Một ca trực ở khu khám sàng lọc hay phòng thủ thuật cần nhiều hơn một chiếc áo choàng. Bảy món trang bị đi cùng nhau mới tạo thành lớp ngăn liên tục giữa nhân viên y tế và dịch tiết của người bệnh. Thiếu một món, hoặc chọn sai cỡ một món, phần còn lại mất tác dụng ngay tại chỗ hở đó.
Bài viết đi qua từng món trong bộ áo quần bảo hộ y tế: việc mà món đó gánh, thông số cần hỏi nhà cung cấp trước khi chốt đơn và lỗi hay gặp khi mua. Nội dung viết cho người phụ trách mua sắm của bệnh viện, phòng khám, phòng xét nghiệm và cơ sở thẩm mỹ, tức những nơi phải dự trù vật tư theo tháng chứ không mua lẻ từng bộ.
Bảy Món Trong Bộ Áo Quần Bảo Hộ Y Tế Và Việc Của Từng Món
Bảy món thường được gom thành một bộ gồm: áo choàng cách ly hoặc bộ liền quần, mũ trùm đầu, khẩu trang, kính bảo hộ hoặc tấm che mặt, găng tay, bao giày hoặc ủng, và tạp dề chống thấm. Mỗi món chặn một đường xâm nhập riêng. Áo choàng chặn dịch bắn lên thân trước, tạp dề chặn nước chảy thành dòng khi rửa dụng cụ, kính chặn giọt bắn vào niêm mạc mắt, bao giày giữ cho sàn khu sạch không bị mang bẩn từ hành lang vào.
- Áo choàng cách ly hoặc bộ liền quần: che thân, tay và phần trên đùi
- Mũ trùm đầu: giữ tóc và da đầu không phát tán vảy da
- Khẩu trang: chặn giọt bắn theo hai chiều
- Kính bảo hộ hoặc tấm che mặt: che niêm mạc mắt
- Găng tay: che bàn tay, phần dễ nhiễm bẩn nhất
- Bao giày hoặc ủng: chặn nhiễm bẩn theo sàn
- Tạp dề chống thấm: mặc chồng khi thao tác nhiều nước
Bảy món này không cùng cấp độ bắt buộc. Bộ tối thiểu cho một buổi khám thường quy chỉ gồm áo choàng, khẩu trang và găng tay. Bốn món còn lại được thêm vào theo thao tác cụ thể, chẳng hạn tấm che mặt khi hút dịch hoặc tạp dề khi xử lý dụng cụ bẩn. Hướng dẫn về phòng ngừa chuẩn trong chăm sóc người bệnh của cơ quan kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ cũng đặt việc chọn món theo nguy cơ của thao tác chứ không theo chức danh người mặc.
Áo Choàng Cách Ly Và Bộ Liền Quần Không Thay Thế Được Nhau
Hai món này hay bị gọi chung là quần áo bảo hộ y tế nên bộ phận mua hàng dễ đặt nhầm. Áo choàng cách ly mở phía sau, buộc dây ở gáy và eo, chỉ che mặt trước của thân người. Người mặc tự cởi được và cởi nhanh. Bộ liền quần che kín cả lưng, có mũ liền và bo cổ tay, nhưng phải có người phụ khi cởi để tay không chạm vào mặt ngoài.
Chọn giữa hai loại dựa trên tư thế làm việc. Nếu nhân viên đứng đối diện người bệnh và ít quay lưng, áo choàng đủ dùng và đỡ nóng hơn hẳn. Nếu phải cúi, quỳ, bò hoặc di chuyển trong khoang hẹp thì bộ liền quần mới giữ được lớp che. Trong khu vực có xử lý mẫu bệnh phẩm rơi vãi, bộ liền quần gần như là lựa chọn duy nhất.
Ba thông số nên hỏi nhà cung cấp trước khi chốt: định lượng vải tính theo gam trên mét vuông, kiểu ghép đường may là may thường hay may dán băng keo, và chiều dài thân đo từ vai xuống gấu. Định lượng quá nhẹ sẽ rách ở khuỷu tay sau vài lần cử động mạnh. Đường may thường để lọt dịch qua lỗ kim, còn đường dán băng keo thì kín nhưng đắt hơn và bí hơn.
Định lượng vải là thông số duy nhất trong ba thứ trên mà bên mua đối chiếu lại được sau khi hàng đã về, và cách làm rất gọn. Cắt một ô vuông 10 × 10 cm từ vạt của một bộ lấy ngẫu nhiên, cân trên cân điện tử đọc tới gam rồi nhân với một trăm là ra khối lượng trên mỗi mét vuông. Ghi con số đo được cạnh con số ghi trong hợp đồng vào biên bản nhận hàng. Chính phép cân này khiến bên bán không đổi sang vải nhẹ hơn ở đợt giao thứ hai, vốn là kiểu hụt chất lượng khó nhận ra bằng mắt nhất.
Tạp dề chống thấm gánh phần việc mà áo choàng làm không tốt. Vải áo choàng chống được giọt bắn nhỏ, còn nước chảy thành dòng thì thấm qua sau vài phút. Khu rửa dụng cụ, khu xử lý đồ vải bẩn và bàn làm mẫu bệnh phẩm nên có tạp dề nhựa treo sẵn tại chỗ, mặc chồng lên áo choàng và lau khử khuẩn sau mỗi lượt thay vì bỏ đi.
Mũ Trùm Đầu Và Bao Giày Là Hai Món Hay Bị Cắt Bớt
Khi ngân sách bị siết, hai món đầu tiên bị gạch khỏi danh sách thường là mũ trùm và bao giày. Lý do là chúng rẻ, trông phụ trợ và không ai thấy ngay hậu quả. Nhưng tóc là nơi giữ bụi và vảy da rất tốt, còn đế giày là thứ đi từ nhà vệ sinh vào phòng thay băng. Bỏ hai món này đồng nghĩa với việc phải tăng tần suất lau sàn và giặt mũ vải, chi phí chuyển sang chỗ khác chứ không mất đi.
Với mũ, cần phân biệt mũ bo chun kiểu lưới trùm gọn tóc và mũ liền cổ che tới vai. Loại thứ hai dùng cho phòng mổ và khu vực xử lý mẫu. Nhiều đơn vị dùng lẫn mũ trùm đầu dùng trong phòng sạch cho cả hai mục đích, dẫn tới tình trạng mũ quá rộng tuột ra khi cúi. Nên đặt hai mã riêng và ghi rõ khu vực sử dụng lên thùng.
Với bao giày, điểm cần kiểm là chun ở miệng bao và mặt đế. Bao giày trơn trên nền gạch ướt gây trượt ngã, đây là tai nạn có thật và xảy ra nhiều hơn người ta tưởng. Bao có gân chống trượt ở đế đắt hơn một chút nhưng đáng đổi. Với khu vực nhiều nước, ủng cao su rửa được lại kinh tế hơn bao dùng một lần.
Khẩu Trang Y Tế Khác Khẩu Trang Lọc Bụi Ở Chỗ Nào
Đây là chỗ nhầm lẫn tốn tiền nhất trong cả bộ. Khẩu trang y tế phẳng, ba lớp, gắn dây đeo tai, được thiết kế để chặn giọt bắn từ người mặc ra ngoài và che phần nào chiều ngược lại. Nó không ôm khít mặt, không khoá được luồng khí đi vòng qua mép. Khẩu trang lọc bụi dạng cốc hoặc gấp có bộ lọc và phải ôm khít để hoạt động đúng.
Chọn sai theo cả hai hướng đều gây thiệt hại. Dùng khẩu trang lọc bụi cho quầy tiếp đón là lãng phí và làm nhân viên nói chuyện khó nghe cả ngày. Ngược lại, dùng khẩu trang phẳng cho thao tác tạo khí dung như hút đờm hay nội soi thì lớp che gần như không còn ý nghĩa. Khi mua khẩu trang bảo hộ cho cơ sở y tế, nên tách hai mã riêng ngay từ đơn hàng đầu tiên thay vì mua một loại rồi dùng chung.
Loại ôm khít mang một dấu nhận biết in ngay trên thân khẩu trang. Viện an toàn và sức khoẻ nghề nghiệp Hoa Kỳ cấp cho mỗi mẫu đã chứng nhận một số hiệu dạng TC 84A kèm bốn chữ số, và số ấy phải in trên chính chiếc khẩu trang hoặc trên dây đeo, cùng với mức lọc. Mức N95 nghĩa là mẫu giữ lại được ít nhất 95% hạt thử trong phép đo chứng nhận. Lúc nhận lô, lật một chiếc bất kỳ lấy giữa thùng ra tìm dãy số đó rồi chụp lại kèm phiếu nhập; thùng có in mà chiếc bên trong không in là dấu hiệu phải dừng nghiệm thu.
Với loại ôm khít, thanh nẹp mũi phải uốn giữ nếp chứ không bật lại. Người đeo kính càng cần chi tiết này, vì hơi thở thoát lên làm mờ tròng kính là dấu hiệu khẩu trang đang hở. Tổ chức Y tế Thế giới cũng xếp việc chọn và đeo đúng phương tiện che mặt vào nhóm biện pháp cốt lõi trong kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở khám chữa bệnh.
Kính Bảo Hộ Và Tấm Che Mặt Chọn Theo Thao Tác
Kính bảo hộ ôm sát hốc mắt và chỉ che mắt. Tấm che mặt là một tấm nhựa trong gắn vào băng đội đầu, che cả mắt, mũi, miệng và một phần cằm. Hai món không loại trừ nhau và ở nhiều thao tác chúng được đeo cùng lúc, trong đó kính lo phần kín còn tấm che lo phần rộng.
Thao tác có nguy cơ bắn mạnh về phía mặt gồm rửa vết thương bằng bơm tiêm, tháo lắp dây máy thở, đánh bóng răng, xử lý ống nghiệm bằng máy ly tâm. Với nhóm này nên dùng tấm che mặt. Thao tác nguy cơ thấp hơn nhưng kéo dài, chẳng hạn tiêm truyền hoặc lấy máu, thì kính bảo hộ ôm sát nhẹ hơn và không cản tầm nhìn xuống dưới.
Điểm cần thử trước khi mua số lượng lớn là lớp chống hơi nước. Kính không có lớp này sẽ mờ trong vòng vài phút khi đeo cùng khẩu trang, và nhân viên sẽ tự tháo ra. Một món trang bị bị tháo ra giữa ca thì coi như không tồn tại. Nên mua mẫu về cho vài người dùng thử trọn một ca rồi mới quyết định.
Buổi thử ấy nên để lại số chứ không để lại nhận xét miệng. Bốn cột là đủ: tên người thử, phút thứ mấy thì tròng kính bắt đầu mờ, phút thứ mấy thì người đó tự tháo ra, và lý do tháo. Năm người thử trong một ca cho ra một bảng đủ để loại mẫu, và cũng đủ để giải thích với người duyệt ngân sách vì sao chọn mã đắt hơn. Bảng đó dùng lại được ở vòng xét chọn năm sau mà không phải tổ chức thử lần nữa.
Găng Tay Y Tế Và Chuyện Đeo Hai Lớp
Găng tay là món tiêu hao nhanh nhất và cũng là món hay bị chọn sai cỡ nhất. Găng rộng làm mất cảm giác đầu ngón và dễ tuột khi kéo tay ra khỏi ống tay áo. Găng chật gây mỏi cơ bàn tay sau nửa giờ và rách ở kẽ ngón. Một khoa nên nhập ít nhất ba cỡ và để chung một chỗ cho nhân viên tự lấy đúng cỡ của mình.
Về chất liệu, găng cao su tự nhiên ôm tay và co giãn tốt nhưng có người dị ứng nhựa mủ. Găng nitrile không gây dị ứng nhóm này, chịu hoá chất tốt hơn và dễ thấy vết rách vì màu đậm. Găng nhựa PVC rẻ, dùng cho việc tiếp xúc ngắn như phát thuốc hoặc dọn khay, không dùng cho thủ thuật. Khi đặt găng tay y tế dùng một lần, nên ghi rõ chất liệu trong đơn thay vì chỉ ghi cỡ và số lượng.
Đeo hai lớp găng chỉ cần cho một số thao tác có nguy cơ đâm thủng, chẳng hạn khâu vết thương hoặc thao tác với xương gãy. Lớp trong nên chọn cỡ vừa tay, lớp ngoài nhích lên nửa cỡ để đeo được. Đeo hai lớp cho công việc thường quy làm tăng chi phí và giảm độ khéo của bàn tay, không có lợi.
Dự Trù Số Lượng Và Cách Xếp Kho Cho Một Khoa
Cách dự trù đơn giản mà đúng gần đủ: lấy số nhân viên trực trong ca, nhân với số lần thay bộ trong ca, nhân với số ca trong tháng, rồi cộng thêm phần dự phòng. Số lần thay bộ mới là biến khó đoán. Ở phòng khám ngoại trú, một người thường thay một tới hai lần mỗi ca. Ở khu cách ly, con số này có thể lên bốn tới năm lần vì phải thay sau mỗi lần rời buồng bệnh.
Phần dự phòng nên tính theo thời gian giao hàng chứ không theo tỷ lệ phần trăm cố định. Nếu nhà cung cấp giao trong bảy ngày, kho cần đủ dùng ít nhất mười lăm ngày. Găng tay và khẩu trang là hai mã nên để tồn cao hơn phần còn lại, vì chúng tiêu hao nhanh và bị dùng chéo sang các bộ phận khác.
Về xếp kho, nên để riêng khu vực theo món chứ không xếp theo bộ trọn gói. Bộ trọn gói nghe gọn nhưng thực tế mỗi khoa dùng tỷ lệ khác nhau, kết quả là thừa bao giày mà thiếu găng. Ghi ngày nhập lên thùng và xuất theo thứ tự nhập trước dùng trước, vì chun và dây đeo bị lão hoá theo thời gian ngay cả khi thùng chưa mở.
Bảng cỡ cũng nên nằm trong hồ sơ mua sắm chứ không để nhà cung cấp tự quyết. Với áo choàng và bộ liền quần, hai số đo quyết định là vòng ngực và chiều cao. Một khoa có cả người cao mét tám lẫn người cao mét rưỡi mà chỉ nhập một cỡ thì nửa số nhân viên sẽ vướng gấu áo, nửa còn lại hở cổ tay. Ghi tỷ lệ cỡ theo danh sách nhân sự thực tế vào đơn đặt hàng là việc mất mười lăm phút nhưng đỡ được cả năm phàn nàn.
Câu Hỏi Thường Gặp Khi Mua Trang Bị Bảo Hộ Cho Cơ Sở Y Tế
Bộ bảy món có bắt buộc dùng đủ cả bảy trong mọi ca không? Không. Số món phụ thuộc thao tác. Buổi khám thường quy dùng ba món, thủ thuật có dịch bắn mới cần đủ bộ. Việc bắt mặc đủ bảy món cả ngày làm nhân viên nóng, mệt và tự bỏ bớt món khi không có ai nhìn.
Có nên mua bộ giặt lại được để tiết kiệm không? Có, nhưng chỉ với áo choàng vải và ủng. Khi tính, phải cộng cả chi phí giặt công nghiệp, hao hụt sau mỗi lần giặt và số bộ phải dự trữ để xoay vòng trong lúc bộ kia đang giặt. Khẩu trang, găng tay và bao giày thì không có phương án tái sử dụng hợp lý.
Tại sao nhân viên hay tự bỏ bớt món giữa ca? Gần như luôn vì một chi tiết vật lý chứ không vì thiếu ý thức: kính mờ, dây khẩu trang cứa tai, găng đổ mồ hôi, bao giày trơn. Người quản lý nên hỏi thẳng từng người xem món nào khó chịu nhất rồi đổi mã món đó, thay vì tăng số lần nhắc nhở. Đổi một mã hàng rẻ hơn nhiều so với một ca lây nhiễm chéo.
Làm sao biết một lô hàng mới có dùng được không? Mở ba bộ ngẫu nhiên trong lô, cho ba người có vóc dáng khác nhau mặc thử trọn một ca. Ghi lại chỗ bục chỉ, chỗ tuột chun, mức mờ kính và thời điểm người mặc thấy khó chịu. Một buổi thử như vậy phát hiện được nhiều lỗi hơn là đọc bảng thông số trên tờ rơi.
