Giày Cách Điện: Đọc Ký Hiệu A, C, I Và Năm Câu Hỏi Chấm Thương Hiệu

Trên bảng báo giá gửi cho phòng an toàn, năm cái tên hay đứng cạnh nhau ở mục giày cho thợ điện là ANSA, Safety Jogger, Hans, Delta Plus và Parade. Nhưng trước khi so năm thương hiệu với nhau, có một việc phải làm: kiểm xem đôi giày đang được chào có đúng là giày cách điện hay không. Phần lớn trường hợp câu trả lời là không, và đó là nội dung chính của bài này.

Phần Lớn Giày Được Gọi Là Cách Điện Thực Ra Là Giày Chống Tĩnh Điện

Đây là nhầm lẫn đắt nhất trong cả nhóm hàng, và nó xảy ra ngay ở khâu đặt tên sản phẩm. Rất nhiều mẫu được chào với cụm từ chống điện thực ra thuộc nhóm giày bảo hộ có tính chống tĩnh điện, tức là đế giày được làm cho dẫn điện tích xuống sàn một cách có kiểm soát.

Hai nhóm này có nhiệm vụ ngược nhau. Giày cách điện có điện trở rất cao, được thử điện áp theo cấp và có nhiệm vụ chặn dòng đi qua cơ thể. Giày chống tĩnh điện có điện trở nằm ở dải tiêu tán và cố ý mở sẵn một đường cho điện tích thoát xuống đất. Đi đôi thứ hai vào khu vực có phần mang điện hở là việc bị cấm, không phải việc kém an toàn hơn một chút.

Lý do phải tách bạch hai nhóm giày nằm ở cách dòng điện gây hại. Phần 1 của IEC 60479 về tác động của dòng điện lên người và gia súc lập quan hệ giữa độ lớn dòng, thời gian dòng chạy qua và đường đi của dòng trong cơ thể với mức tác động sinh lý tương ứng — cùng một điện áp có thể vô hại hoặc gây rung thất tuỳ ba biến số đó. Đôi giày cách điện làm việc bằng cách nâng điện trở trên đường từ bàn chân xuống đất để kéo dòng xuống dưới ngưỡng nguy hiểm; đôi giày chống tĩnh điện được chế tạo để hạ điện trở trên chính đường ấy. Phát nhầm nhóm là can thiệp ngược vào đúng biến số quyết định.

Vấn đề là hai loại này nhìn giống hệt nhau. Cùng mũi thép, cùng đế cao su đen, cùng kiểu dáng, cùng tầm giá. Không có cách nào phân biệt bằng mắt, và công nhân đi rồi cũng không cảm thấy khác biệt gì. Chỉ tớ phân loại in trên lưỡi gà hoặc mặt trong cổ giày mới nói đúng, và đó là chỗ cần nhìn trước tiên lúc mở thùng hàng.

Nhóm giày chống tĩnh điện vẫn rất cần thiết — ở xưởng điện tử và phòng sạch. Các cấu hình cho khu vực đó nằm ở nhóm giày phòng sạch chống tĩnh điện. Điều không được làm là mang chúng sang khu vực thao tác điện rồi coi như đã có trang bị bảo vệ.

Ký Hiệu A, C Và I Trên Lưỡi Gà Nói Điều Gì

Giày bảo hộ châu Âu ghi phân loại bằng một dãy chữ cái kèm số. Ba ký hiệu liên quan tới điện rất hay bị đọc lẫn:

• A — chống tĩnh điện. Điện trở nằm trong dải tiêu tán để điện tích thoát được mà không đổ ộc. Đây không phải cách điện.
• C — dẫn điện. Điện trở còn thấp hơn nữa, dùng ở nơi cần xả tĩnh điện nhanh. Càng không phải cách điện.
• I — cách điện. Đây mới là nhóm cần tìm. Giày và ủng cách điện cho công tác điện được thử theo tiêu chuẩn riêng là EN 50321-1. Thang cấp ở đây chỉ có hai bậc: class 00 ứng với lưới 500 V xoay chiều, class 0 ứng với 1.000 V xoay chiều. Người bán chào một đôi giày class 2 hay class 3 là đang mượn con số bên găng (IEC 60903) và thảm (IEC 61111), nơi sáu bậc chạy tới 36.000 V mới đúng chỗ.

Thứ gây nhầm nhiều nhất là các cấp S1, S2, S3 quen thuộc trên giày bảo hộ. Các cấp này đã bao gồm sẵn tính chống tĩnh điện, nghĩa là một đôi ghi S3 mang chỉ tiêu điện ngược hẳn với cách điện. Giày theo EN 50321-1 vẫn dựa trên phần cơ học của EN ISO 20345, nhưng thay chỉ tiêu chống tĩnh điện bằng phép thử cách điện, nên hai dòng chữ ấy không cùng đứng trên một nhãn thật. Thấy dòng S1 hay S3 trên báo giá gửi cho tổ điện là đủ căn cứ để dừng đơn hàng lại hỏi cho rõ.

Với hàng theo hệ Mỹ, ký hiệu cần tìm là EH, nghĩa là chống nguy cơ điện. Điều phải hiểu đúng về EH: đây là lớp bảo vệ thứ cấp cho tình huống chạm phải ngoài ý muốn, được thử ở điều kiện khô ráo, và hiệu lực giảm khi đế giày ướt, mòn hoặc dính muối kim loại. Nó không thay cho quy trình cắt điện và không thay cho ủng cách điện cổ cao khi phải lội nước hoặc đứng trên nền ẩm.

Năm Câu Hỏi Để Chấm Một Thương Hiệu

Chấm thương hiệu khác chấm một đôi giày. Một đôi có thể tốt trong khi cả nhà cung cấp lại không phục vụ được một xưởng dùng hàng trăm đôi. Năm câu dưới đây nên hỏi trước khi hỏi giá.

1. Hãng có dòng thử theo EN 50321-1 không, hay chỉ có dòng S1 và S3? Nếu câu trả lời là vế sau thì hãng đó không bán giày cách điện, dù tên sản phẩm ghi gì.
2. Phiếu thử đi kèm theo lô hay theo dòng? Phiếu theo dòng chỉ nói mẫu đại diện đã đạt; phiếu theo lô mới nói về số hàng đang giao.
3. Có sẵn dải cỡ cho cả tổ không? Thiếu hai ba cỡ lẻ là sẽ có hai ba người đi giày của riêng mình, và đó là lỗ hổng không ai ghi vào sổ.
4. Mua bù lẻ vài đôi giữa năm có được không? Giày hỏng lẻ tẻ chứ không hỏng theo lô, nên khả năng bán lẻ quan trọng hơn chiết khấu lô lớn.
5. Hãng có hướng dẫn mốc loại bỏ bằng văn bản không? Không có hướng dẫn thì xưởng phải tự đặt mốc, và mốc tự đặt thường rơi vào lúc giày đã rách hẳn.

Năm cái tên nêu ở đầu bài đều là nhãn có mặt lâu trên thị trường và đều trả lời được phần lớn năm câu trên. Chỗ khác nhau thực sự là câu thứ nhất: không phải nhãn nào cũng có dòng được thử theo tiêu chuẩn dành cho công tác điện, và phần lớn danh mục của họ là giày bảo hộ thông thường. Các mẫu đang có xếp theo cấp nằm ở danh mục giày dùng cho thợ điện.

Vì Sao Bài Này Không Đăng Con Số kV Của Từng Mẫu

Trong ngành này, một con số sai không gây phiền toái mà gây tai nạn. Các con số kV gắn với tên mẫu trôi nổi trên mạng phần lớn không dẫn được về tài liệu gốc của nhà sản xuất, và khi chép qua vài lần thì cả tên mẫu lẫn con số đều lệch. Vì vậy bài này không đăng con số nào kèm tên mẫu.

Còn một lý do kỹ thuật nữa. Con số in trên hộp thường là điện áp dùng trong phép thử chứ không phải điện áp được phép thao tác. Hai con số này cách nhau rất xa vì phép thử luôn đặt cao hơn hẳn để tạo biên an toàn. Người đọc nhầm hai con số sẽ tưởng đôi giày làm được nhiều hơn thực tế rất nhiều.

Thứ thay thế cho con số là hai việc cụ thể. Thứ nhất, đọc phần chữ dập hoặc in bền ở mặt trong cổ giày, tìm số hiệu tiêu chuẩn và cấp. Thứ hai, đòi phiếu kết quả thử của lô sắp giao và đối chiếu ba thứ: tên mẫu, cấp, và ngày thử. Ba thứ khớp thì mới đến phần bàn giá.

Các mẫu cụ thể hay được thợ điện chọn, kèm cách đọc từng dạng nhãn, được liệt kê trong bài top giày cách điện thợ điện hay chọn.

Nhận Lô Và Cấp Phát: Việc Phải Làm Trong Ngày Đầu Tiên

Ngày hàng về là ngày duy nhất dễ làm đúng, vì sau đó giày đã tản về từng người. Bốn việc nên gộp vào một buổi.

• Mở ngẫu nhiên năm hộp, đọc chữ trong cổ giày và đối với phiếu thử. Nếu một đôi lệch, mở tiếp cả lô chứ không cho qua.
• Đánh số từng đôi và ghi tên người nhận. Giày không có chủ là giày không ai báo hỏng.
• Chụp một tấm ảnh đế giày mới. Để sau này còn so độ mòn gân đế, vì đế mòn là căn cứ loại bỏ rõ ràng nhất và cũng dễ bỏ qua nhất.
• Tách riêng kho giày cho tổ điện khỏi kho giày bảo hộ chung. Để chung giá là sớm muộn có người lấy nhầm, vì hai loại nhìn như nhau.

Phần giày dùng cho các vị trí không tiếp xúc điện thì chọn theo rủi ro cơ học là đủ: chống đinh đâm, chống dập ngón, chống trơn. Các cấp này nằm trong nhóm giày bảo hộ chống đinh và chống dập ngón, và chúng rẻ hơn đáng kể so với nhóm thử điện. Cấp phát đúng theo vị trí giúp dành ngân sách cho đúng những người cần.

Ba Tình Huống Cấp Phát Sai Hay Gặp Nhất

Chọn đúng hàng mới xong một nửa việc. Nửa còn lại nằm ở khâu cấp phát, và ba tình huống dưới đây lặp lại ở rất nhiều nơi dù kho đã nhập đúng chủng loại.

Tình huống thứ nhất: phát theo đầu người thay vì theo vị trí. Cả xưởng nhận cùng một loại giày cho công bằng, kết quả là người thợ điện nhận đôi giống hệt người vận hành máy. Danh mục cấp phát phải đi theo bảng phân công công việc, và những vị trí có thao tác trên thiết bị mang điện cần được liệt kê riêng, có tên người cụ thể, không gộp vào danh sách chung của phân xưởng.

Tình huống thứ hai: mượn tạm giữa hai vị trí. Một người quên giày, mượn đôi của đồng nghiệp đang nghỉ phép. Việc này vô hại nếu hai vị trí cùng nhóm rủi ro, và rất nguy hiểm nếu không. Cách chặn đơn giản là để giày của nhóm thao tác điện ở một tủ riêng có khoá, chìa do người phụ trách ca giữ, thay vì để chung giá với giày bảo hộ thường.

Tình huống thứ ba: thay đôi hỏng bằng hàng mua gấp ngoài chợ. Giày rách giữa tuần, bộ phận hành chính mua tạm một đôi cho kịp ca. Đôi mua gấp gần như chắc chắn là giày bảo hộ thông thường, và nó sẽ nằm lại trong hệ thống nhiều tháng vì không ai nhớ đôi nào là hàng mua tạm. Phòng ngừa bằng cách giữ sẵn hai đôi dự phòng ở cỡ phổ biến nhất, cùng lô với hàng chính.

Điểm chung của cả ba tình huống là không ai cố ý làm sai. Chúng xảy ra vì hai nhóm giày nhìn giống nhau và vì danh mục cấp phát không tách rõ. Sửa được hai chỗ đó thì phần lớn rủi ro biến mất mà không tốn thêm đồng nào.

Câu Hỏi Thường Gặp Khi Chọn Thương Hiệu

Đôi Giày Ghi S3 Có Dùng Được Cho Thợ Điện Không?

Không dùng được cho công việc thao tác trên thiết bị mang điện. Cấp S3 bao gồm tính chống tĩnh điện, tức đế giày được làm cho dẫn điện tích xuống sàn chứ không chặn dòng. Nó vẫn hợp cho công việc cơ khí, xây dựng và kho bãi, chỉ không hợp cho vị trí có nguy cơ tiếp xúc điện.

Giày Đế Cao Su Dày Có Cách Điện Được Không?

Độ dày không phải căn cứ. Khả năng cách điện đến từ công thức pha cao su và từ việc từng đôi được thử điện áp, không đến từ chiều dày. Một đế dày có pha phụ gia dẫn còn dẫn điện tốt hơn một đế mỏng không pha gì.

Giày Cách Điện Có Hạn Kiểm Định Như Găng Không?

Có chỉ dẫn của nhà sản xuất về chu kỳ kiểm tra và mốc loại bỏ, và đó là tài liệu phải đòi kèm lô hàng. Không có tài liệu thì căn cứ duy nhất còn lại là tình trạng đế, và đó là căn cứ yếu vì hư hại của lớp cách điện không phải lúc nào cũng nhìn thấy.

Đi Mưa Xong Có Dùng Tiếp Trong Ca Không?

Nước làm giảm hiệu lực của mọi loại giày có tính năng điện, và với hàng theo hệ Mỹ thì phép thử vốn được tiến hành ở điều kiện khô. Ở nơi thường xuyên ẩm ướt thì phương án đúng là chuyển sang ủng cách điện cổ cao thay vì cố dùng giày thấp cổ.

Mua Mỗi Vị Trí Một Hãng Khác Nhau Có Sao Không?

Không sao về kỹ thuật, nhưng rắc rối về quản lý. Mỗi hãng có bảng cỡ lệch nhau và cách ghi nhãn khác nhau, nên tổ kho phải nhớ nhiều thứ hơn và khả năng phát nhầm tăng theo. Nếu buộc phải dùng nhiều nhãn, hãy thống nhất một nhãn cho riêng nhóm thao tác điện.