Ủng Cao Su Bảo Hộ Lao Động: Việc Làm Được, Giới Hạn Và Ngành Nên Dùng

Ủng cao su bảo hộ lao động là một khối cao su hoặc PVC đúc liền, kín nước hoàn toàn từ đế lên tới cổ ủng, và chính đặc điểm kín nước đó quyết định toàn bộ cách chọn, cách dùng và cách bảo quản nó. Bài viết đi vào sáu lý do các nhà máy chế biến, xưởng hóa chất và công trường vẫn giữ ủng cao su trong danh mục cấp phát, kèm cách đọc ký hiệu đế chống trượt và những dấu hiệu cho biết đôi ủng đã phải thay.

Việc Mà Ủng Cao Su Bảo Hộ Lao Động Làm Được Còn Giày Bảo Hộ Thì Không

Vì Sao Ủng Cao Su Phải Là Khối Đúc Liền Không Đường May

Giày bảo hộ thông thường được may từ nhiều mảnh, và mỗi đường may là một chỗ nước len vào. Ủng cao su thì khác hẳn: thân và đế được đúc hoặc ép liền thành một khối, không có đường chỉ nào xuyên qua thành ủng. Đó là lý do một đôi ủng cao su đứng trong nước rửa sàn suốt ca làm mà bàn chân vẫn khô, còn giày bảo hộ chống thấm chỉ cầm cự được một lúc rồi ngấm dần từ mép may. Đế ủng được tạo gân sâu và có rãnh thoát nước chạy ngang, khác với đế giày xưởng khô vốn ưu tiên độ bám trên nền phẳng. Rãnh sâu giúp đẩy lớp màng nước và dầu ra khỏi vùng tiếp xúc thay vì trượt trên đó. Khi chọn cho nhà xưởng ướt, hãy hỏi nhà cung cấp về kết quả thử chống trượt của chính mã ủng đó, thay vì tin vào hình dáng gân đế. Đúc liền còn có một hệ quả về vệ sinh mà nhà máy thực phẩm rất quan tâm: bề mặt liền khối không có khe kẽ để vi sinh vật trú lại, nên có thể xịt rửa và khử trùng cả đôi ủng ngay tại lối vào phân xưởng mà không sợ hỏng.
Ủng cao su đúc liền khối dùng trong xưởng chế biến ẩm ướt
Thân Và Đế Đúc Liền Một Khối, Không Có Đường May Nào Xuyên Qua Thành Ủng.

Trọng Lượng Và Lớp Lót Quyết Định Việc Đứng Hết Một Ca

Nhược điểm cố hữu của ủng cao su là nặng hơn giày, và đây là điều cần thừa nhận thay vì né tránh. Cùng một cỡ, ủng PVC thường nhẹ hơn ủng cao su thiên nhiên, còn ủng cao su thiên nhiên lại mềm và bám chân hơn khi đi lại nhiều. Cách bù lại là lớp lót trong tháo rời được. Miếng lót nỉ hoặc lót đệm đặt rời vừa phân tán áp lực ở gót, vừa rút ra phơi được sau ca làm, thứ mà thành ủng kín nước không tự làm được. Với công đoạn phải đứng một chỗ nhiều giờ như bàn phân loại hay dây chuyền rửa, một miếng lót đàn hồi thay định kỳ giúp giảm mỏi rõ rệt hơn là đổi sang đôi ủng đắt tiền hơn.

Hơi Ẩm Trong Ủng Đến Từ Mồ Hôi Chứ Không Từ Bên Ngoài

Đây là chỗ nhiều mô tả sản phẩm nói sai. Ủng cao su kín nước thì theo định nghĩa không thể thoáng khí, vì thành ủng không có lỗ thoát hơi nào. Hơi ẩm mà người mang cảm nhận được bên trong hoàn toàn đến từ mồ hôi bàn chân, chứ không phải từ nước bên ngoài thấm vào. Hiểu đúng điều này mới chọn được cách xử lý phù hợp. Cách xử lý thực tế gồm ba việc: đi tất cotton dày hút ẩm và thay tất giữa ca nếu làm ca dài, dùng lót trong tháo rời để phơi khô sau mỗi ca, và không cất ủng còn ẩm trong tủ kín. Ba việc này giải quyết được phần lớn các ca nấm kẽ chân mà nhà xưởng hay gặp, hiệu quả hơn nhiều so với việc đi tìm một đôi ủng cao su có ghi thoáng khí trên bao bì. Kèm theo đó, mỗi người nên có hai đôi luân phiên nếu công việc ướt liên tục, để một đôi luôn có thời gian khô hẳn. Nói ngắn gọn, ủng cao su đổi độ thoáng lấy khả năng kín nước. Đó là một cuộc đổi chác có chủ đích, và nó chỉ đáng giá ở những công đoạn thực sự có nước, hóa chất loãng hoặc bùn đất. Ở khu vực khô ráo, giày bảo hộ vẫn là lựa chọn hợp lý hơn cả về trọng lượng lẫn độ thoáng.

Tính Năng Ủng Cao Su Bảo Hộ Lao Động

Cao Su Thiên Nhiên Và PVC Khác Nhau Ở Những Điểm Nào

Hai vật liệu phổ biến nhất của nhóm hàng này là cao su thiên nhiên và PVC, và chúng không thay thế cho nhau được. Cao su thiên nhiên mềm, đàn hồi tốt, ôm chân và chịu lạnh khá hơn, nên hợp với công việc phải đi lại nhiều hoặc làm trong kho mát. Bù lại, cao su thiên nhiên nặng hơn và xuống cấp nhanh khi gặp dầu khoáng. PVC thì nhẹ hơn, giá dễ chịu hơn và kháng dầu cùng nhiều hóa chất loãng tốt hơn, nhưng cứng hơn khi trời lạnh và kém đàn hồi hơn. Nguyên tắc chọn khá đơn giản: nơi có dầu mỡ và hóa chất thì nghiêng về PVC, nơi ưu tiên êm chân và đi lại nhiều thì nghiêng về cao su thiên nhiên. Khi môi trường có hóa chất đậm đặc, phải hỏi nhà cung cấp bảng tương thích hóa chất của đúng mã ủng chứ không suy đoán theo vật liệu chung.

Mũi Thép Và Lót Chống Đâm Xuyên Có Cần Cho Ủng Không

Ủng cao su có hai dòng rõ rệt: dòng trơn không có bộ phận bảo vệ cơ học, và dòng có mũi bảo vệ kèm lót chống đâm xuyên ở đế. Dòng trơn nhẹ và rẻ hơn, hợp với rửa sàn, chế biến thủy sản và nông nghiệp, nơi rủi ro chính là nước và trơn trượt. Dòng có mũi bảo vệ nặng hơn nhưng bắt buộc ở công trường và kho vật tư, nơi có vật rơi và đinh sắt trên nền. Yêu cầu chung về giày dép bảo hộ được cơ quan an toàn lao động Hoa Kỳ nêu trong quy định foot protection 1910.136 của OSHA: phải trang bị khi có nguy cơ vật rơi, vật lăn hoặc vật đâm xuyên qua đế. Đối chiếu ba nguy cơ này với từng khu vực trong nhà máy là cách nhanh nhất để quyết định khu nào cần ủng có mũi bảo vệ, khu nào chỉ cần ủng trơn. Một lưu ý về định mức: ủng có mũi bảo vệ nặng hơn đáng kể, nên cấp phát tràn lan cho cả xưởng sẽ làm tăng mỏi chân ở những tổ vốn không có nguy cơ vật rơi.

Bàn Chân Ngâm Nước Cả Ca Dẫn Tới Những Vấn Đề Gì

Vấn đề đầu tiên nằm ở lớp sừng của da. Bàn chân ngâm trong mồ hôi hoặc nước rò suốt một ca sẽ mềm ra và trắng bợt, mất dần khả năng chắn vi sinh vật, và từ đó mới sinh nấm kẽ chân, viêm da tiếp xúc cùng những vết trợt nhỏ ở kẽ ngón rất lâu lành. Đôi ủng kín nước chặn được nước từ ngoài vào nhưng không tự làm khô phần ẩm sinh ra bên trong, nên phần phòng bệnh vẫn nằm ở tất thay giữa ca và lớp lót rút ra phơi sau mỗi ca.

Vấn đề thứ hai là cấn và trầy do chọn sai chiều cao cổ ủng. Cổ cao quá mức cần thiết sẽ cấn bắp chân và cản động tác ngồi xuống, còn cổ thấp hơn mực nước thực tế thì nước tràn vào ngay bước đầu tiên. Cách làm đúng là đo mực nước cao nhất tại vị trí làm việc rồi cộng thêm một khoảng dự phòng, sau đó mới chọn dáng cổ lửng hay cổ cao. Đây là phép đo đơn giản nhưng rất ít nơi làm trước khi đặt lô.

Vấn đề thứ ba là trượt ngã, và nó nặng lên đúng vào lúc sàn vừa được xịt rửa. Màng nước mỏng đọng giữa đế và nền gạch lấy đi phần lớn ma sát, nên đôi ủng phải có gân đủ sâu cùng rãnh cắt ngang để đẩy màng nước ấy ra hai bên. Một chiếc đế đã mòn phẳng vẫn kín nước như thường nhưng đã mất khả năng đó, vì vậy gân đế cần được soi theo tuần chứ không đợi tới lúc bàn chân ướt mới biết.

Gộp lại, sáu lý do khiến đôi ủng cao su vẫn nằm trong danh mục cấp phát là: thân đúc liền không đường may nên nước không len vào được; gân đế sâu có rãnh thoát nước dành cho nền vừa xịt rửa; bề mặt liền khối rửa và khử trùng được ngay tại lối vào phân xưởng; sức kháng nước cùng hóa chất loãng mà giày da không có; kiểu hỏng từ từ theo vết mòn thay vì bung chỉ đột ngột giữa ca; và số ngày nghỉ vì bệnh da bàn chân giảm xuống khi bàn chân thôi ngâm nước.

Ủng Cao Su Không Phải Ủng Cách Điện, Cũng Không Phải Ủng Chống Tĩnh Điện

Đây là nhóm nhầm lẫn gây thiệt hại lớn nhất trong khâu mua hàng, vì ba loại ủng nhìn bề ngoài khá giống nhau nhưng phục vụ ba mục đích khác hẳn nhau. Ủng cao su bảo hộ thông thường chống nước, chống hóa chất loãng và chống trơn trượt. Nó không được thử điện và không được chứng nhận cho thao tác tiếp xúc điện, dù bản thân cao su có điện trở cao. Ủng cách điện là một dòng riêng, được thử điện và phân cấp theo điện áp làm việc giống như găng cách điện. Nguyên tắc của nó là điện trở rất cao để chặn dòng, và tuyệt đối không nối đất. Muốn dùng cho thao tác điện thì phải mua đúng ủng cách điện có kết quả thử điện kèm theo, không lấy ủng cao su thường ra thay thế.
Đế ủng cao su tạo gân sâu có rãnh thoát nước ngang
Gân Đế Sâu Và Rãnh Thoát Ngang Giúp Đẩy Màng Nước Ra Khỏi Vùng Tiếp Xúc Với Sàn.
Ủng chống tĩnh điện thì ngược lại hoàn toàn. Điện trở của nó nằm ở khoảng trung gian để dẫn điện tích trên cơ thể xuống sàn dẫn điện một cách có kiểm soát, và nó chỉ phát huy tác dụng khi đi cùng hệ sàn đã nối đất. Bộ chuẩn của nhóm này là IEC 61340-5-1 hoặc ANSI/ESD S20.20, hoàn toàn khác bộ chuẩn áp cho ủng cao su chống nước. Vì vậy, mọi mô tả gộp hai chức năng trên vào cùng một đôi ủng đều tự mâu thuẫn: một bên cần điện trở thật cao và không nối đất, bên kia cần điện trở trung gian và bắt buộc nối đất. Khi hồ sơ thầu có yêu cầu về tĩnh điện, hãy buộc nhà cung cấp ghi rõ số hiệu tiêu chuẩn kèm kết quả thử điện trở của đúng mã hàng vào hợp đồng, thay vì chấp nhận cụm chữ đạt chuẩn ESD chung chung.

Cấp Đúng Loại Ủng Cao Su Giúp Giảm Những Khoản Chi Nào

Lợi ích thấy được ngay trên sổ cấp phát là tuổi thọ. Ủng đúc liền không có đường may để bung, nên nó hỏng theo kiểu mòn đế hoặc rạn thân chứ ít khi hỏng đột ngột giữa ca. Khi cấp đúng vật liệu cho đúng môi trường, chu kỳ thay mới kéo dài rõ rệt so với việc để công nhân đi giày bảo hộ trong khu vực ướt rồi phải thay liên tục vì mục chỉ và bong đế. Lợi ích thứ hai nằm ở số ngày nghỉ vì bệnh da bàn chân. Bàn chân ngâm nước suốt ca là nguyên nhân trực tiếp của nấm kẽ chân và viêm da, nhóm bệnh nghề nghiệp âm thầm ít khi được ghi vào thống kê. Ủng kín nước kết hợp với tất thay giữa ca xử lý được phần lớn nhóm này mà không tốn thêm chi phí đáng kể. Lợi ích thứ ba là giảm trượt ngã trên nền ướt, nhóm tai nạn phổ biến nhất trong xưởng chế biến. Một đôi đế gân sâu chọn đúng cho nền ướt có tác dụng rõ hơn nhiều so với việc dựng thêm biển cảnh báo sàn trơn.

Ngành Nào Cần Ủng Cao Su Và Ngành Nào Không Nên Dùng

Nhóm ngành gần như bắt buộc dùng ủng cao su gồm chế biến thủy sản, giết mổ và chế biến thực phẩm, sản xuất bia và nước giải khát, nuôi trồng nông nghiệp, thi công đổ bê tông, vệ sinh công nghiệp và vận hành trạm xử lý nước thải. Điểm chung của các nhóm này là sàn ướt liên tục và có khâu rửa xịt bằng vòi áp lực. Khi lập danh mục cấp phát, nên đặt ủng cạnh nhóm giày ủng bảo hộ dùng cho khu vực khô để phân vùng cho rõ ràng ngay từ đầu. Ở chiều ngược lại, có những nơi không nên đưa ủng cao su vào. Phân xưởng lắp ráp điện tử và phòng sạch là ví dụ rõ nhất: ở đó rủi ro chính là bụi và phóng tĩnh điện làm hỏng linh kiện, nên trang bị đúng phải là giày phòng sạch và giày kiểm soát tĩnh điện đi cùng sàn đã nối đất, chứ không phải một đôi ủng cao su kín nước. Xưởng cơ khí khô và kho hàng khô cũng không phải chỗ của ủng cao su: ở đó ủng chỉ làm chân nóng và mỏi thêm mà không đổi lại được lợi ích nào, trong khi giày bảo hộ có mũi bảo vệ đã đủ.
Ủng cao su cổ cao dùng ở khu vực rửa sàn trong xưởng chế biến
Chiều Cao Cổ Ủng Chọn Theo Mực Nước Thật Của Công Đoạn, Không Chọn Theo Thói Quen.
Có một nhóm trung gian cần cân nhắc theo từng ca: khu vực chỉ ướt vào giờ rửa sàn cuối ca. Ở đó cách làm tiết kiệm là bố trí một số đôi ủng dùng chung tại lối vào cho tổ vệ sinh, thay vì cấp ủng riêng cho toàn bộ nhân sự của khu vực đó. Dấu hiệu cho biết một đôi ủng đã phải rời khỏi ca làm gồm ba thứ nhìn thấy được: gân đế mòn phẳng gần hết, thân ủng xuất hiện vết rạn chân chim khi bẻ gập, và mép cổ ủng bị rách dù chỉ một đoạn ngắn. Cả ba dấu hiệu trên đều xuất hiện trước khi ủng thực sự thấm nước, nên đưa chúng vào biểu kiểm tra hằng tuần của tổ trưởng sẽ rẻ hơn nhiều so với việc chờ công nhân báo ướt chân rồi mới đổi.

Biết rõ giới hạn của ủng cao su giúp bộ phận vật tư tránh mua sai chủng loại. Khi cần đối chiếu thông số trước khi đặt hàng, tham khảo trực tiếp danh mục ủng bảo hộ lao động đang phân phối tại Bảo Hộ Xanh.

Avatar of khanhlinh23

Về tác giả:

Là chuyên viên phát triển sản phẩm và kiểm định thiết bị bảo hộ lao động, tôi am hiểu sâu về các dòng sản phẩm như mũ bảo hộ, kính chống bụi, găng tay cách điện, giày chống trượt, mặt nạ phòng độc... Tôi thường xuyên cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế (CE, ANSI, TCVN...) để đưa ra giải pháp bảo hộ tối ưu, đồng thời kiểm tra chất lượng sản phẩm đầu ra trước khi cung cấp ra thị trường.

1 bình luận về “Ủng Cao Su Bảo Hộ Lao Động: Việc Làm Được, Giới Hạn Và Ngành Nên Dùng

  1. Avatar of Nguyễn Khánh Linh
    Nguyễn Khánh Linh cho biết:

    Giày Ủng Bảo Hộ Cao Cấp đánh giá cao nhờ độ bền vượt trội và khả năng chống thấm nước hiệu quả. Chất liệu cao su và da tổng hợp cao cấp được khen ngợi vì mang lại sự an toàn tối đa khi làm việc. Nhiều bài viết nhấn mạnh tính năng chống trơn trượt, chịu nhiệt và bảo vệ tốt bàn chân. Tổng thể, giày ủng bảo hộ cao cấp được đánh giá là sự kết hợp giữa an toàn, bền bỉ và phong cách.

Để lại một bình luận