Chăn chiên cứu hỏa Nam Định là tấm chăn dệt sợi bông được dùng phổ biến nhất trong danh mục chữa cháy ban đầu tại các nhà xưởng Việt Nam. Bài viết này không nhắc lại thao tác phủ chăn dập lửa, mà đi vào phần người mua thường lúng túng: nhận mặt đúng loại chăn, nghiệm thu một lô hàng, tính số tấm cần trang bị, chọn điểm treo và giữ hồ sơ kiểm tra định kỳ.
Chăn Chiên Cứu Hỏa Nam Định Là Loại Nào Trong Nhóm Chăn Chữa Cháy
Trên thị trường đang có hai nhóm tách bạch nhau. Nhóm thứ nhất là chăn sợi thủy tinh phủ silicone, mỏng, nhẹ, đóng trong hộp treo tường có hai dây giật. Nhóm thứ hai là chăn chiên dệt sợi bông sản xuất trong nước, chủ yếu từ làng nghề dệt Nam Định, khổ rộng, nặng tay và thấm nước rất nhanh.
Hai nhóm này không thay thế nhau và cũng không cùng cách dùng. Chăn sợi thủy tinh hợp với quầy pha chế, bếp nhỏ, vị trí cần lấy nhanh trong vài giây. Chăn chiên khổ lớn hợp với nhà xưởng, bếp ăn ca và kho bãi, nơi cần diện tích phủ rộng và cần cả khả năng trùm người. Công năng thứ hai này là lý do nhiều đơn vị vẫn chọn chăn chiên dù có sẵn bình chữa cháy.
Mã hàng thường gặp là PCC0015, chất liệu cotton, màu hồng, kích thước 2 x 1,5 mét hoặc 2 x 1,6 mét. Phần thao tác cầm chăn, tiến vào và phủ kín đã được mô tả đầy đủ trong bài cách dùng chăn chiên chữa cháy đúng kỹ thuật, nên ở đây chỉ bàn đến việc mua và bố trí.
Quy Cách Và Cách Nghiệm Thu Một Lô Chăn Chiên
Chăn chiên là mặt hàng dễ bị làm mỏng đi mà nhìn bằng mắt thường rất khó phân biệt. Khối lượng sợi mới là thứ quyết định tấm chăn chặn được oxy bao lâu, nên khi nhận hàng cần kiểm bốn điểm sau trước khi ký biên bản:
- Cân thử một tấm: lấy ngẫu nhiên một tấm trong lô, cân khô và ghi số vào biên bản. Những lần mua sau đối chiếu lại con số này là biết hàng có bị rút sợi hay không.
- Đo kích thước thật: trải phẳng và đo cả hai chiều. Hàng dệt thủ công hay hụt vài chục centìmét so với con số ghi trên phiếu.
- Xem đường may viền: bốn cạnh phải được vắt sổ kín, không tua sợi. Mép bị tua sẽ rã dần mỗi lần giặt và tạo khe hở cho không khí lọt vào.
- Thử thấm nước: nhỏ nước lên mặt vải. Sợi bông thật hút nước gần như tức thì; nếu giọt nước đọng lại trên bề mặt thì lô hàng có pha nhiều sợi tổng hợp.
Yêu cầu nhà cung cấp ghi rõ xuất xứ, chất liệu và kích thước lên hóa đơn hoặc phiếu giao hàng. Đây là tài liệu bộ phận an toàn cần xuất trình khi được hỏi về nguồn gốc phương tiện chữa cháy ban đầu, và cũng là căn cứ để trả hàng nếu lô sau khác lô trước.
Điểm Nguy Cơ Trong Nhà Máy Cần Treo Chăn
Sai lầm phổ biến là mua một tấm chăn cho cả nhà máy rồi cất trong kho vật tư. Chăn chỉ có giá trị trong khoảng thời gian rất ngắn đầu đám cháy, nên phải nằm ngay cạnh điểm có thể phát lửa. Danh mục điểm nguy cơ nên rà theo mặt bằng thực tế:
- Bếp ăn ca: chảo chiên lớn, bếp gas công nghiệp, máng hút mỡ bám dầu lâu ngày.
- Trạm sạc pin xe nâng: khu vực có cả nhiệt và khí sinh ra trong quá trình sạc.
- Khu hàn cắt: xỉ hàn bắn xa hơn nhiều so với ước lượng, dễ bén vào giẻ lau và bìa carton để gần.
- Kho dung môi, kho sơn: chỉ cần một can hở nắp là đủ hơi cho một đám cháy bề mặt.
- Phòng máy phát và tủ điện tổng: bố trí bình khí CO2, không dùng nước và không phủ chăn chiên lên thiết bị còn mang điện. Sợi bông ẩm dẫn điện, nên chăn chỉ được dùng ở khu vực này sau khi đã cắt điện chắc chắn.
- Khu để giẻ lau dính dầu: đây là điểm hay bị bỏ sót nhất khi lập danh mục.
Với đám cháy đã lan theo chiều cao, cháy vách, cháy kho hàng hay cháy thiết bị còn mang điện, tấm chăn không còn tác dụng. Mỗi điểm nguy cơ vì vậy nên bố trí chăn đi kèm một bình chữa cháy phù hợp với loại cháy tại chỗ, xem hai thứ là hai lớp bổ sung chứ không phải hai lựa chọn.
Tính Số Lượng Và Chọn Vị Trí Treo
Cách tính đơn giản và sát thực tế nhất là tính theo điểm nguy cơ chứ không theo diện tích nhà xưởng: mỗi điểm trong danh mục ở trên một tấm, riêng bếp ăn ca và khu hàn cắt nên có hai tấm đặt ở hai phía đối diện. Lý do là khi lửa bùng ở giữa, một trong hai điểm lấy chăn sẽ bị chặn đường.
Nguyên tắc chọn chỗ treo chỉ có một câu: phải lấy được chăn mà không phải đi qua chỗ đang cháy. Cụ thể hơn, treo trên tường về phía lối ra, cách nguồn nhiệt vài mét, ở độ cao ngang tầm tay; không treo ngay trên bếp, không cất trong tủ khóa và không để hàng hóa xếp che khuất.
Mỗi điểm treo cần một biển nền đỏ nhìn thấy từ xa và một vạch sơn dưới sàn để không ai kê hàng vào. Chăn nên đựng trong túi hoặc hộp treo tường thay vì vắt lên giá, vừa tránh bụi vừa giữ được nếp gấp để trải nhanh. Toàn bộ danh mục thiết bị chữa cháy tại mỗi điểm nên được đánh số và đưa vào sơ đồ mặt bằng.
Huấn Luyện Thao Tác Và Diễn Tập Định Kỳ
Treo đủ chăn mà không ai từng cầm thử thì lúc cần sẽ không ai dám dùng. Một buổi huấn luyện đủ dùng chỉ cần khoảng ba mươi phút cho mỗi ca sản xuất, làm ngay tại điểm nguy cơ với đúng tấm chăn đang treo ở đó, không dùng chăn mẫu mang từ nơi khác đến.
Nội dung cần đạt sau buổi tập: người trực ca biết chăn treo ở đâu mà không phải nhìn quanh, lấy được chăn ra khỏi túi trong vòng năm giây, biết cuốn mép che bàn tay trước khi tiến lại gần, và biết tình huống nào phải bỏ chăn để cầm bình. Ghi tên người tham dự vào sổ huấn luyện ngay trong buổi.
Tổ chữa cháy cơ sở cần thêm trang bị riêng khi thao tác kéo dài hoặc ở nơi có nhiệt bức xạ mạnh. Găng tay chịu nhiệt và quần áo chống cháy nên để cùng chỗ với chăn ở khu vực bếp và lò nhiệt, để người thao tác không phải chạy hai nơi.
Nhầm Lẫn Thường Gặp Khi Mua Và Bố Trí Chăn Chiên
Phần lớn các lô chăn mua về rồi nằm im trong kho đều rơi vào một trong sáu nhầm lẫn sau:
- So giá theo tấm mà không so theo khối lượng sợi. Hai tấm cùng kích thước có thể chênh nhau đáng kể về độ dày dệt. Tấm mỏng hơn luôn rẻ hơn và cũng chặn oxy được ít thời gian hơn.
- Mua đúng một tấm cho cả nhà máy. Người phát hiện đám cháy hiếm khi đứng cạnh chỗ cất chăn. Trang bị theo điểm nguy cơ mới có tác dụng.
- Cất trong tủ có khóa. Chìa khóa nằm ở phòng bảo vệ là toàn bộ giá trị của tấm chăn bị vô hiệu.
- Treo ngay phía trên bếp cho tiện. Đây là vị trí mà khi có lửa thì không ai với tới được.
- Không ghi chăn vào sơ đồ mặt bằng phòng cháy. Ca đêm và nhân sự mới sẽ không biết chăn nằm ở đâu.
- Xem chăn là bản thay thế cho bình chữa cháy. Chăn xử lý đám cháy nhỏ có bề mặt phủ kín được; ngoài phạm vi đó thì phải chuyển sang bình và báo động ngay.
Phương án đã triển khai có thể tự kiểm bằng một phép thử rất nhanh: chọn ngẫu nhiên một công nhân đang làm việc, hỏi tấm chăn gần chỗ họ nhất nằm ở đâu và bấm giờ xem họ lấy được sau bao lâu. Nếu quá mười lăm giây hoặc người được hỏi phải đi tìm, thì vấn đề nằm ở vị trí treo chứ không nằm ở tấm chăn.
Kiểm Tra, Thay Thế Và Hồ Sơ Phòng Cháy
Lịch kiểm tra tối thiểu sáu tháng một lần, gồn vào cùng đợt kiểm tra bình chữa cháy cho đỡ quên. Mỗi lần kiểm: chăn còn đủ số tấm theo sơ đồ, không ẩm mốc, không thủng rách, không dính dầu mỡ, túi đựng còn nguyên và vị trí treo không bị vật dụng che.
Tấm nào đã từng tiếp xúc trực tiếp với lửa, bị cháy sém hoặc thấm dầu mỡ thì loại bỏ và thay mới, không giặt để dùng lại. Chăn được giặt sau khi dùng phải phơi khô tự nhiên rồi mới gấp, vì gấp lúc còn ẩm sẽ sinh nấm mốc và mục sợi từ bên trong mà nhìn bên ngoài không thấy.
Việc trang bị và bố trí phương tiện chữa cháy cho nhà và công trình được quy định trong TCVN 3890:2023. Khi lập phương án cho một cơ sở cụ thể, nên đối chiếu danh mục và định mức trong tiêu chuẩn này trước, sau đó mới bổ sung chăn chiên cho các điểm nguy cơ đã rà được tại mặt bằng.
Hồ sơ cần lưu gồm phiếu giao hàng có ghi quy cách, sơ đồ vị trí treo, biên bản kiểm tra định kỳ và sổ huấn luyện. Bộ giấy tờ này đi cùng hồ sơ phòng cháy chữa cháy chung của cơ sở, không để rời ở bộ phận mua hàng.
Câu Hỏi Thường Gặp Khi Trang Bị Chăn Chiên
Chăn chiên Nam Định và chăn sợi thủy tinh, nên chọn loại nào cho nhà xưởng?
Nếu cần khổ rộng để phủ thiết bị lớn hoặc trùm người thì chọn chăn chiên. Nếu cần lấy cực nhanh ở một điểm cố định như quầy pha chế thì chăn sợi thủy tinh đóng hộp treo tường thuận hơn. Nhiều nhà máy dùng cả hai ở hai nhóm vị trí khác nhau.
Có cần ngâm sẵn chăn trong nước để dùng ngay không?
Không. Chăn ngâm sẵn sẽ mục sợi và bốc mùi chỉ sau vài tuần. Chăn được cất khô trong túi, còn việc làm ướt hay không thì quyết định ngay tại thời điểm xảy ra sự cố, tùy có nguồn nước trong tầm tay hay không.
Một nhà xưởng nên trang bị bao nhiêu tấm?
Tính theo số điểm nguy cơ đã rà trên mặt bằng chứ không tính theo diện tích. Mỗi điểm một tấm, riêng bếp ăn ca và khu hàn cắt bố trí hai tấm ở hai phía đối diện.
Chăn treo lâu không dùng thì bao lâu phải thay?
Không có hạn dùng cố định cho tấm chăn còn nguyên trong túi. Căn cứ thay là kết quả kiểm tra định kỳ: ẩm mốc, mục sợi, tua mép, thủng rách hoặc dính dầu mỡ là thay, kèm ghi lý do vào biên bản.
