Mọi cơ sở sản xuất đều phải có lực lượng chữa cháy tại chỗ, nhưng phần lớn danh sách đội viên chỉ tồn tại trên giấy. Điểm phân biệt một đội có thực với một danh sách trên giấy nằm ở chỗ rất cụ thể: tủ để đồ, người nào được cấp món gì, sổ theo dõi và những buổi tập có thật. Bài viết đi theo hướng tổ chức đó thay vì liệt kê từng món hàng.
Đội PCCC Cơ Sở Gồm Những Vai Nào
Khi có báo động, không phải ai cũng chạy tới chỗ có lửa. Một đội cơ sở hoạt động được cần ít nhất bốn vai tách bạch, và vai nào cũng phải có người dự phòng vì ca trực luôn thiếu người so với danh sách.
- Người chỉ huy ca: quyết định dập hay rút, gọi lực lượng chuyên nghiệp, bàn giao thông tin khi họ tới nơi. Người này không cầm bình.
- Tổ tiếp cận: hai người trở lên, trực tiếp dập lửa ở giai đoạn đầu. Đây là nhóm cần trang bị cá nhân đầy đủ nhất.
- Tổ cắt nguồn và cô lập: ngắt điện khu vực, khoá van gas, đóng cửa chặn lửa lan, di dời vật liệu dễ cháy ở vòng ngoài.
- Tổ hướng dẫn thoát nạn và điểm danh: đưa người ra điểm tập kết, đếm đủ người và báo lại ai còn thiếu. Vai này quyết định việc có ai bị bỏ lại bên trong hay không.
Cách chia vai này không phải sáng kiến riêng. Các hệ thống quản lý an toàn đều yêu cầu đơn vị có văn bản nêu rõ đội tồn tại, cơ cấu ra sao, số lượng thành viên dự kiến và đội làm những việc gì, như cách diễn đạt trong mục 1910.156 của OSHA về đội chữa cháy cơ sở. Có văn bản đó thì việc cấp phát trang bị mới có căn cứ.

Cấp Đồ Bảo Hộ PCCC Theo Nhiệm Vụ Được Giao
Cấp đồng loạt một bộ giống nhau cho mọi đội viên vừa tốn kém vừa không đúng. Người đứng ở điểm tập kết đếm người không cần bộ đồ giống người cầm bình. Ngược lại, người tiếp cận mà thiếu găng và mũ thì chỉ đứng được vài giây. Bảng cấp phát nên viết theo vai chứ không theo đầu người.
- Tổ tiếp cận: quần áo chống cháy, mũ có kính che mặt, găng chịu nhiệt, ủng cổ cao chống đâm xuyên, và bình thở độc lập khi phải vào vùng có khói đặc. Vai này không dùng mặt nạ lắp phin lọc, vì phin lọc chỉ xử lý được phần hơi khí trong bầu không khí vẫn còn đủ dưỡng khí.
- Tổ cắt nguồn: găng cách điện đúng cấp điện áp của tủ, đèn pin, mũ bảo hộ và giày chống trơn. Họ không vào vùng lửa nhưng đi trong khu vực tối và nhiều khói.
- Người chỉ huy: áo dễ nhận diện từ xa, đèn, bộ đàm và sơ đồ mặt bằng bản cứng. Thứ họ cần là thông tin chứ không phải lớp cách nhiệt.
- Tổ hướng dẫn thoát nạn: áo phản quang, còi, đèn và danh sách nhân sự theo ca để điểm danh.
Phần hô hấp là chỗ hay chọn sai nhất. Mặt nạ lọc chỉ làm sạch không khí đi qua phin, nó không tạo ra oxy. Trong đám cháy kín, oxy tụt xuống rất nhanh và loại mặt nạ này trở thành vô dụng. Khi chọn thiết bị trong nhóm đồ bảo vệ đường hô hấp, hãy nêu thẳng với người bán rằng thiết bị dùng để thoát ra hay dùng để đi vào, vì hai mục đích này dùng hai loại khác hẳn nhau.
Ngưỡng để nói bầu không khí đã hỏng cũng đã được viết thành số. Điều khoản OSHA 1910.146 về không gian hạn chế trong quy chuẩn lao động Hoa Kỳ xếp bầu không khí vào diện nguy hiểm khi nồng độ oxy tụt dưới 19,5 phần trăm hoặc vượt 23,5 phần trăm theo thể tích, hoặc khi khí và hơi cháy đạt 10 phần trăm giới hạn cháy dưới. Cùng điều khoản này buộc phải đo theo đúng thứ tự oxy, rồi khí cháy, rồi khí độc, bằng thiết bị đọc trực tiếp đã hiệu chuẩn. Đội cơ sở nào có người phải vào hầm, bể hoặc silo thì máy đo là món nằm trong tủ đồ, không phải món đi mượn lúc có việc.

Hồ Sơ Quản Lý Trang Bị Cá Nhân
Trang bị không có chủ là trang bị không ai kiểm. Sau vài tháng, đôi găng biến mất, chiếc mũ được mượn đi đâu đó, và không ai biết vì không có gì để đối chiếu. Bộ hồ sơ tối thiểu chỉ gồm ba loại giấy tờ và không tốn nhiều thời gian duy trì.
- Sổ cấp phát: ghi ngày cấp, người nhận, cỡ số, chữ ký. Đây cũng là căn cứ khi người lao động nghỉ việc và phải bàn giao lại.
- Phiếu theo dõi từng món: gắn theo mã riêng trên bộ đồ, mũ và thiết bị thở. Ghi các lần kiểm tra, lần sửa và lần đã tiếp xúc nhiệt thực tế.
- Biên bản loại bỏ: ghi lý do loại và người quyết định. Không có giấy này thì đồ hỏng dễ quay trở lại tủ sau một lần dọn kho.
Với thiết bị chữa cháy dùng chung, yêu cầu về hồ sơ còn rõ hơn. Quy định 1910.157 về bình chữa cháy xách tay đòi kiểm tra trực quan hằng tháng, bảo dưỡng hằng năm và lưu lại ngày bảo dưỡng. Cách làm đó áp sang trang bị cá nhân cũng hợp lý: một dòng ngày tháng kèm chữ ký đủ để biết món đó còn được ai để mắt tới.
Cùng điều khoản đó còn cho một con số dùng được ngay lúc vẽ mặt bằng: cự ly đi bộ từ chỗ làm việc tới bình gần nhất. Với đám cháy chất rắn thông thường, quãng đường tối đa là 75 foot tức 22,9 mét; với nhóm chất lỏng cháy được, quãng đường rút xuống 50 foot tức 15,2 mét. Đo bằng đường đi thật quanh máy móc và giá kệ, không đo theo đường chim bay trên bản vẽ. Một nhà xưởng đủ số bình tính theo tổng diện tích vẫn có thể có vài góc nằm ngoài hai cự ly này.
Huấn Luyện Nghiệp Vụ Và Bằng Chứng Đã Huấn Luyện
Trang bị không tự biết cách dùng. Buổi huấn luyện có giá trị là buổi người học tự tay mặc đủ bộ, tự tay rút chốt và phun thật một bình vào khay lửa tập, chứ không phải buổi ngồi nghe và ký tên vào danh sách.
- Mặc đủ bộ và bấm giờ: bao lâu thì một người mặc xong từ lúc nghe còi. Con số này nói nhiều hơn mọi bài giảng.
- Thao tác với bình thật: cầm, rút chốt, phun, cảm nhận phản lực và thời gian bình cạn.
- Đi thử đường thoát nạn trong điều kiện tầm nhìn kém, kể cả chỉ bằng cách nhắm mắt lần theo tường.
- Tập bài bàn giao cho lực lượng chuyên nghiệp: nói gì, đưa sơ đồ nào, báo ai còn thiếu.
- Tập lại định kỳ và tập lại mỗi khi đổi mặt bằng, đổi dây chuyền hoặc đổi nhân sự chủ chốt.
Phần bằng chứng cũng quan trọng như phần tập. Danh sách ký tên, ảnh chụp buổi tập, nội dung đã dạy và tên người hướng dẫn nên lưu thành một tập. Khi có đoàn kiểm tra, đây là thứ họ hỏi trước khi hỏi tới số lượng bình.

Kiểm Tra Trang Bị Trước Ca Trực
Việc này mất vài phút và nên giao cho chính người sẽ dùng món đó, không giao cho bộ phận kho. Người sẽ đeo bình thở là người cần biết bình còn bao nhiêu áp, chứ không phải thủ kho.
- Bộ quần áo: có đủ cúc, khoá chạy trơn, không rách, dải phản quang còn sáng khi rọi đèn.
- Mũ: quai cằm còn đàn hồi, vỏ không nứt, kính che mặt không mờ đục tới mức che tầm nhìn.
- Găng: không thủng lòng bàn tay, lớp lót không ẩm mốc từ ca trước.
- Ủng: đế còn gân bám, không nứt ngang, lót trong khô ráo.
- Thiết bị thở: áp bình trong ngưỡng, dây đeo không sờn, mặt nạ kín khi thử bịt đường hít.
- Đèn pin cầm tay: còn pin, bật sáng ngay lần đầu, có dây đeo để không rơi mất khi tay bận.

Kho Để Đồ Và Thời Gian Lấy Đồ Khi Có Báo Động
Một bộ đồ tốt cất trong kho khoá cửa ở đầu bên kia nhà xưởng thì coi như không có. Khoảng thời gian từ lúc nghe còi tới lúc người đầu tiên sẵn sàng tiếp cận mới là con số cần tối ưu, chứ không phải số bộ đồ đang có.
- Đặt tủ đồ ngay cạnh vị trí làm việc của đội viên, không đặt ở phòng hành chính cho gọn mắt.
- Tủ không khoá, hoặc khoá kiểu đập kính lấy chìa có niêm. Chìa cất ở phòng bảo vệ là một điểm nghẽn.
- Mỗi bộ treo riêng, ghi tên người và cỡ số trên móc để không ai phải thử đồ giữa lúc báo động.
- Treo theo thứ tự mặc: ủng dưới cùng, quần áo ở giữa, mũ và găng trên ngang tầm mắt.
- Tủ để nơi khô ráo, tránh nắng chiếu trực tiếp và tránh đặt cạnh khu vực chứa dung môi.
Song song với tủ đồ cá nhân, các điểm đặt phương tiện chữa cháy tại chỗ của cơ sở nên nằm trên cùng tuyến di chuyển, để người trực không phải đi hai hướng ngược nhau. Đi một vòng theo đúng tuyến đó và bấm giờ là cách kiểm tra rẻ nhất mà vẫn cho kết quả thật.
Những Món Doanh Nghiệp Hay Cấp Thiếu
Danh mục mua hàng thường dừng ở bộ quần áo vì đó là món dễ hình dung nhất. Những thứ bị bỏ sót dưới đây đều rẻ hơn bộ quần áo nhưng lại quyết định việc bộ quần áo đó có phát huy tác dụng hay không.
- Khăn trùm đầu chịu nhiệt: bịt khoảng hở giữa mũ, cổ áo và mặt nạ. Thiếu món này thì gáy và tai là vùng bỏng đầu tiên.
- Mũ bảo hộ cho tổ vòng ngoài: những người không vào lửa vẫn đi dưới kết cấu có thể rơi vỡ.
- Phụ kiện thay thế: phin lọc dự phòng, kính che mặt thay thế, quai mũ. Hết phin giữa đợt là chuyện thường gặp.
- Một bộ dự phòng: khi một bộ đi sửa hoặc đi giặt, vị trí trực tương ứng đang trống chứ không phải đủ.
- Cỡ số đúng người: bộ quá rộng vướng chân, bộ quá chật làm mất lớp không khí cách nhiệt. Cả hai đều làm giảm tác dụng thực tế.
Cách kiểm tra cuối cùng rất đơn giản: chọn ngẫu nhiên một đội viên đang trong ca, yêu cầu họ lấy và mặc đủ bộ của mình. Nếu họ phải hỏi chìa ở đâu, phải đổi bộ cho người khác vì cỡ số, hoặc phát hiện găng đã mất, thì danh mục trên giấy đang không phản ánh thực tế. Sửa phần đó trước khi nghĩ tới việc mua thêm.

Là chuyên viên phát triển sản phẩm và kiểm định thiết bị bảo hộ lao động, tôi am hiểu sâu về các dòng sản phẩm như mũ bảo hộ, kính chống bụi, găng tay cách điện, giày chống trượt, mặt nạ phòng độc… Tôi thường xuyên cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế (CE, ANSI, TCVN…) để đưa ra giải pháp bảo hộ tối ưu, đồng thời kiểm tra chất lượng sản phẩm đầu ra trước khi cung cấp ra thị trường.


