Khử Mùi Và Vệ Sinh Giày Ủng Bảo Hộ Đúng Cách

Vì Sao Ủng Bảo Hộ Nhanh Bốc Mùi Hơn Giày Thường

Giày ủng vốn được sử dụng thường xuyên và liên tục vì tính chất công việc của người lao động. Nhưng nếu đôi ủng sử dụng đủ lâu, chúng sẽ phát sinh một vấn đề mà không đôi giày da hay giày vải nào gặp ở mức tương tự: mùi. Đây không phải chuyện thẩm mỹ, vì mùi là dấu hiệu cho biết bên trong ủng đang có môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và nấm.

Nguyên nhân nằm ở chính đặc điểm khiến ủng hữu ích. Thân ủng làm từ cao su hoặc nhựa liền khối, không có lỗ thoát khí, không thấm nước từ ngoài vào và cũng không cho hơi ẩm từ trong thoát ra. Bàn chân tiết mồ hôi suốt ca làm, hơi ẩm đọng lại trong lớp lót, nhiệt độ bên trong luôn cao hơn ngoài trời.

Thêm vào đó, ủng thường được dùng ở nơi có nước, bùn, dầu nhớt hoặc dịch thải. Nước ngấm vào từ miệng ủng khi lội sâu, rồi nằm lại dưới đáy vì không có đường thoát. Một đôi ủng bị ướt bên trong và không được làm khô đúng cách sẽ bốc mùi chỉ sau vài ngày.

Hiểu đúng nguyên nhân giúp chọn đúng cách xử lý. Xịt nước hoa vào ủng chỉ che mùi trong vài giờ; việc cần làm là cắt nguồn ẩm và làm sạch lớp tiếp xúc với da chân.

Bảy Cách Khử Mùi Hôi Cho Ủng Bảo Hộ

Bảy cách dưới đây xếp theo thứ tự nên làm, từ việc phòng ngừa tới việc xử lý khi mùi đã có. Không cách nào cần vật tư đắt tiền.

1. Nếu có thể, hãy tránh để ủng và chân bị ướt khi làm việc. Chọn cổ ủng đủ cao so với mực nước nơi làm việc, vì nước tràn vào từ miệng ủng khó xử lý hơn nhiều so với nước bám bên ngoài.
2. Lỡ như ủng của bạn đã bị ướt thì vẫn không sao. Hãy cho chút bột baking soda vào trong ủng để hút ẩm. Qua một đêm là bạn đã có thể yên tâm sử dụng bình thường.
3. Một cách đơn giản mà ai cũng hay bỏ qua là hãy luôn giữ cho đôi chân của bạn sạch sẽ. Rửa và lau khô kẽ ngón trước khi xỏ ủng cắt được phần lớn nguồn phát sinh mùi.
4. Ngâm chân vào dung dịch nước muối sau mỗi ngày làm việc giúp khử mùi hôi chân hiệu quả. Bạn cũng có thể thêm vài giọt tinh dầu thơm để đôi chân thư giãn.
5. Thay miếng lót ủng từ hai đến ba tháng một lần. Miếng lót là nơi giữ ẩm và giữ mùi nhiều nhất, và nó rẻ hơn nhiều so với việc thay cả đôi ủng.
6. Mỗi khi không dùng ủng, bạn có thể đặt vào trong ủng miếng lót hương quế để giảm mùi đồng thời làm cho ủng có mùi quế dễ chịu. Túi than hoạt tính hoặc túi hút ẩm dùng trong tủ quần áo cũng cho kết quả tương tự.
7. Luân phiên hai đôi thay vì đi mãi một đôi. Đây là cách hiệu quả nhất nhưng ít được áp dụng, vì một đôi ủng cần khoảng một ngày để khô hẳn bên trong mà ca làm thì diễn ra hằng ngày.

Việc đầu tiên trong danh sách trên đo được bằng thước, nên đừng để nó dừng ở mức cảm tính. Chiều cao cổ ủng tính từ mặt đế lên miệng ủng, và dải phổ biến trên thị trường chia thành ba mức: loại thấp cổ khoảng 15 tới 20 cm, loại cổ trung khoảng 30 tới 35 cm, loại cổ cao ngang gối khoảng 38 tới 42 cm. Đo mực nước hoặc mực bùn thật ở vị trí làm việc rồi trừ đi ít nhất một khoảng an toàn trước khi chọn mức, vì nước tràn qua miệng ủng đúng một lần là hỏng cả buổi. Trong một số nghề, chiều cao này thành yêu cầu bắt buộc: quy định về đội chữa cháy của OSHA đòi ủng chống thấm phải cao ít nhất 5 inch, tức khoảng 12,7 cm tính từ đáy gót, và đế giữa phải chặn được đinh 8D khi ép tĩnh 300 pound.

Nếu đã làm đủ bảy cách trên mà mùi vẫn quay lại sau vài ngày, khả năng cao lớp lót bên trong đã ngấm sâu và cần thay, hoặc bàn chân đang có vấn đề về da chứ không phải đôi ủng có lỗi.

Làm Khô Ủng Sau Ca Làm Ướt

Làm khô sai cách phá hỏng ủng nhanh hơn cả việc lội nước. Cao su và nhựa PVC đều biến dạng khi gặp nhiệt cao, và một đôi ủng đã cứng lại thì không mềm trở lại được.

• Đổ hết nước và tháo lót ra trước: lót còn nằm trong ủng thì phần đáy gần như không khô.
• Dựng ngược ủng lên giá: giá phơi ủng chuyên dụng hoặc đơn giản là hai thanh gỗ đóng chữ V cũng đủ để không khí đi vào lòng ủng.
• Nhét giấy báo vò lỏng vào trong: thay giấy sau vài giờ đầu khi giấy đã ngấm nước. Cách này rút ngắn thời gian khô đáng kể mà không cần thiết bị.
• Không phơi nắng gắt cả ngày: tia cực tím làm cao su bạc màu, giòn và nứt chân chim ở chỗ gấp cổ chân.
• Không hơ lửa, không sấy nóng, không đặt cạnh lò: nhiệt trực tiếp làm lớp keo giữa thân và đế bong ra.
• Không cất ủng còn ẩm vào tủ kín: tủ kín biến ẩm thành nấm mốc chỉ sau một kỳ nghỉ dài.

Nhà xưởng có nhiều người dùng ủng nên bố trí một khu vực riêng có giá dựng ủng và quạt thổi ngang. Chi phí gần như bằng không nhưng giải quyết được cả vấn đề mùi lẫn vấn đề tuổi thọ của cả loạt đôi ủng cùng lúc.

Lót Trong, Tất Và Lớp Tiếp Xúc Với Da Chân

Phần lớn mùi sinh ra ở lớp mỏng giữa da chân và thân ủng, chứ không sinh ra ở thân ủng. Vì vậy đầu tư vào lớp này cho kết quả rõ hơn là đổi sang đôi ủng khác.

Về tất, loại sợi tổng hợp dệt để dẫn ẩm ra ngoài hoạt động tốt hơn tất cotton dày trong môi trường kín hơi. Cotton hút nước rồi giữ nước lại, tạo ra một lớp ẩm ép sát da suốt ca. Tất phải thay mỗi ngày, kể cả khi nhìn vẫn sạch.

Với đơn vị sử dụng lao động, phần vệ sinh này không nằm ngoài phạm vi quản lý trang bị. Quy định chung về trang bị bảo hộ cá nhân của OSHA đặt ra yêu cầu trang bị phải được duy trì ở tình trạng vệ sinh và tin cậy, tức là sạch và còn làm việc được, chứ không chỉ còn nguyên hình dạng. Cùng văn bản đó xếp việc cung cấp và bảo trì trang bị vào trách nhiệm của người sử dụng lao động. Đôi ủng bốc mùi vì không có chỗ phơi hay vì không có lót thay là một khiếm khuyết của khâu quản lý, không phải thói quen xấu của người đi ủng.

Về miếng lót, nên chọn loại tháo rời được để rửa và phơi riêng. Lót gắn liền đáy ủng buộc người dùng phải làm khô cả đôi mới làm khô được lót. Với người đứng nhiều, lót có lớp đệm gót cũng giảm mỏi rõ rệt, nhưng cần nhớ lót dày ăn mất gần nửa cỡ nên phải tính từ lúc chọn size.

Trong khu vực yêu cầu vệ sinh như chế biến thực phẩm hay phòng sạch, người ra vào thường dùng thêm bao chân dùng một lần thay vì mang ủng riêng vào từng khu, cách này vừa giữ sạch khu vực vừa giảm số lần ủng bị ẩm.

Nấm Da Chân Và Dấu Hiệu Không Nên Bỏ Qua

Mùi dai dẳng không chịu hết sau khi đã vệ sinh kỹ thường là dấu hiệu của vấn đề trên da chân chứ không phải trên ủng. Môi trường ẩm và kín trong ủng đúng là điều kiện mà nấm da chân ưa thích.

Theo hướng dẫn của cơ quan y tế quốc gia Anh về nấm da chân, các dấu hiệu thường gặp gồm ngứa và bong tróc ở kẽ ngón, da đỏ hoặc nứt, và phòng ngừa xoay quanh việc giữ chân khô, thay tất hằng ngày, không đi chung giày dép.

• Ngứa kéo dài ở kẽ ngón, nhất là kẽ giữa ngón út và ngón áp út.
• Da bong thành mảng trắng, mềm và ẩm chứ không khô.
• Nứt kẽ ngón gây rát khi bước, dễ nhầm với nẻ do khô.
• Móng dày lên, đổi màu hoặc mủn ở rìa.
• Mùi vẫn nồng ngay sau khi vừa tắm rửa và thay tất sạch.

Với doanh nghiệp, đây là vấn đề tập thể chứ không phải chuyện riêng của từng người. Cấp ủng dùng chung theo ca là cách lây lan nhanh nhất, và một ca có vài người bị sẽ kéo theo cả tổ trong vòng vài tuần.

Vệ Sinh Ủng Theo Từng Chất Liệu

Cách rửa phụ thuộc vào chất liệu thân ủng và vào thứ bám lên nó. Rửa sai làm hỏng bề mặt và mở đường cho nứt.

Ủng cao su: rửa bằng nước sạch và bàn chải mềm, xà phòng trung tính là đủ. Không dùng xăng, dầu hỏa hay dung môi để tẩy vết bẩn cứng đầu vì chúng làm cao su trương lên rồi giòn. Vết bùn khô nên ngâm mềm rồi chải, không cạo bằng vật cứng. Nhóm ủng cao su cổ cao chịu nước rất tốt nhưng lại kỵ nhiệt và kỵ dung môi.

Ủng nhựa PVC: nhẹ và dễ rửa hơn, chịu được nhiều loại chất tẩy hơn cao su, nhưng dễ nứt ở nếp gấp khi gặp lạnh. Rửa xong nên treo thẳng chứ không gấp gập lại để cất.

Ủng dính hóa chất: đây là trường hợp khác hẳn. Không mang về nhà rửa, không rửa chung với đồ khác, và người rửa phải đeo găng tay chống hóa chất đúng nhóm chất đó. Nước rửa phải xử lý theo quy định của đơn vị chứ không xả thẳng ra cống.

Chỗ hay bỏ sót khi rửa là mặt dưới của đế. Bùn khô kẹt trong rãnh vân làm đế mất bám y như đế đã mòn, và người dùng thường nghĩ ủng còn tốt vì nhìn từ trên xuống không thấy gì. Dùng que nhựa cạy sạch rãnh vân sau mỗi ca làm ở nền bùn là việc mất chưa tới một phút.

Kho cất ủng cũng cần nhìn lại. Ủng xếp chồng đè lên nhau lâu ngày sẽ móp cổ và gãy nếp ở chỗ bị đè, còn ủng treo ngược trên móc xuyên qua thành ủng sẽ giãn lỗ treo rồi rách. Cách cất bền nhất là dựng đứng trên giá, cách mặt đất một khoảng để không hút ẩm từ nền xi măng.

Sau khi rửa, luôn kiểm tra đế trước khi cất. Đế mòn nhẵn mất vân là lý do thay ủng ngay, vì lúc đó đôi ủng đã hết khả năng chống trơn dù thân vẫn còn nguyên và vẫn kín nước.

Quản Lý Ủng Cấp Phát Trong Doanh Nghiệp

Ở quy mô một tổ hay một nhà máy, vấn đề mùi và vệ sinh ủng chuyển thành bài toán quản lý. Vài quy tắc đơn giản giải quyết được phần lớn.

• Cấp theo người, ghi tên lên ủng: chấm dứt việc dùng chung, vốn là con đường lây nấm nhanh nhất.
• Có tủ hoặc giá để ủng thoáng khí: không xếp chồng ủng vào bao tải cuối ca.
• Cấp kèm miếng lót thay thế: tính lót là vật tư tiêu hao theo quý, không phải phụ kiện mua một lần.
• Khảo sát cỡ chân trước khi đặt lô: ủng chật làm chân đổ mồ hôi nhiều hơn và người lao động sẽ tìm cách không mang.
• Đặt mốc thay theo tình trạng đế: kiểm đế hằng tháng và thay khi vân mòn, thay vì chờ hết một năm tài chính.
• Chọn đúng dòng cho từng khu: đối chiếu danh mục ủng bảo hộ lao động theo môi trường nước, dầu hay hóa chất rồi mới chốt số lượng.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Vệ Sinh Ủng Bảo Hộ

Có giặt ủng bằng máy giặt được không? Không nên. Lồng giặt quay làm biến dạng thân ủng và làm bong lớp keo nối đế. Rửa tay bằng bàn chải mềm vẫn là cách an toàn nhất.

Xịt cồn vào trong ủng có diệt được mùi không? Cồn diệt được một phần vi khuẩn nhưng bay hơi rất nhanh và không giải quyết được nguyên nhân là hơi ẩm còn đọng. Làm khô kỹ vẫn hiệu quả hơn. Nếu vẫn muốn dùng cồn, chọn loại pha loãng quanh mức 70 độ thay vì loại 90 độ trở lên: cồn đậm đặc bay hơi trước khi kịp thấm qua vỏ tế bào vi khuẩn, nên hiệu lực thực tế thấp hơn loại đã pha.

Ủng để lâu không dùng bị dính bết vào nhau thì xử lý sao? Đó là dấu hiệu cao su đã lão hóa. Có thể tạm dùng nếu chưa nứt, nhưng không nên dùng cho công việc cần chống trơn hay chống hóa chất nữa.

Bao lâu nên thay một đôi ủng bảo hộ? Tùy tần suất và môi trường làm việc, thông thường nên thay mới khi đế ủng mòn nhẵn mất khả năng chống trượt hoặc thân ủng xuất hiện vết nứt, rách.

Người bị nấm da chân có nên tiếp tục dùng đôi ủng cũ không? Nên rửa và làm khô kỹ, thay toàn bộ miếng lót, và không dùng chung với người khác trong thời gian điều trị. Nếu mùi và triệu chứng vẫn tái lại thì thay đôi mới.