không dán trực tiếp vào da tay và cánh tay, nhờ đó xỏ tay nhanh hơn khi người mặc đang đổ mồ hôi. Mẫu không có lớp lót rẻ hơn nhưng mặc vào rất vướng, và đó là lý do thường gặp khiến áo được phát rồi bị bỏ lại trong tủ.
Đường May Là Chỗ Nước Vào Đầu Tiên
Mặt vải có thể kín tuyệt đối mà áo vẫn ướt, vì mỗi mũi kim là một lỗ xuyên qua lớp tráng. Một đường may vai dài ba mươi phân có thể chứa vài trăm lỗ như vậy. Nước mưa đọng trên vai sẽ lần theo sợi chỉ mà thấm vào trong, đúng chỗ người mặc không nhìn thấy nên hay đổ lỗi nhầm cho chất vải.
Có ba cách xử lý, và giá tăng dần theo thứ tự. Rẻ nhất là may thường rồi phủ một lớp keo dọc đường may ở mặt trong, tạm ổn cho áo dùng theo mùa. Kỹ hơn là dán một dải băng chịu nhiệt ép lên đường may, gọi là dán seam, giữ được lâu nếu không bị bàn là hay nắng gắt tác động. Cao cấp hơn nữa là hàn nhiệt trực tiếp hai mép vải, không có mũi chỉ nào.
Khi nhận mẫu, hãy lộn mặt trong ra và soi dọc các đường may ở vai, nách và đũng quần. Nếu thấy chỉ trần trơ ra không có gì phủ lên, chiếc áo đó chỉ chống được mưa lất phất. Chuẩn châu Âu EN 343 dành riêng cho quần áo bảo vệ chống mưa và đo hai thông số: khả năng chống thấm nước và độ cản hơi nước, mỗi thông số chia bốn mức từ một đến bốn, ghi kèm hình biểu tượng trên nhãn. Cách phân mức này được mô tả trên trang quần áo bảo vệ trước các mối nguy nhiệt của EU-OSHA.
Khoá kéo là lỗ hổng thứ hai sau đường may. Răng khoá tự nó không kín nước, nên mẫu làm nghiêm túc luôn có một bản vải che phủ dọc theo khoá, cài khuy bấm hoặc dán dính. Khi so hai mẫu cùng giá, chiếc có bản che khoá rộng và có gờ chắn ở cằm gần như luôn là chiếc giữ khô tốt hơn trong mưa tạt ngang.
Hơi Nước Đọng Bên Trong Còn Khó Chịu Hơn Nước Mưa
Người mặc thường mô tả là áo bị dột, trong khi thứ làm ướt lưng áo lại đến từ chính họ. Một người làm việc tay chân thải ra lượng hơi ẩm đáng kể mỗi giờ. Lớp tráng chặn nước từ ngoài vào thì cũng chặn hơi ẩm từ trong ra, hơi gặp mặt nhựa mát hơn liền ngưng thành giọt và chảy xuống. Áo càng kín thì hiện tượng này càng rõ.
Đó là lý do chuẩn châu Âu đo thêm độ cản hơi nước bên cạnh khả năng chống thấm, và yêu cầu ghi khuyến cáo giới hạn thời gian mặc nếu mẫu áo rơi vào mức cản hơi cao nhất. Nói cách khác, một chiếc áo kín tối đa không phải là chiếc áo tốt nhất cho ca làm tám tiếng, mà là chiếc áo hợp cho những đợt mưa ngắn.
Cách giảm đọng hơi trong thực tế khá đơn giản. Chọn mẫu có lỗ thông ở nách hoặc có vạt che thoáng sau lưng. Chọn áo rộng hơn một cỡ để có khe không khí giữa áo mưa và quần áo bên trong. Và tránh mặc áo mưa chồng lên áo cotton dày, vì lớp cotton hút ẩm rồi giữ lại sát da suốt phần còn lại của ca.
Dải Bạc Khâu Chỉ Và Dải Bạc Ép Nhiệt
Dải phản quang gắn lên áo mưa theo hai cách, và cách gắn quyết định tuổi thọ nhiều hơn bản thân dải. Dải khâu chỉ được may viền hai mép vào thân áo. Đường khâu chắc, chịu được gấp mở nhiều lần, nhưng lại đục thêm hai hàng lỗ kim xuyên qua lớp tráng, nên phần lưng và ngực phải xử lý keo kỹ nếu không muốn thấm.
Dải ép nhiệt dán trực tiếp lên mặt vải bằng nhiệt và áp lực, không đục lỗ nào. Bề mặt phẳng đẹp và giữ kín tốt, nhưng lớp keo chịu gấp kém hơn chỉ khâu. Với chiếc áo mưa vốn được vò lại nhét cốp xe mỗi ngày, mép dải ép nhiệt thường bong trước ở đúng chỗ nếp gấp lặp lại.
Vì vậy lựa chọn nên bám theo thói quen cất áo chứ không theo cảm giác đẹp xấu lúc mua. Áo treo trên móc trong ca trực thì ép nhiệt phù hợp. Áo gấp nhét cốp xe hằng ngày thì khâu chỉ bền hơn. Nếu chọn ép nhiệt, hãy gấp áo theo nếp khác nhau mỗi lần để nếp gấp không cắt ngang cùng một điểm trên dải.
Về phần cấp độ hiển thị, quần áo cảnh báo dùng cho tình huống rủi ro cao được điều chỉnh bởi tiêu chuẩn ISO 20471 về quần áo có độ nhìn thấy cao. Nếu người lao động làm ngay sát làn xe chạy, nên trang bị hẳn áo phản quang chuyên dụng mặc bên trong hoặc bên ngoài, thay vì trông cậy vào vài dải bạc trang trí trên áo mưa.
Chọn Kiểu Áo Mưa Bảo Hộ Phản Quang Theo Ca Làm
Mũ liền thân tiện vì không bao giờ để quên, che kín gáy và không bị gió giật bay. Nhược điểm là xoay đầu thì mũ không xoay theo, nên tầm nhìn ngang bị chắn, điều rất bất lợi khi phải quan sát xe qua lại. Mũ rời cài khuy khắc phục được chuyện đó và tháo ra được khi đội mũ bảo hiểm, đổi lại có thêm một chi tiết dễ thất lạc.
Bộ áo quần rời giữ khô cả phần chân, hợp với người ngồi xe máy đường dài và người đứng ngoài trời cả ca. Áo choàng cánh dơi trùm nhanh, trùm được cả ba lô và thùng hàng, nhưng vạt áo bay và dễ mắc vào bánh xe, lại để hở ống chân. Đội trực gác cổng hoặc điều tiết giao thông nên chọn bộ rời; người giao hàng chạy quãng ngắn thì áo choàng tiện hơn.
Với công việc phải lội trong nước đọng, áo mưa không giải quyết được phần dưới. Khi đó nên bổ sung ủng đi mưa cho ca ngắn, hoặc dùng quần áo lội nước liền ủng cho người phải đứng lâu trong nước. Bàn chân ướt liên tục mất nhiệt nhanh hơn bàn chân khô rất nhiều lần, nên đây không phải chi tiết phụ.
Phần cổ tay và gấu quần cũng đáng xem kỹ. Cổ tay có chun kèm khuy chỉnh giữ nước không chảy ngược vào trong khi người mặc giơ tay, còn ống quần có khuy bóp sát mắt cá sẽ không phồng lên hứng nước lúc ngồi xe. Hai chi tiết này gần như không làm tăng giá nhưng lại là thứ người mặc nhận ra ngay trong ca mưa đầu tiên.
Phơi Và Cất Để Lớp Tráng Không Dính Bết
Hỏng hóc phổ biến nhất của áo mưa không đến từ mưa mà đến từ cách cất. Áo còn ẩm bị vò lại nhét vào cốp xe nóng, mặt trong áp vào mặt trong, lớp nhựa mềm ra vì nhiệt rồi nguội lại và dính vào nhau. Lần sau mở ra, hai mặt bóc rời kéo theo cả mảng lớp tráng, để lại vệt loang và những chỗ thấm nước ngay giữa thân áo.
Quy trình giữ áo bền chỉ gồm vài bước. Giũ nước, treo lên móc rộng vai cho khô hẳn trong bóng râm, tránh phơi nắng gắt vì tia nắng làm lớp tráng giòn. Nếu bẩn thì lau bằng nước ấm và xà phòng loãng, không chà mạnh lên dải bạc và không ngâm chất tẩy. Không sấy nóng, không là ủi, không để gần ống xả xe.
Khi cất theo mùa, cuộn tròn hoặc gấp lỏng rồi cho vào túi riêng, đừng dùng dây buộc siết chặt. Áo cấp cho đội nên đánh dấu theo người dùng và kiểm tra định kỳ ba chi tiết: mép dải bạc, đường may vai và khoá kéo. Ba chỗ này hỏng trước phần vải, và thay áo sớm rẻ hơn nhiều so với đổi cả lô giữa mùa mưa.
Câu Hỏi Thường Gặp Khi Trang Bị Cho Đội Ngoài Trời
Dải bạc trên áo mưa có thay được áo phản quang không? Không. Diện tích và vị trí dải trên áo mưa thường nhỏ hơn nhiều so với yêu cầu của quần áo cảnh báo, và khi áo ướt thì khả năng phản hồi ánh sáng còn giảm thêm. Với người làm sát làn xe chạy, dải trên áo mưa chỉ là lớp bổ sung.
Áo dày hơn thì chống thấm tốt hơn phải không? Không hẳn. Độ kín phụ thuộc vào lớp tráng và cách xử lý đường may, còn độ dày chủ yếu quyết định sức chịu cọ xát. Một chiếc áo dù mỏng có dán seam thường khô ráo hơn một chiếc áo dày mà đường may để trần.
Đặt cho đội đông thì nên dự trù thế nào? Chọn rộng hơn cỡ thường ngày một bậc vì áo mưa mặc chồng ra ngoài đồng phục, dự trù thêm khoảng một phần mười ở các cỡ phổ biến, và ghi thẳng vào đơn ba yêu cầu: loại lớp tráng, cách xử lý đường may và cách gắn dải bạc.
Có nên in logo lên áo mưa không? Được, nhưng nên in ở vùng không chồng lên dải bạc và không cắt ngang đường may đã dán keo. Với vải tráng, hãy yêu cầu xưởng làm thử trên đúng mã vải rồi gấp mở nhiều lần trước khi duyệt cả lô. Toàn bộ nhóm hàng liên quan nằm trong danh mục áo mưa bảo hộ.
