Mua vài chiếc mũ kêpi ngoài cửa hàng thì chỉ cần thử lên đầu là biết ưng hay không. Đặt một lô vài trăm chiếc cho cả đơn vị lại là việc khác hẳn: người duyệt mẫu không phải người đội, lúc duyệt mẫu cách lúc giao hàng vài tuần, và sáu tháng sau lại phải đặt bổ sung sao cho khớp với lô cũ.
Phần lớn tranh cãi giữa bên đặt và bên may không nằm ở tay nghề, mà nằm ở những thứ không ai ghi ra giấy. Bài này đi qua phần hồ sơ của một đơn đặt may: mẫu đối, các thông số phải ghi bằng số, lý do lô sau lệch màu so với lô đầu, và cách nghiệm thu khi hàng về kho.
Mũ Kêpi Chuyên Dụng Khác Mũ Bán Sẵn Ở Khâu Nào
Mũ bán sẵn được sản xuất theo một bộ thông số cố định rồi mới tìm người mua. Mũ chuyên dụng đi theo chiều ngược: đơn vị nêu yêu cầu trước, xưởng dựng mẫu, hai bên chốt, rồi mới cắt vải. Ba khâu phát sinh thêm so với mua sẵn.
- Khâu dựng mẫu. Xưởng làm một đến hai chiếc theo yêu cầu để hai bên nhìn vào cùng một vật thể thay vì cùng một đoạn văn mô tả.
- Khâu chốt thông số. Mọi thứ đã thống nhất được ghi thành bảng, kèm dung sai cho phép.
- Khâu nghiệm thu. Hàng về được đối chiếu với mẫu và với bảng thông số, không phải đối chiếu với trí nhớ.
Bỏ bất kỳ khâu nào trong ba khâu trên là chuyển rủi ro sang cho người nhận hàng. Riêng với các đơn vị có nhiều bộ phận đeo mũ khác nhau, mẫu phải dựng riêng cho từng bộ phận nếu phù hiệu hoặc màu vải khác nhau. Cấu tạo thân mũ và cách gắn phù hiệu được mô tả chi tiết ở bài cấu tạo thân mũ và cách gắn logo lên mũ.
Mẫu Đối Là Thứ Phải Có Trước Khi Chốt Đơn
Mẫu đối là chiếc mũ đã được hai bên ký xác nhận, giữ lại để so khi hàng về. Nó giải quyết đúng một vấn đề nhưng là vấn đề tốn kém nhất: ai đúng khi hai bên nhớ khác nhau.
- Làm hai chiếc giống hệt nhau, mỗi bên giữ một chiếc. Chiếc của bên đặt không đưa ra sử dụng.
- Đính thẻ giấy ghi ngày chốt và tên người duyệt, ký đè lên mép thẻ.
- Cất trong túi kín, tránh nắng. Mẫu đối bạc màu sau vài tháng thì không còn làm mốc so màu được nữa.
- Nếu đổi xưởng may, phải dựng mẫu đối mới. Mẫu cũ chỉ còn giá trị tham chiếu.
- Kèm theo mẫu vải cắt từ chính cây vải đã dùng, dán vào phiếu, ghi tên và mã màu của nhà dệt.
Với đơn nhỏ, nhiều xưởng ngại làm mẫu vì tốn công dựng rập. Trong trường hợp đó, cách thực tế là mua một chiếc mũ sẵn có form gần đúng nhất rồi ghi rõ cần sửa những điểm nào so với chiếc đó. Vẫn tốt hơn là chỉ mô tả bằng lời.
Những Thông Số Phải Ghi Bằng Số, Không Ghi Bằng Chữ
Những từ như “form đứng”, “logo vừa phải”, “vải dày dặn” không dùng để nghiệm thu được. Bảng dưới đây liệt kê các hạng mục nên có số trước khi đặt bút.
Với các hạng mục về vải, có thể đi thêm một bước nữa là ghi kèm số hiệu phép thử, không chỉ ghi trị số. Danh mục ICS 59.080.30 của ISO về các phép thử vải dệt liệt kê đầy đủ họ tiêu chuẩn này kèm trạng thái từng văn bản, nên khi cần một phép thử cho độ bền màu, độ co sau giặt hay độ bền kéo thì tra ở đó ra được số hiệu đang còn hiệu lực, thay vì chép lại số hiệu cũ trong hồ sơ năm trước. Đây là trang danh mục, không phải một tiêu chuẩn đơn lẻ, nên dùng nó để chọn số hiệu rồi mới đưa số hiệu ấy vào cột “cách ghi trong đơn”. Một dòng như “độ bền màu khi giặt đo theo số hiệu X, đạt cấp 4 trở lên” buộc xưởng trả lời bằng phiếu thử, còn “màu bền” thì không.
| Hạng mục | Cách ghi trong đơn | Hậu quả nếu để trống |
|---|---|---|
| Vải thân mũ | Tên vải, thành phần sợi, mã màu của nhà dệt | Xưởng dùng vải sẵn có, lô sau không tìm lại đúng loại |
| Chiều cao thân mũ phía trước | Ghi bằng xăng ti mét, kèm dung sai | Mũ cao thấp không đều giữa các cỡ |
| Cốt định hình trong thân mũ | Loại cốt và vị trí đặt cốt | Mũ sập form sau vài lần đội hoặc sau khi gặp mưa |
| Lưỡi trai | Độ dài nhô ra, độ cong, loại lõi bên trong | Mỗi lô một dáng, đứng xếp hàng nhìn ra ngay |
| Phù hiệu hoặc logo | Kích thước theo xăng ti mét, khoảng cách tới mép lưỡi trai, kiểu thêu hay kiểu đính | Logo lệch tâm hoặc to nhỏ không đồng đều giữa các chiếc |
| Đai lót bên trong | Chất liệu đai và có nẹp điều chỉnh hay không | Đai thấm mồ hôi rồi ố ra mặt ngoài sau một mùa |
| Tỷ lệ cỡ | Số lượng cụ thể cho từng vòng đầu | Thừa cỡ lớn, thiếu cỡ giữa, phải đặt bù sớm |
| Chỉ khâu và mật độ mũi chỉ | Loại chỉ và số mũi trên một đơn vị chiều dài | Đường may bật chỉ ở mép lưỡi trai |
Trong tám hạng mục trên, mã màu vải và tỷ lệ cỡ là hai ô hay bỏ trống nhất và cũng gây phiền nhiều nhất về sau. Ghi được hai ô đó là đã tránh được phần lớn rắc rối của các lần đặt sau.
Lô Sau Lệch Màu So Với Lô Đầu Vì Đâu
Đây là khiếu nại phổ biến nhất với đồ đồng bộ, và thường không phải lỗi của xưởng may. Vải được nhuộm theo mẻ; hai mẻ khác nhau của cùng một mã màu vẫn có sai khác nhìn thấy được khi đặt hai chiếc mũ cạnh nhau dưới ánh sáng ban ngày.
Có bốn cách hạn chế, xếp theo mức độ hiệu quả.
- Đặt gộp một lần cho cả năm, kể cả phần dự phòng. Cách chắc chắn nhất vì cả lô cắt từ cùng một mẻ nhuộm.
- Đặt dư từ năm đến mười phần trăm ngay từ đầu. Phần dư dùng cho người mới và cho chiếc hỏng, thay vì phải mở đơn nhỏ giữa năm.
- Yêu cầu xưởng giữ lại một đoạn vải của lô đầu. Lần sau đặt thì so trước khi cắt, không so sau khi may xong.
- Chấp nhận phân lô theo bộ phận. Nếu không thể đồng màu tuyệt đối, phát trọn một lô cho một bộ phận để sai khác không lộ ra khi đứng cạnh nhau.
Một nguyên nhân khác là bạc màu không đều sau khi sử dụng. Mũ của người đứng ngoài trời bạc nhanh hơn mũ của người làm trong nhà. Sau một năm, chính yếu tố này gây lệch màu nhiều hơn là sai khác giữa hai mẻ nhuộm, và nó không giải quyết được bằng cách đổi nhà cung cấp.
Nghiệm Thu Lô Mũ Khi Hàng Về Kho
Nghiệm thu không phải là mở thùng ra xem qua. Làm theo năm bước dưới đây mất khoảng một buổi cho lô vài trăm chiếc.
- Đếm đủ số lượng theo từng cỡ, đối chiếu với tỷ lệ cỡ đã chốt.
- Lấy ngẫu nhiên một số chiếc ở nhiều thùng khác nhau, đặt cạnh mẫu đối dưới ánh sáng ban ngày để so màu.
- Đo lại chiều cao thân mũ, độ dài lưỡi trai và kích thước logo trên số chiếc đã lấy mẫu.
- Kiểm đường may mép lưỡi trai và chân mũ, kéo nhẹ xem có bật chỉ không.
- Đội thử ít nhất mỗi cỡ một chiếc lên đầu người thật, kiểm xem đai lót có cấn không và mũ có giữ nguyên form khi cúi xuống không.
Ghi kết quả vào một tờ biên bản ngắn, kể cả khi lô hàng đạt. Tờ đó là căn cứ cho lần đặt sau và là thứ duy nhất còn lại khi người phụ trách đổi việc. Các dòng mũ đồng bộ khác cũng nên nghiệm thu cùng một biểu mẫu, kể cả nhóm mũ nón đồng phục đặt theo đơn vị.
Giữ Chi Phí Ở Mức Hợp Lý Mà Không Hạ Chuẩn
Với đơn đặt may, phần chi phí có thể điều chỉnh không nằm ở chỗ ép giá từng chiếc mà nằm ở cách tổ chức đơn hàng. Bốn đòn bẩy dưới đây không làm giảm độ bền của chiếc mũ.
- Gộp đơn theo năm thay vì chia nhỏ theo quý. Mỗi lần mở đơn đều phát sinh công dựng rập và công căn chỉnh máy thêu.
- Giảm số màu chỉ thêu trên logo. Mỗi màu chỉ là một lần đổi chỉ trên máy. Logo bốn màu và logo hai màu chênh nhau đáng kể khi nhân với số lượng.
- Chọn vải có sẵn trên thị trường trong nước. Vải đặt nhập kéo dài thời gian giao và làm khó việc đặt bổ sung sau này.
- Giữ nguyên phần cốt và phần đai lót. Đây là hai chi tiết quyết định chiếc mũ còn đứng form sau một năm hay không, và cũng là hai chỗ hay bị cắt bớt để hạ giá.
Nếu báo giá của một bên thấp hơn hẳn các bên còn lại, nên hỏi thẳng ba điểm: cốt định hình loại gì, đai lót chất liệu gì, và vải có đúng mã đã nêu không. Ba câu đó thường giải thích được toàn bộ khoảng chênh.
Với các đơn vị cần mũ đi kèm cả bộ trang phục, đặt chung mũ với phần áo quần ở cùng một đầu mối giúp khớp màu dễ hơn nhiều so với đặt rời hai nơi. Các dòng đi kèm nằm ở nhóm trang phục cho bộ phận trực và tuần tra, và các kiểu mũ khác nằm ở nhóm mũ kêpi các kiểu thân và chất liệu.
Cấp Phát, Đánh Dấu Và Thu Hồi Mũ Trong Đơn Vị
Lô mũ về kho mới là nửa đầu công việc. Nửa sau kéo dài suốt vòng đời của lô đó, và là chỗ phần lớn số lượng thất thoát mà không ai giải trình được. Ba việc dưới đây khép được vòng quản lý.
Đánh Dấu Mà Không Làm Xấu Chiếc Mũ
Mũ phát ra không đánh dấu thì sau vài tháng không còn biết chiếc nào của ai, và cũng không biết chiếc nằm trong kho là hàng mới hay hàng thu hồi. Nhưng viết bút lên thân mũ hay dán nhãn ra mặt ngoài lại phá hỏng chính thứ mà đơn vị bỏ tiền ra mua.
Cách làm gọn là ghi ở mặt trong đai lót, nơi khuất khi đội. Ba thông tin đủ dùng: cỡ, mã người giữ, và tháng phát. Ghi bằng bút không phai trên một mẩu nhãn vải khâu vào đai, hoặc trên chính đai nếu đai bằng vật liệu ghi được.
Với đơn vị có nhiều bộ phận dùng chung một mẫu mũ, thêm một ký hiệu bộ phận ở cùng vị trí. Việc này giúp phân loại nhanh khi thu hồi hàng loạt cuối năm, và giúp phát hiện tình trạng mũ chạy từ bộ phận này sang bộ phận khác.
Thu Hồi Khi Nhân Sự Thay Đổi
Mũ đồng phục nằm trong nhóm tài sản hay bị bỏ sót khi làm thủ tục nghỉ việc hoặc chuyển bộ phận, vì nó rẻ hơn nhiều so với các trang bị khác. Cộng dồn qua vài năm thì con số không còn nhỏ, và tệ hơn là mũ có phù hiệu của đơn vị trôi ra ngoài.
- Đưa mũ vào danh mục bàn giao khi nghỉ việc, cùng danh mục với thẻ và trang phục.
- Mũ thu về còn dùng được thì vệ sinh đai lót, thay đai nếu cần, rồi nhập lại kho với ghi chú là hàng thu hồi.
- Mũ hỏng form hoặc bạc màu rõ thì tháo bỏ phù hiệu trước khi thanh lý, không thanh lý nguyên chiếc còn phù hiệu.
- Ghi số lượng thu hồi được và số lượng mất theo từng đợt. Con số này giúp tính phần dự phòng cho lần đặt sau chính xác hơn nhiều so với ước lượng.
Tồn Kho Tối Thiểu Chia Theo Cỡ
Trữ mũ theo tổng số lượng là cách hay gặp và cũng hay hỏng việc. Kho báo còn hàng nhưng đúng cỡ đang cần thì hết, và người mới phải đội tạm cỡ khác trong nhiều tuần.
Cách đơn giản hơn: lấy tỷ lệ cỡ thực tế của lô đầu làm chuẩn, rồi đặt mức tồn tối thiểu riêng cho từng cỡ theo đúng tỷ lệ đó. Các cỡ ở giữa dải luôn tiêu thụ nhanh nhất, nên mức tồn của chúng phải cao hơn hẳn hai cỡ ở hai đầu.
Một mẹo nhỏ khi lập kho: giữ lại vài chiếc của lô đầu chưa qua sử dụng, cất riêng và không xuất cho ai. Đó là bộ mũ chuẩn để so màu và so form với các lô sau, và cũng là bộ dùng để đo cỡ cho người mới mà không phải bóc hàng đang bán.
Câu Hỏi Thường Gặp Khi Đặt Mũ Kêpi Chuyên Dụng
Đặt Bao Nhiêu Chiếc Thì Xưởng Nhận Làm Riêng?
Mỗi xưởng đặt một mức tối thiểu khác nhau, và mức đó phụ thuộc vào việc có phải dựng rập mới hay không. Nếu chấp nhận dùng form sẵn của xưởng và chỉ đổi màu vải cùng logo, số lượng tối thiểu thường thấp hơn nhiều so với đặt form riêng.
Có Cần Đo Vòng Đầu Từng Người Không?
Với đơn vài chục chiếc thì nên đo từng người. Với đơn lớn hơn, cách thực tế là cho cả đội thử bộ mũ mẫu đủ cỡ rồi mỗi người tự ghi cỡ của mình. Cách này nhanh hơn và chính xác hơn đo bằng thước dây, vì còn tính cả kiểu tóc và thói quen đội chặt hay lỏng.
Mũ Kêpi Có Thay Được Mũ Bảo Hộ Khi Vào Công Trường Không?
Không. Mũ kêpi là mũ vải, không có vỏ chịu va đập và không có hệ dây treo hấp thụ lực. Người đội kêpi khi vào khu vực có nguy cơ vật rơi phải đổi sang mũ bảo hộ, kể cả khi chỉ đi qua trong vài phút.
Làm Sao Đặt Bổ Sung Một Số Ít Cho Người Mới?
Giữ mẫu đối và giữ đoạn vải lưu, rồi đặt lại ở chính xưởng cũ. Nếu số lượng quá nhỏ, phương án ít rủi ro nhất là tính trước phần dự phòng ngay từ lô đầu. Đặt vài chiếc rời giữa năm gần như luôn lệch màu và chi phí trên mỗi chiếc cũng cao hơn hẳn.
Mũ Bị Sập Form Sau Vài Tháng Thì Sửa Được Không?
Nếu do cố định hình quá mỏng thì không sửa được, vì phải tháo thân mũ ra mới thay được cốt. Nếu do cất đè chồng lên nhau hoặc do ẩm, phơi khô trong bóng râm và nhồi giấy vào trong để giữ dáng có thể cứu được phần lớn. Đây cũng là lý do nên ghi loại cốt vào đơn ngay từ đầu.
