Tạp Dề Đồng Phục Khác Tạp Dề Dùng Riêng Ở Chỗ Nào
Tạp dề là một món đồ bắt buộc đối với các đầu bếp. Nó chắn phần lớn dầu mỡ và nước bắn lên quần áo trong khi nấu. Riêng với nước sôi đổ thành dòng, một chiếc tạp dề vải chỉ làm chậm lại vài giây và còn có thể giữ nước nóng ép vào da, nên tình huống đó phải chặn bằng cách bố trí bếp và bằng thao tác bê nồi. Ngoài các lợi ích về chuyên môn, nó còn mang lại một hình ảnh biểu tượng cho các đầu bếp. Hiện nay, tuy không bắt buộc như với đầu bếp chuyên nghiệp, các chị em nội trợ cũng sử dụng một cách rộng rãi.
Nhưng một chiếc tạp dề mua lẻ và một lô tạp dề đặt cho cả bếp là hai bài toán khác nhau. Mua lẻ thì chỉ cần vừa người và bền. Đặt cho cả bếp thì phải trả lời thêm ba câu: bộ phận nào mặc màu gì, logo gắn ở đâu và bằng cách nào, và sau bao nhiêu lần giặt thì màu với logo còn nhận ra được. Bài viết đi theo đúng ba câu hỏi đó.
Về kiểu dáng, hai dạng chiếm gần hết nhu cầu đồng phục. Tạp dề dạng yếm che thân người từ cổ tới đầu gối, bảo vệ tốt hơn khỏi dầu mỡ bắn và nước sôi, thường dùng cho khu bếp nóng. Tạp dề eo chỉ che nửa người dưới, gọn và dễ di chuyển, thường dùng cho nhân viên phục vụ và quầy pha chế. Chi tiết từng kiểu và cách may theo yêu cầu nằm ở danh mục may tạp dề.
Phân Màu Tạp Dề Theo Từng Bộ Phận Trong Bếp
Nhiều nhà hàng, khách sạn quy mô lớn thường phân chia màu sắc tạp dề theo từng bộ phận để dễ nhận diện và quản lý nhân sự ngay từ cái nhìn đầu tiên. Đầu bếp chính và bếp trưởng thường mặc tạp dề màu trắng hoặc đen phối cùng quần áo đầu bếp chuyên nghiệp để thể hiện vị trí và tạo sự trang trọng trong khu vực bếp.
Nhân viên phụ bếp, sơ chế thường mặc tạp dề màu tối hơn như xanh navy hoặc xám để hạn chế lộ vết bẩn trong quá trình làm việc với nguyên liệu tươi sống. Nhân viên pha chế, phục vụ tại quầy bar hoặc quán cà phê lại thường chọn tạp dề eo màu be, nâu da bò hoặc đen với thiết kế gọn gàng, tôn dáng để tạo cảm giác thân thiện, gần gũi với khách hàng.
Việc phân chia màu sắc tạp dề theo bộ phận không chỉ giúp quản lý dễ dàng giám sát, phân công công việc mà còn tạo sự chuyên nghiệp, đồng bộ trong toàn bộ đồng phục bếp của nhà hàng, khách sạn.
Có một lý do nữa ít được nói tới: phân màu giúp nhìn ra ngay ai đang mặc tạp dề bẩn ở khu vực không được phép. Quy định vệ sinh thực phẩm của cơ quan quản lý Hoa Kỳ yêu cầu nhân viên chế biến phải mặc lớp áo ngoài sạch để tránh nhiễm chéo sang thực phẩm và dụng cụ, nội dung này nằm trong bộ quy tắc FDA Food Code. Với bếp ăn công nghiệp, cách dễ thi hành nhất là cấp tạp dề màu riêng cho khu sơ chế và không cho phép chiếc tạp dề đó đi qua khu chia suất.
Đây cũng là điểm các bếp ăn ca trong khu công nghiệp ở Bình Dương hay gặp, khi một tổ vài chục người phục vụ hàng nghìn suất trong khoảng một tiếng và mọi người liên tục đi lại giữa các khu. Một bảng màu ba tới bốn cấp, dán ngay ở cửa kho đồng phục, tiết kiệm thời gian nhắc nhở hơn nhiều so với ghi vào nội quy.
Chất Liệu Vải Ảnh Hưởng Tới Logo In Và Thêu
Khi nói đến một chiếc tạp dề đẹp thì có nhiều khía cạnh phải xem xét, từ màu sắc, kiểu dáng cho tới chất liệu. Với tạp dề đồng phục còn thêm một ràng buộc nữa: chất liệu đó có nhận được logo hay không, và nhận theo cách nào.
- Cotton: là loại vải phổ biến nhất với hầu hết các loại đồng phục, và tạp dề cũng không ngoại lệ. Loại chất liệu này phù hợp sử dụng tại nhà hoặc các tiệm bánh. Mặt vải bám mực in và ăn chỉ thêu tốt, nên đây là nhóm dễ gắn nhận diện nhất.
- Cao su hoặc nylon tráng phủ: nhóm này không ngấm nước nên hợp với vị trí ướt liên tục; bản cao su dày nặng hơn cotton rõ rệt, còn nylon tráng thì lại nhẹ hơn. Cả hai thường dùng ở dạng công nghiệp, cho người tiếp xúc hóa chất hoặc vật liệu dễ làm hỏng quần áo. Mặt vải trơn không giữ mực in thường, thường phải dùng tem ép nhiệt hoặc miếng nhận diện gắn rời.
- Da: là loại chất liệu bền nhất để may tạp dề, tuổi thọ rất lâu. Nếu bạn làm việc trong môi trường tiếp xúc với thứ có thể nguy hiểm như tia lửa, da là một trong những lựa chọn tốt nhất. Với da thì nên dập chìm hoặc khắc thay vì in, vì mực in bong rất nhanh trên bề mặt này.
Nếu bếp cần cả ba nhóm, cách gọn nhất là thống nhất một mẫu logo dùng chung nhưng cho phép ba cách gắn khác nhau. Ép buộc cùng một kỹ thuật cho cả ba chất liệu là lý do thường gặp khiến một phần lô hàng bong logo chỉ sau vài tuần.
Phép đo độ bền bề mặt cũng chia theo ba nhóm chất liệu ấy. Phép mài mòn Martindale theo ISO 12947-2 loại hẳn vải tráng phủ ra khỏi phạm vi áp dụng, nên tạp dề nhựa và tạp dề cao su không so được bằng con số của phép này, còn tạp dề cotton thì so được. Biết ranh giới đó thì bảng so sánh giữa các nhà cung cấp cũng phải tách làm hai: nhóm vải dệt so bằng kết quả mài mòn, nhóm tráng phủ so bằng độ dày lớp phủ và cách xử lý mép.
Vị Trí Và Cách Gắn Logo Lên Tạp Dề
Vị trí đặt logo trên tạp dề không có nhiều lựa chọn như trên áo, vì phần lớn diện tích trước thân là chỗ chịu bẩn. Ba vị trí thường dùng và mỗi vị trí có cái giá riêng.
- Ngực trái: dễ nhìn khi nhân viên đứng đối diện khách, kích thước vừa phải. Đây là vị trí mặc định cho tạp dề yếm. Nhược điểm là nằm đúng vùng hay bị dầu mỡ bắn tới.
- Túi trước: hợp với tạp dề eo của nhân viên phục vụ vì phần túi ít bị cọ vào mặt bàn bếp. Diện tích hẹp nên chỉ đặt được logo cỡ nhỏ hoặc tên riêng.
- Gấu dưới, lệch về một bên: ít bẩn hơn nhưng cũng ít được nhìn thấy. Thường dùng cho nhận diện phụ, ví dụ tên chi nhánh, khi logo chính đã nằm trên áo.
Về kỹ thuật, thêu bền nhất và chịu được giặt công nghiệp, nhưng chỉ tái hiện tốt logo ít chi tiết và ít màu. In lụa cho màu phẳng, chi phí thấp khi đặt số lượng lớn, đổi lại lớp mực dày dễ nứt nếu tạp dề bị gấp đúng chỗ in. Tem ép nhiệt hợp với vải tráng và cho phép in nhiều màu, nhưng sợ nhiệt độ cao nên không hợp bếp phải sấy đồng phục.
Cách kiểm trước khi duyệt cả lô rất đơn giản: lấy một chiếc mẫu đã gắn logo, giặt và sấy đúng quy trình mà bếp đang dùng, lặp lại năm tới mười lần rồi mới quyết. Duyệt logo bằng mắt trên chiếc mẫu còn mới là lý do phổ biến khiến lô hàng phải làm lại.
Chọn Kích Thước Và Dây Đeo Cho Đội Nhiều Vóc Dáng
Kích thước tạp dề cần được lựa chọn phù hợp với vóc dáng và tính chất công việc của người mặc để vừa đảm bảo khả năng bảo vệ vừa không gây bất tiện khi thao tác. Với tạp dề dạng yếm che từ ngực đến đầu gối, chiều dài lý tưởng nên vừa đủ để bảo vệ phần thân trước mà không quá dài gây vướng chân khi di chuyển nhanh trong bếp.
Chiều rộng phần ngang hông cũng cần được cân nhắc. Nên chọn loại có dây buộc hoặc khóa điều chỉnh được để phù hợp với nhiều vóc dáng khác nhau trong cùng một đội ngũ nhân viên, tránh tình trạng phải may riêng nhiều cỡ khác nhau gây tốn kém.
Với tạp dề eo dùng cho nhân viên phục vụ, pha chế, nên chọn độ dài vừa đến đầu gối hoặc trên đầu gối một chút để thuận tiện di chuyển nhanh giữa các bàn khách mà vẫn giữ được sự gọn gàng, lịch sự.
Dây đeo qua cổ cũng nên có độ dài điều chỉnh được để phù hợp với người có vóc dáng cao thấp khác nhau, tránh tình trạng dây quá ngắn gây khó chịu vùng cổ hoặc quá dài khiến tạp dề bị chùng, xô lệch trong quá trình làm việc. Kiểu dây bắt chéo sau lưng phân tải tốt hơn kiểu quàng cổ đơn thuần, đáng cân nhắc cho vị trí phải đứng nguyên ca.
Với đơn hàng đồng phục, nên quy về ba cỡ thay vì đo riêng từng người. Cách làm là chọn một cỡ nền phủ phần lớn đội hình, thêm một cỡ nhỏ và một cỡ lớn, và bù phần chênh lệch bằng dây điều chỉnh. Đo riêng từng người cho tạp dề hiếm khi đáng công, vì đây là món có biên độ chỉnh rộng nhất trong cả bộ đồng phục bếp.
Ba cỡ ấy vẫn cần con số để xưởng cắt theo. Dải phổ biến trên thị trường trong nước cho tạp dề yếm là khoảng 70 cm ngang và 85 cm dài tính từ mép trên xuống gấu, còn tạp dề eo thì quanh 70 cm ngang và 50 cm dài. Ghi hai số ấy cho từng cỡ, cộng thêm khoảng điều chỉnh của dây eo tính bằng centimet, là đủ để bảng cỡ trở thành thứ đối chiếu được lúc nhận hàng thay vì một chữ cái viết trên nhãn.
Giữ Màu Nhận Diện Và Logo Không Bong Sau Nhiều Lần Giặt
Với tạp dề đồng phục, hỏng hóc đáng lo nhất không phải rách vải mà là bạc màu và bong logo, vì cả hai đều phá luôn công dụng nhận diện. Một tổ bếp có ba sắc xanh navy khác nhau vì các đợt cấp phát lệch nhau sẽ mất hết ý nghĩa của việc phân màu theo bộ phận.
Cách chặn tình huống đó là chốt màu bằng toạ độ thay vì bằng tên. Phòng thí nghiệm màu đo một mẫu vải thành ba toạ độ trong không gian màu quen gọi là L sao, a sao và b sao, rồi tính khoảng cách giữa hai mẫu thành một con số duy nhất gọi là delta E. Ghi bộ ba toạ độ của mẫu gốc kèm mức delta E tối đa được chấp nhận vào hợp đồng thì đợt giao thứ ba vẫn phải nằm trong cùng một sắc với đợt đầu, và tranh luận về việc xanh này có đậm hơn xanh kia hay không sẽ có chỗ để giải quyết.
Tạp dề là vật dụng tiếp xúc trực tiếp với dầu mỡ, nước sốt và nhiều loại thực phẩm nên cần được vệ sinh thường xuyên. Với tạp dề vải cotton, có thể ngâm trước với nước ấm pha xà phòng ở những vị trí dính dầu mỡ đậm trước khi giặt toàn bộ. Nên ngâm riêng phần dính bẩn thay vì ngâm cả chiếc trong dung dịch tẩy, vì chính bước ngâm cả chiếc làm màu vải xuống nhanh nhất.
Với tạp dề chất liệu da hoặc cao su dùng trong môi trường tiếp xúc hóa chất, không nên giặt máy mà nên lau sạch bằng khăn ẩm sau mỗi lần sử dụng, tránh ngâm nước lâu vì có thể làm hỏng cấu trúc chất liệu. Nên phơi ở nơi thoáng gió, tránh phơi trực tiếp dưới nắng gắt kéo dài vì có thể làm bạc màu vải hoặc làm cứng, giòn chất liệu da, cao su.
Riêng phần logo, nên lộn mặt trong ra khi giặt máy và tránh là ủi trực tiếp lên hình in. Với bếp dùng dịch vụ giặt là bên ngoài, cần ghi rõ nhiệt độ sấy tối đa vào phiếu giao, vì đa số trường hợp bong tem ép nhiệt đến từ khâu sấy chứ không từ khâu giặt. Khi cần đồng bộ cả bộ với các hạng mục khác, danh mục đồng phục nhà hàng khách sạn có sẵn bảng màu để đối chiếu giữa các đợt đặt.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Tạp Dề Đồng Phục
Tạp dề chất liệu cotton có phù hợp cho bếp công nghiệp không? Cotton phù hợp cho bếp gia đình hoặc tiệm bánh nhỏ, nhưng với bếp công nghiệp thường xuyên tiếp xúc dầu mỡ, nước sôi, nên chọn thêm tạp dề chất liệu chống thấm như nylon hoặc cao su ở các vị trí có nguy cơ tiếp xúc trực tiếp cao để bảo vệ tốt hơn.
Tạp dề dạng yếm và tạp dề eo loại nào phù hợp hơn cho đầu bếp? Tạp dề dạng yếm phù hợp hơn cho đầu bếp vì che phủ toàn bộ phần thân trên, bảo vệ tốt hơn khỏi dầu mỡ bắn hoặc nước sôi trong quá trình nấu nướng, trong khi tạp dề eo phù hợp hơn với nhân viên phục vụ, pha chế cần di chuyển linh hoạt.
Nên thay tạp dề mới sau bao lâu sử dụng? Tùy tần suất sử dụng và cách bảo quản, thông thường nên thay mới tạp dề sau sáu tới mười hai tháng sử dụng thường xuyên, hoặc sớm hơn nếu vải đã sờn rách, bạc màu nhiều hoặc dây đeo, khóa cài bị hỏng ảnh hưởng đến khả năng sử dụng.
Nên thêu hay in logo lên tạp dề đồng phục? Thêu bền hơn và chịu được giặt công nghiệp, hợp với logo đơn giản ít màu. In lụa rẻ hơn khi đặt số lượng lớn và tái hiện được logo nhiều chi tiết, nhưng cần tránh đặt hình in vào đúng nếp gấp của tạp dề khi cất giữ.
Có nên dùng chung một màu tạp dề cho cả bếp cho gọn không? Với bếp dưới năm người thì được, vì ai cũng nhớ mặt nhau. Từ một tổ vài chục người trở lên, phân màu theo bộ phận giúp quản lý nhìn ra vị trí đứng sai khu chỉ trong vài giây, và đó là lợi ích lớn hơn nhiều so với khoản chênh lệch chi phí khi đặt nhiều màu.
Đặt tạp dề nhiều màu có làm đội chi phí lên nhiều không? Phần chênh chủ yếu nằm ở khâu cắt và tách lô chứ không ở vải, nên chênh lệch thường nhỏ dần khi tổng số lượng tăng. Cách giảm chi phí hiệu quả hơn là giữ nguyên một mẫu rập cho mọi màu, chỉ đổi màu vải và màu chỉ, thay vì thiết kế kiểu dáng riêng cho từng bộ phận.
