Phần lớn rắc rối trong một đơn áo may riêng không nằm ở khâu may, mà nằm ở khoảng giữa hai bên: khách hình dung một đằng, xưởng đọc ra một nẻo. Bài viết này đi theo đúng trật tự công việc của một đơn đặt may: bản mô tả yêu cầu, tệp thiết kế, bản dựng hình ảnh để duyệt, áo mẫu, rồi mới tới lô hàng và ngày giao. Mỗi bước đều để lại một thứ cần chốt thành văn bản.

Bản Brief Đặt Áo Gồm Nơi Mặc, Dáng Tham Chiếu Và Mã Màu

Brief là bản mô tả yêu cầu mà khách gửi sang xưởng. Nó không cần đẹp, chỉ cần đủ để người đọc không phải đoán. Một brief thiếu thông tin sẽ được bộ phận thiết kế tự lấp bằng phỏng đoán, và phỏng đoán đó sẽ đi thẳng vào áo mẫu.

Dòng số lượng theo từng cỡ có một cái bẫy ít ai nói tới: chữ cỡ L của hai xưởng không cùng nghĩa. Bộ tiêu chuẩn quốc tế về cỡ số quần áo dành hẳn một phần cho việc lập bảng số đo, tức ISO 8559-3, và điểm cốt lõi trong đó là khoảng chia giữa hai cỡ liên tiếp. Hai xưởng cùng bắt đầu từ vòng ngực 96 cm mà một bên nhảy 4 cm mỗi cỡ, bên kia nhảy 6 cm, thì tới cỡ thứ ba đã lệch nhau hẳn một cỡ. Vì vậy brief nên yêu cầu xưởng gửi trước bảng số đo thành phẩm của chính họ, có đủ hai thứ: giá trị của cỡ nhỏ nhất và bước nhảy giữa các cỡ. Cầm bảng đó rồi mới điền số lượng vào từng cỡ, và bảng ấy phải được đính kèm hợp đồng chứ không nằm trong một tin nhắn.

Nơi mặc và tần suất mặc: áo mặc trong văn phòng máy lạnh, ngoài xưởng hay ngoài trời; mặc hàng ngày hay chỉ vài dịp. Đây là thông tin dẫn dắt mọi lựa chọn còn lại.
Dáng áo tham chiếu: tên một mẫu có sẵn, một chiếc áo cũ gửi kèm, hoặc ảnh chụp rõ mặt trước và mặt sau.
Màu theo mã, không theo tên: ghi “xanh dương” thì mỗi người hiểu một sắc độ. Nên gửi mã màu trong bộ nhận diện hoặc chọn trực tiếp trên bảng màu vải của xưởng.
Vị trí và kích thước logo: ghi bằng đơn vị đo thật trên thân áo, kèm khoảng cách từ đường vai xuống, thay vì chỉ viết “ngực trái”.
Số lượng theo từng cỡ và mốc cần dùng: hai con số này quyết định xưởng có nhận được đơn hay không, nên đưa vào ngay từ lần trao đổi đầu.

Tệp Logo Dạng Nào Thì Xưởng Làm Được

Đây là chỗ vướng nhiều nhất. Ảnh logo tải từ trang mạng xã hội hay cắt ra từ một tệp trình chiếu thường quá nhỏ để đưa lên thân áo. Có hai họ tệp hình ảnh và chúng hành xử khác hẳn nhau khi phóng to.

Tệp dạng điểm ảnh lưu hình thành một lưới ô vuông có số lượng cố định, phóng to lên là các ô hiện rõ và viền bị răng cưa. Tệp dạng vector lưu hình dưới dạng mô tả toán học của các đường và khối màu, nên phóng tới cỡ nào đường nét vẫn mịn, đúng như tài liệu của Adobe về tệp vector giải thích. Đó là lý do xưởng luôn hỏi vector trước tiên.

Nếu có tệp vector: gửi kèm cả phần phông chữ đã chuyển thành đường nét, tránh việc máy bên xưởng không có phông và tự thay bằng phông khác.
Nếu chỉ có ảnh: gửi bản gốc ở kích thước lớn nhất đang có, đừng gửi ảnh đã qua phần mềm nhắn tin vì phần mềm đã nén mất chi tiết.
Nếu logo có hiệu ứng chuyển sắc: báo trước cho xưởng, vì không phải kỹ thuật đưa hình lên vải nào cũng tái hiện được dải chuyển màu mượt.
Nếu logo nằm trên nền trắng: hỏi rõ xem có giữ khối nền đó trên áo màu hay không, vì nhiều trường hợp khách chỉ phát hiện ra khi đã nhận hàng.

Maquette Là Bước Duyệt Chứ Không Phải Bước Trang Trí

Maquette là bản dựng hình ảnh cho thấy chiếc áo sẽ trông như thế nào: dáng áo, màu thân, vị trí và cỡ của logo. Nhiều khách xem qua loa rồi gật đầu, đến khi nhận hàng mới thấy logo lệch hoặc bé hơn mong đợi. Bước này đáng để dành thêm thời gian.

Khi xem maquette, nên yêu cầu bản có ghi kích thước thật bên cạnh hình, chứ không phải chỉ một ảnh minh hoạ. Cũng nên xin bản dựng cho ít nhất hai cỡ ở hai đầu bảng, vì một logo trông cân đối trên cỡ trung bình có thể chiếm gần hết ngực áo cỡ nhỏ nhất.

Một lưu ý thực tế: màu trên màn hình không phải màu trên vải. Maquette dùng để duyệt bố cục và tỷ lệ, còn màu thì phải cầm tấm vải thật dưới ánh sáng ban ngày mới chốt được.

Khâu đưa hình lên áo cũng nên có phiếu công nghệ riêng thay vì để thợ nhớ trong đầu. Với các kỹ thuật dùng bàn ép nhiệt, ba thông số quyết định kết quả và cả ba đều đọc được trên chính chiếc máy: nhiệt độ mặt ép tính bằng độ C, thời gian ép tính bằng giây, và lực ép. Ba con số này do nhà cung cấp mực hoặc nhà cung cấp giấy chuyển quy định cho từng cặp vật liệu, và chúng đổi theo tỉ lệ thành phần sợi của phôi áo, nên xin bản khuyến cáo của chính lô vật tư đang dùng rồi chép vào phiếu. Lợi ích rất cụ thể: khi một lô bị bong hình hoặc bị vệt cháy vàng ở mặt trái, có phiếu thì truy được ngay là sai ở nhiệt hay sai ở thời gian, còn không có phiếu thì chỉ còn cách làm lại cả lô và đoán.

Áo Mẫu Thử Và Vòng Chỉnh Sửa Trước Khi Chạy Lô

Một cách rút ngắn vòng trao đổi là gửi kèm ảnh chụp chính người sẽ mặc áo đang đứng cùng một vật quen thuộc, chẳng hạn chiếc áo họ đang dùng. Bộ phận thiết kế nhìn vào đó ước lượng tỷ lệ nhanh hơn nhiều so với việc đọc mô tả bằng chữ. Với đơn có nhiều bộ phận mặc khác nhau, nên đánh số từng phương án ngay trên bản dựng để hai bên trao đổi bằng số thứ tự thay vì tả lại bằng lời.

Áo mẫu là chiếc đầu tiên may thật bằng đúng loại vải và đúng kỹ thuật sẽ dùng cho cả lô. Đây là lần cuối cùng mọi thứ còn sửa được với chi phí nhỏ. Sau khi ký duyệt mẫu, mọi thay đổi đều kéo theo chi phí và thời gian ở quy mô cả đơn hàng.

Nên đưa áo mẫu cho đúng người sẽ mặc nó mặc thử trong một buổi làm việc bình thường, thay vì chỉ mặc thử năm phút trong phòng họp. Những thứ như cổ áo cọ gáy, đường may nách cọc xát hay túi đặt sai tầm tay chỉ lộ ra khi người mặc vận động bình thường.

Nếu đơn hàng dùng nhiều hạng mục, nên làm mẫu cho từng hạng mục thay vì chỉ làm mẫu áo. Bộ đồng phục doanh nghiệp đầy đủ thường gồm cả tạp dề đặt may theo mẫu hay phụ kiện đi kèm, mỗi thứ có cách lên form riêng.

Sai Số Cỡ Và Sai Lệch Màu Giữa Các Lô

Hai khoản này tồn tại ở mọi xưởng may trên thế giới và không phải dấu hiệu làm ẩu. Vải co giãn trong lúc trải, dao cắt đi qua nhiều lớp cùng lúc, máy may kéo chỉ không đều tuyệt đối, tất cả cộng lại thành một độ lệch nhỏ giữa các chiếc áo cùng cỡ. Điều nên làm là ghi trước mức lệch chấp nhận được vào thỏa thuận, thay vì tranh luận khi đã nhận hàng.

Về màu, hai mẻ nhuộm khác ngày gần như không bao giờ trùng nhau tuyệt đối. Chính vì vậy, đơn bổ sung đặt sau vài tháng có thể lệch thấy được so với đơn gốc khi hai chiếc đứng cạnh nhau. Cách hạn chế là gộp toàn bộ nhu cầu vào một lần đặt, hoặc yêu cầu xưởng giữ lại một lượng vải cuối cùng một mẻ để dành cho đợt sau.

Cụm mức lệch cho phép cũng cần viết cho ra hình. Một dòng chung kiểu chấp nhận sai số nhỏ thì không ai kiểm được; cách viết dùng được là kẻ bảng có bốn cột — điểm đo, giá trị chuẩn, dung sai cộng và dung sai trừ, tất cả bằng centimet — rồi liệt kê những điểm thật sự quan trọng với người mặc: vòng ngực, dài thân, dài tay và rộng vai. Kèm theo bảng là một dòng quy ước cách đo, vì cùng một chiếc áo đo lúc căng và lúc để chùng đã lệch nhau. Một hạng mục nữa hay bị bỏ tới phút chót là nhãn chăm sóc khâu trong cổ áo: nội dung phải chốt cùng lúc với đơn, gồm tỉ lệ thành phần sợi ghi bằng phần trăm và bộ ký hiệu hướng dẫn giặt là. Với áo có hình in, ngưỡng nhiệt ghi trên nhãn phải lấy theo giới hạn của lớp mực, thường thấp hơn giới hạn của vải, vì hình luôn hỏng trước.

Nên ghi vào thỏa thuận: mức lệch số đo cho phép, mức lệch màu cho phép giữa các lô, và cách xử lý khi vượt ngưỡng.
Nên giữ lại: một áo mẫu đã ký và một mẩu vải của lô đầu, cả hai bên cùng giữ một bản.
Nên thống nhất: kiểm hàng theo tỉ lệ mẫu ngẫu nhiên hay kiểm toàn bộ, và ai là người ký biên bản nhận hàng.

Mốc Thời Gian Của Một Đơn May Riêng

Với đơn chia thành nhiều đợt giao, nên ghi rõ mỗi đợt gồm những cỡ nào và bao nhiêu chiếc ngay trong phụ lục, kèm ngày dự kiến của từng đợt. Cách này giúp bộ phận nhận hàng đối chiếu nhanh và tránh cảnh đến cuối kỳ mới phát hiện thiếu hụt ở một vài cỡ.

Thời gian thường bị tính thiếu vì khách chỉ nhớ tới khâu may. Thực tế, một đơn may riêng có nhiều chặng chờ đợi nằm ngoài xưởng, và chúng thường chiếm phần lớn tổng thời gian.

Chốt brief và dựng maquette: phụ thuộc vào tốc độ phản hồi của chính khách hàng, đây là chặng dễ kéo dài nhất.
Chuẩn bị vải: màu có sẵn trong kho thì lấy ngay, màu đặt nhuộm riêng thì phải chờ theo lịch của nhà nhuộm.
May mẫu và duyệt mẫu: tính cả vòng chỉnh sửa, hiếm khi đạt ngay từ chiếc đầu tiên.
Sản xuất lô: tăng theo số lượng, số màu và số tên riêng cần làm trên từng chiếc.
Kiểm hàng, đóng gói và vận chuyển: chặng này hay bị bỏ quên khi đếm ngược từ ngày cần dùng.

Nguyên tắc an toàn là đếm ngược từ ngày sự kiện hoặc ngày khai trương, rồi cộng thêm một khoản dự phòng cho vòng sửa mẫu. Đặt sát ngày buộc hai bên phải bỏ bớt bước duyệt, và đó chính là lúc sai sót dễ lọt qua nhất. Với đơn cần gấp, nên chọn áo thun in theo mẫu riêng trên phôi có sẵn thay vì may mới từ đầu.

Câu Hỏi Thường Gặp Khi Làm Việc Với Xưởng May

Chưa Có Logo Thì Xưởng Có Dựng Giúp Không

Có, nhưng nên thỏa thuận rõ về số vòng chỉnh sửa và về việc bên nào giữ tệp gốc sau khi hoàn thành. Nếu doanh nghiệp còn dùng logo đó cho biển hiệu, ấn phẩm hay bao bì, hãy xin bằng được bản vector để không phải dựng lại mỗi lần làm việc với một nhà cung cấp mới.

Có Được Sửa Thiết Kế Sau Khi Đã Duyệt Mẫu Không

Còn sửa được nếu xưởng chưa trải vải và cắt. Sau khi đã cắt thì phần thân áo coi như cố định, chỉ còn xoay xở được ở khâu đưa hình lên áo. Vì vậy nên hỏi trước mốc “điểm không quay đầu” của từng đơn để biết mình còn bao lâu để đổi ý.

Nhận Hàng Thấy Vài Chiếc Lệch Cỡ Thì Xử Lý Sao

Đo lại bằng thước trên mặt phẳng rồi đối chiếu với bảng thông số đã ký, chụp ảnh có thước nằm trong khung hình. Nếu mức lệch vượt ngưỡng đã thỏa thuận thì yêu cầu may bù những chiếc đó. Đây chính là lý do nên ghi ngưỡng sai số vào giấy từ ngay từ đầu.

Có Cần Giữ Lại Rập Sau Khi Đơn Hàng Kết Thúc Không

Nên hỏi xưởng có lưu rập và lưu thông số của đơn hay không, và lưu trong bao lâu. Nhờ vậy đợt đặt lại sau này chỉ cần báo mã đơn cũ, không phải làm lại từ bước dựng rập và cũng giữa được form áo giống đợt trước.