Khu công nghiệp Thăng Long tập trung dày đặc các nhà máy điện tử, cơ khí chính xác và lắp ráp linh kiện, nơi mỗi phân xưởng lại có một dạng rủi ro cho mắt rất khác nhau. Vì vậy việc cấp phát kính bảo hộ lao động đồng loạt một mẫu cho toàn nhà máy thường dẫn đến tình trạng nơi thựa bảo vệ, nơi thiếu bảo vệ và công nhân tự ý tháo kính ra. Bài viết này đi vào bài toán thực tế của bộ phận an toàn và mua hàng: chuẩn hóa kính theo từng công đoạn, đọc đúng ký hiệu EN 166 và xây dựng quỹ cấp phát hợp lý.

Bài viết dành cho nhà máy trong khu công nghiệp. Phần hướng dẫn sử dụng và bảo quản chung xem bài kính bảo hộ dùng và giữ thế nào cho bền.

Vì Sao Nhà Máy Cần Chuẩn Hóa Kính Theo Công Đoạn, Không Phải Theo Phòng Ban

Cách làm phổ biến ở nhiều nhà máy là cấp kính theo danh sách nhân sự của từng phòng ban. Cách này đơn giản cho bộ phận hành chính nhưng sai về bản chất an toàn, vì rủi ro cho mắt gắn với thao tác chứ không gắn với chức danh. Một kỹ sư bảo trì bước vào khu mài cắt trong mười phút vẫn cần mức bảo vệ tương đương công nhân đứng máy cả ca.

Thực tế tại các nhà máy trong KCN Thăng Long, bốn nhóm rủi ro thường gặp nhất gồm: mạt kim loại văng khi mài, cắt, khoan; bụi mịn và hơi dung môi ở khu làm sạch linh kiện; giọt hóa chất bắn khi pha chế, tẩy rửa; và ánh sáng cường độ cao từ hàn, khắc laser. Mỗi nhóm tương ứng với một kiểu kính và một mã ký hiệu riêng.

Bốn nhóm rủi ro này quyết định toàn bộ danh mục kính mà nhà máy cần dự trù. Đọc sai nhóm rủi ro thì mọi bước sau, từ chọn mã ký hiệu tới tính quỹ cấp phát, đều lệch theo.

Cách chuyển bốn nhóm rủi ro đó thành một hồ sơ đứng vững trước đoàn đánh giá là lập biên bản khảo sát mối nguy cho từng khu vực. 29 CFR 1910.132 — quy định chung về phương tiện bảo vệ cá nhân buộc người sử dụng lao động rà soát nơi làm việc để xác định mối nguy đang tồn tại, rồi xác nhận việc rà soát bằng một văn bản ghi rõ khu vực đã đánh giá, người đánh giá và ngày thực hiện. Chính tờ văn bản này biến việc chọn kính từ ý kiến cá nhân thành căn cứ, và nó thường là thứ đoàn đánh giá của khách hàng hỏi trước khi hỏi tới hoá đơn mua kính.

Các Dạng Kính Bảo Hộ Dùng Trong Nhà Máy

Kính Gọng Thể Thao Ôm Mặt

Đây là loại phổ biến nhất, nhẹ, đeo được cả ca mà không mỏi. Phần gọng ôm sát thái dương và mắt kính cong ôm tròn giúp chặn mạt văng từ góc ngang. Phù hợp cho công đoạn lắp ráp, kiểm tra ngoại quan, vận hành máy CNC có che chắn.

Kính Kín Dạng Goggle

Loại này có viền cao su hoặc nhựa mềm ôm kín quanh hốc mắt, chặn được bụi mịn và giọt hóa chất đi vòng từ phía dưới hay hai bên – điều mà kính gọng không làm được. Bắt buộc dùng khi thao tác với dung môi, axit loãng, bồn rửa linh kiện. Nhược điểm là dễ hấp hơi, nên chọn mẫu có van thoát khí gián tiếp và lớp phủ chống đọng sương.

Tấm Che Mặt Toàn Phần

Khi công đoạn có nguy cơ văng mảnh lớn hoặc bắn hóa chất diện rộng, riêng kính là không đủ vì phần cằm, má và trán vẫn hở. Lúc này cần bổ sung kính che mặt đeo chồng bên ngoài kính gọng. Lưu ý rằng tấm che mặt được coi là lớp bảo vệ thứ hai chứ không thay thế kính.

Kính Lọc Sáng Cho Hàn Và Laser

Nhà máy có tổ hàn hoặc khắc laser cần kính có cấp lọc sáng phù hợp với cường độ và bước sóng thực tế, không dùng kính râm thông thường thay thế. Với hàn hồ quang, phần lọc đó phải nằm trên mặt nạ hàn chứ không phải trên một chiếc kính đeo mắt. Toàn bộ các nhóm trên đều nằm trong danh mục bảo hộ mắt mặt để bộ phận mua hàng tiện đối chiếu.

Đọc Ký Hiệu EN 166 Trên Gọng Và Mắt Kính

Một chiếc kính đạt chuẩn luôn có dãy ký hiệu khắc nhỏ trên mắt kính và trên gọng. Đây là căn cứ duy nhất để nghiệm thu, không phải lời cam kết miệng của nhà cung cấp:

Cấp quang học 1, 2, 3: cấp 1 cho phép đeo liên tục cả ca, cấp 2 chỉ nên đeo ngắt quãng, cấp 3 chỉ dùng trong thời gian rất ngắn. Nhà máy điện tử đòi hỏi quan sát chi tiết nhỏ nên luôn chọn cấp 1.
Độ bền cơ học S, F, B, A: S là độ bền tăng cường cơ bản, F là va đập năng lượng thấp, B là năng lượng trung bình (áp dụng cho goggle và tấm che mặt), A là năng lượng cao (chỉ cho tấm che mặt). Ký tự T đi kèm nghĩa là giữ được độ bền ở dải nhiệt độ từ âm 5 đến 55 độ C.
Mã phạm vi sử dụng: số 3 cho giọt và tia chất lỏng, số 4 cho bụi hạt thô trên 5 micromet, số 5 cho bụi mịn dưới 5 micromet và khí, số 8 cho hồ quang điện do ngắn mạch, số 9 cho kim loại nóng chảy và vật rắn nóng.
Mã lớp phủ K và N: K là chống xước bề mặt, N là chống đọng hơi sương. Với phân xưởng điều hòa mát hoặc công nhân đeo thêm khẩu trang, mã N gần như bắt buộc nếu không muốn họ tự tháo kính vì mờ.

Bảng Chọn Kính Theo Từng Công Đoạn Sản Xuất

Mài, cắt, đánh bóng kim loại: kính gọng ôm mặt cấp quang học 1, độ bền F, có lớp phủ K vì mạt kim loại làm xước mắt kính rất nhanh. Nếu mài đĩa lớn, bổ sung tấm che mặt độ bền B hoặc A.
Khoan, taro, đục: kính gọng độ bền F là đủ, ưu tiên mẫu có tấm chắn hai bên thái dương.
Pha hóa chất, tẩy rửa linh kiện: bắt buộc goggle kín có mã 3, kèm lớp phủ N chống mờ.
Phòng sạch, lắp ráp linh kiện nhỏ: kính trong suốt cấp quang học 1, trọng lượng nhẹ, gọng điều chỉnh được chiều dài để phù hợp nhiều vóc dáng.
Khu vực bụi mịn, mài khô: goggle mã 5 thay vì kính gọng, vì bụi mịn luôn đi vòng qua khe hở.
Hàn, khắc laser: hàn hồ quang phải dùng mặt nạ hàn có kính lọc đúng số shade, vì tròng trong suốt và tấm che mặt trong suốt chỉ chặn hạt bắn cơ học, không lọc được bức xạ tử ngoại phát ra từ hồ quang; kính lọc laser thì chọn theo bước sóng của thiết bị.
Khách tham quan, khách kiểm toán: chuẩn bị sẵn kính đeo chồng được lên kính cận tại cổng ra vào xưởng.

Toàn bộ các mẫu trên đều có trong danh mục kính bảo hộ chống bụi và văng bắn với nhiều thương hiệu khác nhau, thuận tiện khi cần chọn nhiều mức giá cho các nhóm công việc khác nhau trong cùng một nhà máy.

Cấp Phát, Vệ Sinh Và Thay Thế Trong Nhà Máy

Kính bảo hộ hỏng thầm lặng hơn nhiều so với các thiết bị bảo hộ khác, vì mắt kính xước mờ dần không gây đau đớn hay bất tiện tức thì, nhưng làm giảm tầm nhìn và khiến công nhân có xu hướng tháo ra khi cần nhìn rõ:

Cấp phát theo tên cá nhân, không dùng chung kính giữa các ca để tránh lây nhiễm đau mắt đỏ và viêm bờ mi.
Rửa kính dưới vòi nước để trôi bụi cứng trước, sau đó mới lau bằng khăn microfiber. Lau khô trực tiếp khi còn bụi mạt là nguyên nhân số một gây xước mắt kính.
Không dùng cồn công nghiệp, xăng thơm hay nước rửa kính xe máy vì các dung môi này ăn mòn lớp phủ chống xước và chống mờ.
Cấp kèm túi vải mềm hoặc hộp đựng cho mỗi người, tránh để kính úp mặt xuống bàn máy.
Thiết lập quy định thay kính khi xuất hiện vết nứt, rạn chân chim, vùng mờ ở tâm nhìn hoặc gọng bị giãn lỏng không còn ôm mặt. Kính đã chịu một cú va đập mạnh phải loại bỏ ngay cả khi nhìn bằng mắt thường chưa thấy nứt.

Lưu Ý Khi Đặt Số Lượng Lớn Giao Ra Miền Bắc

Với đơn hàng hàng trăm đến hàng nghìn chiếc cho một nhà máy, nên chia đơn theo nhóm công đoạn thay vì đặt một mã duy nhất. Yêu cầu nhà cung cấp gửi mẫu thử từ hai đến ba mã cho công nhân đeo thử một ca trước khi chốt, vì độ vừa vặn của gọng quyết định tỉ lệ tuân thủ đeo kính cao hay thấp hơn nhiều so với việc chỉ xem catalogue. Đồng thời nên yêu cầu tài liệu chứng nhận kèm lô hàng, giữ lại một bản trong hồ sơ an toàn của nhà máy để phục vụ các đợt đánh giá nội bộ và đánh giá từ khách hàng. Cuối cùng, dự trù tồn kho luân phiên khoảng một tháng nhu cầu thay thế để khi kính hỏng giữa ca có hàng cấp ngay, tránh tình huống công nhân tiếp tục làm việc với kính đã mờ đục.

Kính Mờ, Kính Cận Và Chu Kỳ Thay: Vướng Mắc Của Phòng An Toàn

Công Nhân Đeo Kính Cận Thì Xử Lý Thế Nào?

Có hai hướng. Hướng phổ biến và rẻ là cấp mẫu kính bảo hộ dạng over-glasses có gọng rộng để đeo chồng bên ngoài kính cận. Hướng đầu tư hơn là đặt kính bảo hộ có độ theo toa cho nhóm nhân sự cố định, phù hợp với kỹ sư phải đeo cả ngày.

Kính Bị Mờ Hơi Nước Liên Tục, Khắc Phục Ra Sao?

Ưu tiên mẫu có mã N chống đọng sương, chọn goggle có van thoát khí gián tiếp thay vì loại kín hoàn toàn, và kiểm tra lại cách đeo khẩu trang. Khẩu trang hở mép trên là nguyên nhân đẩy hơi thở lên mắt kính nhiều nhất.

Bao Lâu Thì Phải Thay Kính Bảo Hộ Một Lần?

Không có mốc cố định theo tháng. Căn cứ thay là tình trạng thực tế: mắt kính xước làm giảm tầm nhìn, có vết nứt, gọng giãn không còn ôm, hoặc kính đã chịu va đập mạnh. Trong môi trường mài cắt nhiều bụi, chu kỳ thay thực tế thường ngắn hơn đáng kể so với khu lắp ráp.

Kính Chống Hóa Chất Và Kính Chống Bụi Có Dùng Thay Nhau Được Không?

Không nên. Kính mang mã 3 được thử với giọt chất lỏng, còn mã 4 và 5 thử với hạt bụi. Một sản phẩm có thể mang đồng thời nhiều mã, nhưng nếu nhãn chỉ ghi một mã thì không được suy diễn là nó bảo vệ cả các rủi ro còn lại.