Kính Bảo Hộ Cho Mắt Là Gì Và Vì Sao Cần Thiết Trong Lao Động
Định Nghĩa Về Kính Bảo Hộ Cho Mắt
Kính bảo hộ cho mắt là thiết bị bảo vệ cá nhân che vùng mắt khỏi vật bay, giọt chất lỏng và bức xạ trong lúc làm việc. Điểm phân biệt với kính thường không nằm ở kiểu dáng mà nằm ở chỗ nó đã qua phép thử nào, và kết quả các phép thử đó được dập thành ký hiệu trên tròng hoặc trên gọng. Tròng kính bảo hộ hầu hết làm từ polycarbonate. Vật liệu này chịu va đập hơn hẳn thuỷ tinh và khi hỏng thì biến dạng chứ không vỡ thành mảnh sắc bắn ngược vào mắt — đó là lý do mọi tiêu chuẩn kính an toàn đều lấy phép thử bắn viên bi thép làm chỉ tiêu bắt buộc. Polycarbonate cũng nhẹ, nên chiếc kính đeo cả ca không đè nặng lên sống mũi. Ngoài tròng, phần còn lại quyết định chiếc kính có ở trên mắt hay không. Lớp chống đọng hơi nằm ở mặt trong, lớp chống trầy nằm ở mặt ngoài, hai lớp này là màng rất mỏng và hỏng trước tròng rất nhiều. Khi chúng hỏng, tròng mờ dần, người thợ bắt đầu tháo kính ra lau giữa chừng, và chính những lần tháo ngắn ngủi đó là lúc mắt không được che chắn.Kính Bảo Hộ Cho Mắt Trong Cuộc Sống Và Công Việc
Mắt là giác quan mà hầu hết công việc phải dựa vào, và cũng là bộ phận gần như không phục hồi được sau tổn thương nặng. Một mảnh kim loại găm vào giác mạc hay một giọt kiềm bắn trúng đều để lại sẹo đục, và sẹo nằm trên trục nhìn thì không có kính thuốc nào bù lại được. Chiếc kính bảo hộ vì thế là lớp phòng ngừa sau cùng, đứng sau che chắn máy và hút bụi tại nguồn. Phần lớn ca chấn thương mắt tại nơi làm việc rơi vào hai tình huống: người thợ không đeo gì trên mắt, hoặc đeo loại kính không dành cho mối nguy đang có. Nghĩa là chúng thuộc nhóm ngăn được, không phải rủi ro bất khả kháng — và điều kiện để ngăn cũng chỉ có hai, chọn đúng loại kính cho mối nguy tại vị trí đó và đeo suốt thời gian phơi nhiễm, kể cả những thao tác tưởng chỉ mất vài giây. Hai chữ “vài giây” đáng được nói kỹ. Thổi khí nén cho sạch phoi, gõ nhẹ một mối hàn cho rơi xỉ, ghé nhìn xem đường cắt đã đứt chưa — đó là những thao tác không ai coi là nguy hiểm, và cũng là những thao tác người ta hay làm khi đã nhấc kính lên trán. Tốc độ của một mảnh phoi không giảm theo thời gian người thợ bỏ ra cho nó. Ngoài nhà xưởng và công trình, người làm phòng lab, người làm vườn, thợ cắt cỏ và thợ sửa chữa tại nhà đều đứng trước đúng những mối nguy ấy với cường độ thấp hơn nhưng tần suất không hề thấp, và thường không có ai nhắc họ đeo kính.
Một Số Loại Kính Bảo Hộ Cho Mắt Hiện Tại
Kính Bảo Hộ Trong Ngành Xây Dựng Và Cơ Khí
Khu có bụi, tia lửa và vật văng dùng kính đạt mức va đập theo ANSI Z87.1 hoặc EN 166, tròng polycarbonate, gọng nhựa dẻo và viền ôm sát thái dương. Đây là nhóm phổ biến nhất và cũng là nhóm hay bị đem dùng sai chỗ nhất. Một điểm cần nhớ khi đeo: kính gọng hở hai bên chặn vật bay từ phía trước rất tốt, nhưng không chặn được hạt đi theo luồng khí xoáy vòng ra sau tròng. Vì vậy khi đứng cạnh máy thổi, máy mài đang chạy hoặc đứng đầu gió, phải đổi sang loại ôm kín có đệm viền chứ không phải đổi sang bản dày hơn của cùng kiểu dáng.Kính Bảo Hộ Cho Phòng Thí Nghiệm, Y Tế Và Hoạt Động Ngoài Trời
Ngành tiếp xúc hóa chất và dung dịch dùng loại ôm kín toàn bộ vùng mắt, có đệm cao su mềm quanh viền và lỗ thoát khí đặt gián tiếp để giọt không đi thẳng vào. Ở công đoạn sang chiết bình lớn thì thêm tấm che mặt đeo chồng bên ngoài, kính ôm kín vẫn giữ nguyên bên trong, vì tấm che mặt bảo vệ vùng da chứ không bịt kín được hốc mắt. Riêng công việc hàn thì phải nói cho rạch ròi: tấm che mặt trong suốt và kính an toàn thông thường không chắn được bức xạ của hồ quang hàn, dù trên tem có ghi chống tia UV, vì lớp phủ đó dành cho tia UV của nắng mặt trời. Hàn bắt buộc dùng kính lọc có số shade tra theo bảng của OSHA 1910.133 và 1910.252, chọn theo phương pháp hàn và dòng hàn đang chạy. Cũng đừng lấy mặt nạ hàn ra dùng cho việc mài, vì mài không sinh hồ quang mà lại cần nhìn rõ, đeo kính quá tối lại thành nguy hiểm. Có một điểm về hàn mà người thợ nào cũng nên biết trước khi cần tới nó. Bức xạ cực tím của hồ quang không gây đau ngay lúc chiếu. Viêm giác mạc do tia cực tím — thợ quen gọi là đau mắt hàn — thường chỉ khởi phát sau 6 đến 12 giờ, tức là đúng lúc người thợ đã về nhà và đi ngủ. Nửa đêm mắt cộm như có cát, chảy nước mắt, sợ ánh sáng, co thắt mi không mở nổi. Bệnh thường tự lui trong 24 đến 48 giờ, nhưng độ trễ đó chính là cái bẫy: hết ca thấy mắt bình thường không có nghĩa là hôm ấy đã che đủ. Người đứng gần bàn hàn mà không đeo gì cũng dính, vì hồ quang chiếu ra mọi hướng chứ không chỉ về phía người cầm mỏ. Nhu cầu ngoài trời lại khác hẳn: ở đây chỉ tiêu cần đọc là mức chặn tử ngoại in trên nhãn, chứ không phải độ sẫm của tròng. Một tròng nhuộm tối mà không công bố chỉ tiêu UV còn bất lợi hơn không đeo gì, vì bóng tối làm đồng tử giãn ra và nhận nhiều tử ngoại hơn. Tròng phân cực thì xử lý chói phản xạ từ mặt nước và mặt kính, nhưng đó cũng là một chỉ tiêu riêng và không thay được chỉ tiêu chặn tử ngoại.Ưu Điểm Nổi Bật Của Kính Bảo Hộ Đạt Chuẩn
Chặn đúng những mối nguy đã được thử: điểm mạnh của kính bảo hộ cho mắt đạt chuẩn là mỗi khả năng đều ứng với một phép thử có số liệu đằng sau: va đập, chặn tử ngoại, chống trầy, kín với giọt chất lỏng. Điều đi kèm là chiếc kính chỉ chặn được đúng những mối nguy nằm trong danh sách đó, không chặn thêm cái nào khác. Giữ được tầm nhìn hai bên: tròng cong ôm theo thái dương giữ được vùng nhìn ngoại vi, là vùng báo cho người thợ biết có vật đang tiến tới từ bên cạnh. Một chiếc kính cắt mất vùng đó buộc người đeo xoay cả người để quan sát, và nó sẽ bị kéo xuống cằm trước giờ nghỉ trưa. Không mờ trong hai điều kiện hay gặp nhất: độ ẩm cao và chênh lệch nhiệt. Lớp chống đọng hơi ở mặt trong xử lý đúng hai điều kiện đó. Đây không phải chi tiết phụ, vì tròng mờ là lý do phổ biến nhất khiến người thợ tự tháo kính giữa lúc đang làm. Chi phí thật nằm ngoài báo giá: một cặp kính giữ được độ trong lâu hơn thì số lần thay trong năm giảm xuống, nhưng khoản lớn hơn nhiều là tiền khám và số ngày nghỉ sau một ca chấn thương mắt — khoản đó không bao giờ xuất hiện trên báo giá nhưng luôn lớn hơn giá chiếc kính nhiều lần.
Các Cách Lựa Kính Bảo Hộ Cho Mắt
Môi Trường Làm Việc Quyết Định Vật Liệu Cần Ưu Tiên
Nhà máy, công trường và phòng thí nghiệm dùng tròng polycarbonate đạt mức va đập; khu có chất lỏng thì thêm điều kiện thân ôm kín. Hoạt động ngoài trời và thể thao thì chỉ tiêu đứng đầu là mức chặn tử ngoại, sau đó mới tới chống chói. Một chỗ hay đọc lẫn trên tờ thông số: TR-90 thuộc về phần gọng chứ không phải phần tròng. Đó là nhựa nylon dẻo giúp gọng đàn hồi và ít gãy, nó không nói gì về khả năng chịu va đập của tròng. Khi đọc thông số, tách hẳn hai dòng: vật liệu tròng và vật liệu gọng. Phần tiếp xúc da cũng thuộc về phần chọn chứ không phải phần trang trí. Đệm silicone hoặc cao su ở viền làm áp lực trải đều thay vì dồn vào hai điểm trên sống mũi, và đó là khác biệt giữa chiếc kính đeo được bốn tiếng và chiếc kính bị tháo ra sau bốn mươi phút.Kiểm Tra Tiêu Chuẩn An Toàn
Trên gọng và trên tròng của một chiếc kính đạt chuẩn luôn có dãy ký hiệu dập chìm: tên nhà sản xuất, số hiệu tiêu chuẩn, và các ký hiệu chỉ mức va đập cùng vùng sử dụng. Dãy này tra ngược được vào tài liệu kiểm định của lô hàng; một chiếc kính chỉ có chữ in trên bao bì mà không có gì dập trên thân là chiếc không tra được.Tem chuẩn nói chiếc kính làm được gì, nhưng chưa nói nó có nằm đúng chỗ trên khuôn mặt hay không. Ba điều kiện mà chuyên trang an toàn mắt cho người lao động của NIOSH đặt ngang hàng nhau là che phủ đủ vùng cần che, đeo thấy dễ chịu, và không cắt mất tầm nhìn ngoại vi — thiếu điều kiện thứ ba thì người thợ phải xoay cả người mới quan sát được, và đó chính là lúc chiếc kính bị kéo xuống cằm. Vì vậy khi nhận mẫu chào hàng, nên đeo thử rồi liếc chéo về hai phía trước khi đọc tới thông số.
5 Lưu Ý Về Kính Bảo Hộ Cho Mắt
Làm Sạch Định Kỳ Giữ Kính Luôn Trong Tình Trạng Tốt Nhất
Thứ tự quan trọng hơn dung dịch: dội nước sạch cho trôi hạt bụi trước, rồi mới lau. Lau khô khi tròng còn dính hạt mài là kéo hạt đó rê ngang mặt tròng, và vết xước sinh ra không xử lý được nữa. Khăn microfiber và dung dịch dành riêng cho kính là để giữ màng phủ, không phải để giữ tròng. Cồn nồng độ cao, xà phòng kiềm mạnh và khăn giấy ăn lớp chống đọng hơi trước khi ăn tới tròng, mà mất lớp đó là chiếc kính bắt đầu bị đẩy lên trán. Nếu kính dính dầu hoặc bụi bám chặt, rửa qua nước ấm rồi thấm khô bằng khăn sạch, không chà xát.Cất Giữ Đúng Cách Tăng Tuổi Thọ Sử Dụng
Để kính trong hộp cứng hoặc túi vải riêng, không úp mặt tròng xuống bàn máy và không để chung ngăn với tua vít, chìa khoá hay thước kẹp. Không để kính trong cốp xe dựng ngoài nắng. Nhiệt độ trong cốp kín lên rất cao so với ngoài trời, đủ để làm cong gọng nhựa và bong màng phủ trên tròng. Chiếc kính cong gọng thì không còn ôm đúng khuôn mặt nữa, và khe hở sinh ra ở hai bên là khe mà hạt bay đi qua được.Kiểm Tra Để Phát Hiện Sớm Hư Hỏng
Trước mỗi ca, soi tròng dưới ánh sáng chéo để tìm vết nứt, vết rạn hình mạng nhện và vùng mờ đục; kiểm tiếp bản lề và ốc có lỏng không. Tròng đã nứt thì mức va đập ghi trên nhãn không còn đúng với chiếc kính đó nữa, vì vết nứt là điểm vỡ có sẵn. Đây là trường hợp phải loại bỏ ngay chứ không phải cố dùng hết tháng. Tròng xước nhiều thì không gãy ngay, nhưng nó tán ánh sáng thành quầng chói khi có đèn rọi hoặc đèn xe ngược chiều, làm người thợ nheo mắt và cuối cùng là tháo kính ra.Tránh Sử Dụng Chung Bảo Đảm Vệ Sinh Cá Nhân
Kính bảo hộ là đồ dùng cá nhân vì hai lý do tách biệt nhau. Lý do thứ nhất là vệ sinh: phần đệm viền và đệm mũi áp trực tiếp lên da quanh mắt, nên dùng chung là đường lan của viêm kết mạc và các bệnh da vùng mắt, nhất là trong môi trường y tế và phòng lab. Lý do thứ hai ít được nói tới hơn: chiếc kính đã được chỉnh gọng theo khuôn mặt của một người. Sang khuôn mặt khác, nó hở chỗ khác, và người đeo không biết mình đang hở ở đâu. Nếu bắt buộc phải luân chuyển trong tổ, phải khử khuẩn bằng dung dịch chuyên dụng cả trước lẫn sau mỗi lượt, và chỉnh lại gọng cho người đeo mới.Đầu Tư Đúng Bảo Vệ Lâu Dài Và Toàn Diện
Một cặp kính rẻ không có lớp chống trầy sẽ mờ sau vài tuần ở khu nhiều bụi mài, và từ lúc đó nó không còn được đeo nữa. Tiền đã chi nhưng mắt vẫn hở, đó là tình huống tốn kém nhất trong ba trường hợp có thể xảy ra. Khi công việc có nhiều mối nguy cùng lúc thì trang bị theo từng mối nguy chứ không gộp làm một. Mài và cắt sinh mảnh văng tốc độ cao nên dùng kính chống va đập đeo bên trong cộng tấm che mặt bên ngoài. Sang chiết hoá chất sinh giọt bắn nên dùng kính ôm kín có đệm viền. Hàn thì mối nguy chính là bức xạ hồ quang, phải dùng mặt nạ có kính lọc đúng số shade. Trong những môi trường đặc biệt, đừng quên kết hợp với dụng cụ bảo hộ mắt – mặt chuyên dụng đeo chồng bên ngoài. Tấm che mặt giữ vùng da từ trán xuống cằm, còn chiếc kính giữ hai hốc mắt — hai việc này không thay nhau được. Tóm lại năm lưu ý ở trên đều xoay quanh một điều: chiếc kính chỉ có tác dụng trong những phút nó nằm trên mắt. Giữ tròng không mờ, giữ gọng không cong, loại bỏ ngay chiếc đã nứt — ba việc đó quyết định số phút ấy nhiều hay ít hơn là con số trên hóa đơn mua hàng.
Là chuyên viên phát triển sản phẩm và kiểm định thiết bị bảo hộ lao động, tôi am hiểu sâu về các dòng sản phẩm như mũ bảo hộ, kính chống bụi, găng tay cách điện, giày chống trượt, mặt nạ phòng độc… Tôi thường xuyên cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế (CE, ANSI, TCVN…) để đưa ra giải pháp bảo hộ tối ưu, đồng thời kiểm tra chất lượng sản phẩm đầu ra trước khi cung cấp ra thị trường.
